Bij toeval ontdekte cameraman en ecoloog John Liu een systeem dat een oplossing kan bieden voor wereldwijde voedselschaarste én dat volledig in harmonie met de natuur en lokale bevolking kan bestaan. Het is een vinding die de hele wereld op z'n kop zal doen staan, aldus Liu. De lokale bevolking van een lössplateau in China - een lössplateau dat bijna zo groot is als Nederland - liet hun dorre leefomgeving binnen enkele jaren transformeren in een weelderige oase. Nadat Liu dat zag, heeft hij er een wereldwijde missie van gemaakt woestijnen te vergroenen en biodiversiteit te herstellen. Onlangs besteedde Tegenlicht een uitzending aan zijn revolutionaire missie. Kijk de uitzending terug op de site van Tegenlicht.

In de serie Rights to a green future spraken verschillende onderzoekers uit verschillende disciplines van internationaal recht tot filosofie over het wereldwijde klimaatvraagstuk met betrekking tot mensenrechten. Kijk bijvoorbeeld de lezing van prof. dr. Rosemary Rayfuse over collectieve actie in strijd tegen verdere versterking van het broeikaseffect. Prof. dr. Lennart Olson sprak over de impact van klimaatverandering.

Climate change is a hot topic. The first ones to suffer are the poorest, who are forced to leave their homes and who suffer from growing shortages of food and supplies. Can existing human law treaties protect them, us and our future generations? In ten lectures Studium Generale invited specialists and international speakers to discuss these issues on human rights, climate change and the the possibility to create a new idea of global justice. The questions and answers are compiled in the video below. The full lectures are available online on the Rights to a green future webpage.

If you prefer to read there is also a bundle of blogs and a bundle of essays written by students available (pdf), both are downloadable for free.

After last year’s spring lecture series Sustainable development as worldview we made a summarizing video highlighting all the guest speakers and their perspective. The video was made in order to create some clarity in the complexity that defines the concept of sustainable development. Although always relevant, sustainable development and the closely related topic of climate change are currently a hot news topic. 2012 is the year that Rio 20+ is happening: the United Nations conference on sustainable development. This conference is held to mark the 20th anniversary of the 1992 United Nations Conference on Environment and Development (UNCED), in Rio de Janeiro, and the 10th anniversary of the 2002 World Summit on Sustainable Development (WSSD) in Johannesburg. The video will show you how far we’ve come since the previous conferences and what the challenges for the future are. Where do the different research fields see solutions? One option would be to improve international decision-making processes regarding sustainable development. This week in our highlighted section we discuss how professor dr. Frank Biermann, a political scientist, asked 31 colleagues from social sciences to make concrete plans for a sustainable future. The result is a 2-page proposal: a fact sheet for a better future.

Zijn wij wel moreel toegerust om iets aan het duurzaamheidsprobleem te doen? Als hardcore bèta (en praktisch ingesteld persoon) klonk mij deze vraag vreemd en zelfs wat vaag in de oren, maar na de uitleg van filosofen prof. dr. mr. Herman Philipse en prof. dr. Marcus Düwell begon er iets te dagen. Düwell stelde de volgende vraag: hoe kun je rechten toekennen aan wezens wier aanwezigheid afhankelijk is van onze beslissingen? De duurzaamheidproblematiek is intergenerationeel, zoals wordt samengevat in de slogan ‘wij lenen de aarde van onze kinderen’. Die kinderen (en hun kinderen et cetera) zijn er alleen maar omdat wij besluiten ons voort te planten. Toch brengen deze nog te komen generaties nú al verplichtingen voor ons mee. We hebben daardoor bovendien een morele verantwoordelijk ten opzichte van mensen met wie we geen band hebben, bijvoorbeeld inheemse stammen in Peru. Dit lijkt het duurzaamheidsprobleem alleen maar nog ingewikkelder te maken. Kunnen we niet beter iets gaan doen in plaats van erover te praten? Nee, de filosofen hebben wel degelijk een punt. Lees meer »

Wist je dat 25 miljoen gezinnen wereldwijd primair afhankelijk zijn van koffie? Daar bedoel ik niet mee dat ze zonder hun dagelijkse bakkie pleur niet wakker worden, maar dat hun leven afhangt van de productie en verwerking van koffie. Koffie is een zogenaamde ‘tropical commodity’ net zoals katoen, suiker, cacao, palmolie en soja. Deze landbouwsectoren zijn gigantisch: in het totaal zijn wereldwijd honderden miljoenen mensen (vooral rond de evenaar) en zelfs hele economieën afhankelijk van de handel hierin. Gezien de schaal is het zorgwekkend dat landbouw misschien wel de meest niet-duurzame activiteit is. Ze zorgt voor enorme uitstoot van broeikasgassen, zoetwatergebruik, verlies aan biodiversiteit, ontbossing en slavernij.

