Studium Generale
Categorie: Debat
Protest in tijden van internet en social media, dat kennen we. Maar positieve verbondenheid creëren met sociale media, is dat ook mogelijk? Vrede van Utrecht-hoogleraar Femke Halsema legde tijdens haar lezing over revolutie en social media deze vraag bij het publiek neer.
Halsema haalt Malcolm Gladwell aan die in de New York Times internetutopisten hekelt, ‘die denken dat de zwakke relaties op Facebook, de oppervlakkige vriendennetwerken waarin talloze petities voor goede doelen rouleren, werkelijk toegevoegde waarde hebben’. Gladwell noemt haalt de sit-in-protesten aan van Afro-Amerikaanse studenten in 1960 in de stad Greensboro, Verenigde Staten. Hier waagden zwarte studenten, toen nog ‘tweederangsburgers’, hun leven door in cafés te gaan zitten, terwijl zitplaatsen alleen voor blanken bestemd waren. Vreedzaam protest, waar racistische partijen zoals de Klu-Klux Klan uiterst gewelddadig op reageerden. Dit lokale protest leidde indirect tot de opkomst van de burgerrechtbeweging, die uiteindelijk voor gelijke rechten zou zorgen. Volgens Gladwell relativeert dit voorbeeld de protesten die tegenwoordig via social media ontstaan: achter de computer riskeer je niet je eigen leven en kun je dus niet werkelijk sociale en democratische veranderingen afdwingen. Lees meer »
Tegenwoordig is het niet meer de vraag ‘wat zal ik gaan studeren?’ maar ‘kan ik nog studeren?’ en ‘wat is de goedkoopste manier?’. Dit zei studentendecaan van de HU Marlies Strieder in haar inleiding van het 
Wetenschappers die op de vlucht zijn uit hun thuisland moeten in Nederland een warm welkom krijgen. Zij staan symbool voor de vrijheid van kennis en denken. Voor ‘Nederland Kennisland’ hebben deze academici veel te bieden. De nieuwe invalshoeken en de uitwisseling van ideeën zijn een verrijking van onze kennis.
Wetenschappelijke uitgeverij Elsevier maakte in een jaar tijd een winst van 36%, en dat terwijl de artikelen die zij publiceert vaak gefinancierd zijn door gemeenschapsgeld: ‘ons’ geld. De spanningen lopen hoog op tussen commerciële uitgeverijen die hoge bedragen vangen voor hun wetenschappelijke publicaties, versus aanhangers van open access die hun tijdschriften gratis voor iedereen beschikbaar stellen. Volgens de laatsten is kennis een recht en is het dus een plicht om publicaties vrij te geven. Anja Smit, directrice van de Universiteitbibliotheek Utrecht, vraagt zich af of universiteiten en onderzoekers niet beter zelf onder open access kunnen gaan publiceren. Is inzicht in onderzoeksresultaten niet een recht voor iedere burger en is de functie van de bibliotheek niet om informatie aan iedereen te kunnen te verstrekken. 
De gemiddelde student staat er eigenlijk nooit bij stil en beschouwt het als vanzelfsprekend: de onbeperkte toegang tot wetenschappelijke data. Zolang je maar beschikt over een geldig studentnummer gaat er met een enkele muisklik een grenzeloze digitale wereld van data en publicaties voor je open. De opkomst van het digitale tijdperk heeft de valorisatie van wetenschappelijke kennis, informatie en data wereldwijd voor universiteiten de afgelopen jaren enorm vergemakkelijkt. Een onderzoek gepubliceerd in bijvoorbeeld China is immers meteen online te lezen voor de Utrechtse student.
De mens is een onderdeel van de natuur en daarmee van de natuurwetten. Maar de mens is ook een wezen dat verantwoordelijkheid bezit en vrijheid wordt toebedeeld. Botsen deze twee mensbeelden of niet? Vandaag is filosoof 
In de vorige kettingreactie van 
Vorige week kwam het rapport 
'Net zoals een zin niet meer is dan een reeks inktstrepen, zo is ook een gedachte niet meer dan een verzameling hersenprocessen, maar je mist wel het essentiële van het verschijnsel als je een zin enkel beschouwt als een reeks inktstrepen en een gedachte enkel als een verzameling hersenprocessen.' Dit was de les die 
'Wij zijn onze connecties', is de stelling van neurowetenschapper 
'De tegenwerping dat het niet ethisch zou zijn om iemand op te sluiten die hier niets aan kan doen, kan worden beantwoord in die zin dat het ook onethisch is om hen die gruweldaden verrichten ongestraft te laten', aldus 
‘In vijftig jaar tijd is er bijna niets veranderd in de representatie van de vrouw in media’, aldus 
De manier waarop kennis ontstaat, verandert sneller dan we denken. Dat constateert directeur Studium Generale Melanie Peters. Internet helpt om op ingenieuze wijze 'mierenhopen' te bouwen. Deze column verscheen oorspronkelijk op 
Als de vrije wil een illusie is en redenen die we geven voor handelingen slechts rationalisaties zijn die we achteraf vormen, belanden we in een paradox, betoogde 
ls we de spraakverwarring over de vrije wil ontrafelen, zullen we het niet eens worden over haar bestaan en eigenschappen. 
Dat wij een product zijn van evolutionaire processen betekent niet dat onze wil hierdoor per definitie beperkt is, zo verklaarde gedragsbioloog 
Psychiater 
Bij de Algemene Beschouwingen werd pijnlijk duidelijk hoe belangrijk taal en retorica zijn in de politiek. En via het politieke debat ook voor het publieke sentiment. Meer dan over de inhoud, ging het na afloop vooral over hóe er gesproken werd. Het jaarlijkse Vredesdagensymposium, een samenwerking van Studium Generale met Oikos en SIB Utrecht, stond in het teken van dit actuele onderwerp. 
Debat is essentieel voor wetenschap en vruchtbaar onderzoek. Niet alleen binnen verschillende disciplines en tussen verschillende onderzoekers moet de dialoog gevoerd worden, ook wetenschappers van verschillende vakgebieden moeten met elkaar in gesprek.
Kunst en wetenschap houden zich beide bezig met onderzoek. Kun je zonder zelf te creëren kunst wel doorgronden? Gastsprekers van de Hogeschool Utrecht gaan in gesprek met collega’s van de Universiteit Utrecht over kunst en wetenschap, theorie en praktijk, denken en doen.
jesdag bespreken we met o.a. onderwijsjournalist Pieter Gerrit Kroeger (Science Guide) en het publiek de ontwikkelingen in het hoger onderwijs. Twee maanden later debatteren we over de laatste ontwikkelingen.
swinnaar at een broodje bij een lezing van een andere vakgroep en kwam op zijn winnende idee. De lunchlezingen van het najaar beginnen met een glimp van de toekomst in techniek en theorie.
Dit najaar viert Studium Generale feest. Vijftig jaar geleden werd het belang van brede academische vorming wettelijk vastgelegd. Gevreesd werd destijds dat wetenschappers zeer geleerd, maar te specialistisch en wereldvreemd de maatschappij in zouden stappen. Nu is het misschien andersom. De wereld is wetenschapsvreemd.