Nu kun je je schouders ophalen en denken dat het wél mensen van werk en eten voorziet. De keerzijde daarvan is alleen dat de wereldpopulatie daardoor ook sterk stijgt. De voedselproductie moet worden verdubbeld maar het huidige systeem maakt onze aarde kapot. Deze sector structureel veranderen is de grootste uitdaging van de toekomst, aldus Lucas Simons tijdens de tweede bijeenkomst People, Planet, Profit en Principles. Lees meer »

De eerste lezing uit de serie People Planet Profit Principles werd gekenmerkt door consensus. Alle sprekers waren het erover eens dat we met z’n allen duurzamer moeten gaan leven en dat er meer dan genoeg technologieën beschikbaar zijn om dit te realiseren, maar dat we wel moeten investeren als burgers, bedrijfsleven en politiek.

Opwarming van de aarde
Rector prof. dr. Bert van der Zwaan opende de avond met een alarmerende constatering: het duurzaamheidsdebat is in Nederland helemaal weggezakt en ondergeschikt geraakt aan tijdelijke zaken in de politiek. Om een prominente rol te kunnen spelen in het wereldwijde debat en bij de zoektocht naar oplossingen opperde hij een ‘schaarste-master’ in te voeren aan de Universiteit Utrecht. Dit idee vond helaas geen bijval van collega hoogleraren. Dat een tekort aan bijvoorbeeld fossiele brandstoffen, schoon water en schone lucht tot grote problemen gaat leiden, beaamt prof. dr. André Faaij wel. Om het tij (deels) te doen keren is het van belang vast te stellen hoe de stand van zaken is en te beseffen dat de verschillende klimaatscenario’s andere maatregelen vergen. Faaij helpt eerst een misverstand uit de wereld: er is geen tekort aan fossiele brandstoffen, want in de grond zit genoeg en dat is jammer want als het op was moesten we wel omschakelen. De CO2-uitstoot is echt problematisch, want die leidt tot onomkeerbare opwarming van de aarde.

Lees meer »

In het NRC Handelsblad halen wetenschappers van De Jonge Akademie, onder wie paleoklimatoloog Appy Sluijs, uit naar het ‘van kennis naar kassa-beleid’ van dit kabinet. Ze stellen dat voor een kenniseconomie en een goed innovatiebeleid het kabinet niet zou moeten bezuinigen op onderzoek, want daardoor bereikt het juist het tegenovergestelde.

Bezuinigingen van ruim 13% vanaf 2016 komen boven op het topsectorenbeleid, waarbij al de helft van het onderzoeksbudget naar de negen economische topsectoren gaat. Dat zou een hoger economisch rendement opleveren, maar het gaat uiteindelijk ten koste van de kenniseconomie en innovatieve ontwikkelingen, en het betekent ook een kaalslag voor andere wetenschapsgebieden. En dat terwijl zoals De Jonge Akademie zegt, wetenschap de basis is voor de toekomst. Voor duurzame ontwikkeling is het noodzakelijk om buiten de topsectoren te kijken, want onder andere klimaatverandering en onderzoek naar sociaal-economische verhoudingen, armoede en veiligheid vallen nu buiten de boot. Jammer, want voor een gezonde en stabiele wereld is niet alleen de economische waarde van wetenschappelijk onderzoek belangrijk. Lees meer »

Waarom zijn de G7 nu al uitgegroeid tot de G20 en bemoeien ze zich met de euro en het klimaat? En waarom is de pers gespitst op alles wat daar gezegd wordt, terwijl je nauwelijks iets leest over de VN? Omdat deze verzameling van rijkste en machtigste landen dingen voor elkaar krijgt, terwijl de VN met zijn one country one vote, waarbij Monaco evenveel stem heeft als China, geen draagvlak vindt voor beleid.

Volgens prof. dr. Frank Biermann, hoogleraar in de Politicologie en in Milieubeleid aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, moeten we dan ook de manier waarop diplomatie bedreven wordt in de internationale politieke arena structureel veranderen. Door alleen al de stemprotocollen te veranderen van consensus-based naar qualified majority voting zouden we de internationaal erkende klimaatproblemen een stuk beter te lijf kunnen gaan. Misschien moeten de VN de G20 omarmen? Duidelijk is dat de VN instituties die gecreëerd zijn na de Tweede Wereldoorlog om de vraagstukken van die tijd op te lossen, aan een transformatie toe zijn. Maar hoe doe je dat zonder het kind met het badwater weg te gooien? Lees meer »

‘Het zeldzame geval waarin gemeenschappelijke belangen je laten rekenen op de coöperatie van je medemens.’ Zo definieerde Jean-Jacques Rousseau een paar eeuwen geleden het begrip ‘collectieve actie’. Vandaag de dag heeft die uitspraak niets aan kracht verloren. Het blijkt erg moeilijk om in grote groepen samen te werken, zeker als de gemeenschappelijke belangen niet helder zijn. Dat is zeker het geval bij het probleem van klimaatverandering. Prof. dr. Rosemary Rayfuse, hoogleraar Internationaal Recht aan de University of New South Wales en hoogleraar Internationaal Milieurecht aan Lund University, laat zien dat collectieve actie mogelijk is als we het klimaatvraagstuk opdelen in deelproblemen die met een kleiner aantal partijen aangepakt kunnen worden, bijvoorbeeld met het mensenrechteninstrumentarium. Klimaatverandering biedt kansen om het rechtssysteem aan te scherpen en opnieuw te definiëren wat belangrijk is.  Lees meer »

Integreer de natuurwetenschappelijke feiten met de gevolgen voor de armsten van deze wereld

1,2 miljard mensen zijn voor water afhankelijk van de bergen van het Hindu-Kush gebergte. Door sneeuw in de winter, die smelt in de lente en de zomer zijn de bewoners van dat gebied het hele jaar door verzekerd van een constante toevoer van water. De opwarming van het aarde verandert dat ingrijpend. Sneeuwval zal plaatsmaken voor regenval en waar er in eerste instantie een overschot aan water ontstaat door het smelten van gletsjers, zal op lange termijn een tekort aan water zijn, omdat de gletsjer verdwijnt. Volgens prof. dr. Lennart Olsson, hoogleraar Fysische Geografie aan de Universiteit van Lund en oprichter-directeur van het Lund University Centre for Sustainability Studies (LUCSUS), is dit slechts een van de voorbeelden van de gevolgen van klimaatverandering op het leven op aarde. Lees meer »

Stel dat ik op dit moment in de Aula van het Academiegebouw een bom zou planten met een ontstekingstijd van honderd jaar. Neem verder aan dat er over honderd jaar niemand in de Aula aanwezig zal zijn die nu al geboren is.  Ben ik minder schuldig aan het beëindigen van mensenlevens als de mensen die getroffen worden nog niet geboren zijn, dan wanneer ik volgend jaar een bomaanslag zou plegen? Prof. dr. Simon Caney, hoogleraar Politieke Theorie aan de universiteit van Oxford, stelt dat mensen die op dit moment nog niet geboren zijn ook rechten hebben en dat wij daar rekening mee moeten houden wanneer wij over klimaatvraagstukken nadenken. Lees meer »

Utrechtse wetenschappers lieten zich uitdagen in de serie Duurzaamheid als wereldbeeld om hun kennis, methoden en theorieën in te zetten en een perspectief te schetsen voor verandering. De kernvraag is wat echte welvaart is? Door afstand te nemen, inzicht in te krijgen in onze geschiedenis, onze identiteit en de wereldbeelden die onze houding tot de natuur bepalen, kunnen we het belang van materiele welvaart relativeren. Meer doen met minder, is dan een uitdaging, zeker als we er spannende games aan koppelen. Geen blauwdruk dus voor de samenelving van 2050, maar leidende principes gebaseerd op kennis over de mens, de natuur en het belang van cultuur en democratische instituties.

This text is not taken from a new age self-help book, but from the lecture of prof. Luc Bovens (Philosophy, London School of Economics) on John Locke and climate change. Bovens started out, as we would expect of a Lockian thinker, saying that industrialized countries should be allowed more emission rights on the basis that they invested in a carbon-intensive economy. It's like Locke stating that those who work the land, can claim the land and it is just to do so. The interesting point which is nowadays forgotten by those who claim emission rights is that, Locke in his wisdom already defined the conditions under which this is just. This can only apply as long as nobody is harmed by the activities of others and as long as we leave the source intact, so it can regenerate. These insights bring us much further in the discussion on emission rights. It shows that these rights are conditional, since we have long passed the point at which someone can emiit without harm to someone else and we are even heading for irreversible climate change. Lees meer »

According to dr. Stephen Humphreys the link between climate change and violations of human rights is clear. But the human rights framework is a double edged sword. Being a legal framework it could end up protecting individual rights of those who for instance hold a lot of property already. Also its language is too utopian. If it already doesn’t live up to its promises now (even now 1 billion people in the world are surviving on one dollar a day, living in slums or dying of malaria), how can we assume it will be effective when climate change continues and these effects will be amplified? Rather than using this framework Humphreys would point at the unique responsibility of states (as a source of law) for the collective welfare of their citizens. And at new governance mechanisms, out of court, for instance to mediate in technology transfer from developed to developing countries.
Lees meer »

Een rechtvaardige verdeling van verantwoordelijkheden

Kopenhagen 2009. De klimaatconferentie lijkt  op een mislukking uit te lopen, wanneer het gastland van de conferentie met een ‘Friends of the chair’-akkoord op de proppen komt. Zo’n type akkoord is een middel binnen de Verenigde Naties om impasses te kunnen doorbreken: een klein groepje experts probeert de problemen te tackelen die in de vergadering maar niet opgelost kunnen worden. Het akkoord had geen bindende geldigheid en behelsde dat landen voor zichzelf doelen voor emissiereductie moesten stellen, en dat de aarde niet meer dan twee graden zou mogen opwarmen de komende eeuw. Zowel de manier waarop dit akkoord tot stand kwam als de inhoud ervan stuitte op weerstand van verscheidene ontwikkelingslanden. Prof. dr. Luc Bovens, hoofd van het departement Filosofie, Logica en Methode van de London School of Economics, stelt de vraag welke verantwoordelijkheden het Westen heeft tegenover ontwikkelingslanden in dit soort aangelegenheden. Lees meer »

Hoe kunnen we duurzame urbane regio’s en steden ontwikkelen en de toenemende stroom mensen naar de stad opvangen? ‘Greening the Cities’ was het onderwerp van de USI Christmas-lecture van 2011, met prof. dr. Jacqueline Cramer en Ton Venhoeven.

Een transitie van systemen
Veel mensen zullen bij duurzame (stadse) innovaties denken aan een elektrische auto (heel hip L.A rijdt ermee), een energieneutraal huis (goede isolatie en zonnepanelen) en misschien wel die goede oude regenton. Wanneer we spreken over ‘green cities’ gaat het niet zozeer over producten, maar over systemen. Dit heeft mede te maken met de schaal van de problemen. Op dit moment leeft ongeveer de helft van de bevolking in steden, in 2050 zal dit opgelopen zijn naar 70%. Bestaande systemen zijn niet voldoende om dit op te vangen. De migratie heeft nadelige effecten op het milieu en de bereikbaarheid. Verder zijn er andere, minder voor de hand liggende gevolgen zoals lawaai, wateroverlast en hittestress (veroorzaakt door klimaatveranderingen) en kunnen er sociale spanningen ontstaan. Lees meer »

De klimaattop in Durban heeft niet geleid tot concrete afspraken. Volgens directeur Studium Generale Melanie Peters kan dat de meeste mensen echter maar weinig schelen. De klimaatdebatten gaan immers over zaken die alleen voor specialisten en politici interessant zijn. Waar is de moraliteit? Deze column verscheen oorspronkelijk op DUB.

Na de mislukte klimaattop in Kopenhagen is mijn interesse in dit soort tops heel wat bekoeld. Ook de top in Durban lijkt de afgelopen twee weken niets opgeleverd te hebben. Mijn hoop was gevestigd op Obama en politiek leiderschap van het Westen, maar de economische crisis strooide roet in het eten. Juist nu zou je moeten investeren in een andere economische orde. Ook al omdat, zoals de Engelsen zeggen 'an ounce of prevention, a pound of cure' waard is. Hoe zullen we de verzwaring van de dijken betalen? Hoe gaan we om met klimaatvluchtelingen en verminderde opbrengsten in de landbouw? De snelle winst van uitbestedingen aan China en India, komt ons duur te staan. Lees meer »

Willen we de temperatuurstijging deze eeuw niet verder op laten lopen dan de afgesproken twee graden Celsius, dan zullen er de komende jaren internationaal harde afspraken moeten worden gemaakt. Dr. James Garvey, redacteur van The Philosophers’ Magazine en verbonden aan The Royal Institute of Philosophy, maakt duidelijk dat de urgentie van het aanpakken van klimaatvraagstukken groot is, aangezien die onlosmakelijk verbonden zijn met de leefbaarheid van onze planeet. In het uiterste geval moet hierbij misschien zelfs voorbij gegaan worden aan democratische mechanismen, omdat het voor het klimaat echt nu of nooit is.

Historische verantwoordelijkheid
Eén veelgehoord argument in het klimaatdebat is dat de ontwikkelde landen verantwoordelijk zijn voor de oplossing van het klimaatproblemen, aangezien zij de grootste veroorzakers zijn van de CO2-uitstoot en de opwarming van 0,7 graad die nu al een feit is. Deze historische verantwoordelijkheid vormt ook de basis voor het huidige Kyoto-protocol. Volgens Garvey wordt dit causale argument nu gecompliceerd doordat landen als China en India binnen enkele jaren minstens evenveel bijdragen aan de uitstoot van broeikasgassen als Westerse landen. China stoot nu al meer uit dan de VS en de prognoses laten zien dat China in 2052 zelfs per capita meer zal bijdragen aan de uitstoot dan de Verenigde Staten. Lees meer »

Het eilandstaatje Palau heeft recentelijk juridisch advies ingewonnen voor een mogelijke rechtszaak tegen landen die verantwoordelijk zijn voor de hoge CO2-uitstoot. Het eiland dreigt namelijk kopje onder te gaan door de stijging van de zeespiegel, die een direct gevolg is van de opwarming van de aarde. Volgens de Paulaniers zijn zij het slachtoffer van de nalatigheid van  andere landen om de klimaatverandering aan te pakken. Dr. Harm Dotinga, docent in het internationaal publieksrecht aan de Universiteit Utrecht en senior onderzoeker bij het NILOS, legt uit dat het vanuit juridisch oogpunt niet makkelijk is helderheid te verschaffen in dergelijke kwesties. Wie of wat moet er voor de rechter gedaagd worden? Kun je de nadelige gevolgen van klimaatverandering voor het ene land wel direct koppelen aan de hoge CO2-uitstoot in een ander land? Ondanks deze vragen meent Dotinga toch dat internationaal strafrecht een manier kan zijn om klimaatverandering aan te pakken. Lees meer »

Human rights and climate change are separate policy agendas. Does it make sense to connect them? Teresa Fogelberg, Deputy Chief Executive at the Global Reporting Initiative of the UN, advocates the latter. The challenges regarding climate change are of great importance to human beings, because the living conditions of people around the world are affected. In this, indigenous people are hit the hardest. Their living conditions change the most. Also, it is most difficult for them to influence international politics. Moreover, their identity is often closely linked to the climate. This can be illustrated by the Inuit's. They know 'the right to keep cool' and use the same words for climate and interpersonal concepts as 'soul' or 'mind'.

Fogelberg points out that the position of women is extremely important - being the cause of CO2-emissions, and victims of climate change, and also in terms of effectiveness. In many communities, women are the ones who cut the trees for cooking and who work on the land. They are the ones who will implement innovations. Also in the slums, women are key to generating a change in behavior. Therefore, women should be heard in the discussion on the effects of climate change and get involved in finding solutions. Lees meer »

Find an English translation here.

Zijn mensenrechten en klimaatverandering duidelijk van elkaar te onderscheiden beleidsagenda’s, of heeft het zin ze steeds meer in samenhang te zien? Drs. Teresa Fogelberg, deputy chief executive bij de  Global Reporting Initiative van de VN, betoogt vanuit haar ervaring vol overtuiging het laatste. De uitdagingen die te maken hebben met de verandering van het klimaat zijn van groot belang voor de mens. De bestaansvoorwaarden van mensen over de hele wereld worden namelijk aangetast. Hierbij worden inheemse volken het hardst getroffen; hun leefomstandigheden veranderen het meest en zij kunnen in de internationale politiek moeilijk een vuist maken.

Ook de positie van vrouwen is van belang – als veroorzakers van co2-uitstoot en als slachtoffer van klimaatverandering. Maar ook uit oogpunt van effectiviteit. In veel gemeenschappen zijn zij het die de bomen kappen voor hun fornuis en het werk op het land, en zijn zij degenen die innovaties zullen toepassen. Ook in de sloppenwijken zijn vrouwen de sleutel zijn tot gedragsverandering. Vrouwen horen daarom alleen al gehoord te worden over de gevolgen van het veranderende klimaat op hun bestaan en betrokken te worden bij de oplossingen. Lees meer »

Klimaatverandering is een onderwerp waaraan niet meer te ontkomen valt. De mens zal hoe dan ook nu iets aan haar gedrag moeten veranderen om de ecologische voetafdruk nog enigszins te beperken. Maar hoeveel we er ook over horen en weten, gedragsverandering blijft lastig. Tijdens de eerste lezing van de serie Rights to a green future legt prof. dr. Herman Wijffels uit waar dit aan ligt en duidt de urgentie van het debat aan. Naast de econoom Wijffels, verbonden aan het Utrecht Sustainability Institue (USI), is het woord aan de wijsgeer prof. dr. Marcus Düwell en dr. Anja Mihr van het Nederlands Instituut van Mensenrechten (SIM).

Psychologische en morele barrières
Het zogenaamde prisoner’s dilemma zorgt ervoor dat de mens in feite gevangen is in haar eigen gedrag. Iedereen is bang zelf te veel moeten inleveren terwijl anderen er lustig op los blijven consumeren. Dit is op alle niveaus terug te zien, zowel bij individuen die een besluit nemen over het wel of niet laten staan van de auto, als bij multinationals die hun productiewijze en -strategie moeten bepalen. Lees meer »

De winnaar van de Nacht van Descartes-columnwedstrijd is Marieke Drost. Gefeliciteerd! Hieronder lees je haar winnende bijdrage, 'Spiegelen'.

Mensen hebben de neiging om van dieren kleine mensjes te maken. We trekken Bello een Burberryjasje aan en laten Minoes bijzetten in het familiegraf. En we schrijven dieren ook allerlei menselijke emoties en agenda's toe. Het konijn 'is vandaag een beetje chagrijning', de huismuis is 'brutaal', en vermeend depressieve katten krijgen liefdevol een dosis Prozac toegediend. Andersom wordt het dierlijke van de mens vaak benadrukt. Een lange traditie in de moraalfilosofie benadrukt het beestachtige in ons; de evolutionaire psychologie ziet de mens als naakte aap.

De antropomorfisering van dieren en het beeld van de mens als beest illustreren hoezeer concepties van mens en dier in elkaar grijpen. Onze visies op dieren zijn natuurlijk projecties, het dier blijft stom. Maar dat betekent dat hoe we dieren zien en hoe we ze behandelen, nauw verbonden is met de omgang met en het beeld van onszelf. Natuurlijk is er een enorme discrepantie tussen de beestachtige behandeling van dieren en de waarde die we, althans in theorie, aan elk mensenleven toekennen. Maar onder die tegenstelling ligt een parallel verborgen: de verdinging van dieren, in de bioindustrie maar ook in het misbruik van huisdieren als mode-acessoires, weerspiegelt een instrumentele visie op onze eigen lijven, een mechanistisch lichaamsbeeld waarvan Descartes over het algemeen de schuld krijgt, en waar al veel moderniteitscritici hun tanden in hebben gezet. Lees meer »

In het voorjaar van 2011 was er een reeks lezingen met als thema Duurzaamheid als wereldbeeld. Hierin spraken zestien verschillende sprekers, onder wie Herman Wijffels en Jacqueline Cramer, over duurzaamheid gezien vanuit eigen vakgebied. Naar aanleiding hiervan hebben we een samenvattende video gemaakt, met daarin de standpunten en visies van de sprekers. Maar ook kun je hieronder een Prezi bekijken. Kijk voor een overzicht van alle filmpjes op onze YouTube-pagina.

Over de rol van wetenschap in maatschappelijke verandering

We leven in tijden van overvloed, terwijl je de grondstofschaarste aan ziet komen. Denk aan oprakende olie en zeldzame metalen in je mobieltje. Het Westen profiteert van een open economie, maar we vrezen migranten en het verlies van een eigen identiteit. Ondertussen rijst de vraag of het onderliggende financiële systeem wel is gebouwd voor de lange termijn. Ook de mogelijkheden van de medische wetenschap zijn groter dan ooit, terwijl we niet in staat blijken de Q-koorts te voorkomen.

De keerzijde van groei en welvaart treft niet alleen ontwikkelingslanden en toekomstige generaties, maar vraagt om een andere manier van leven, hier en nu.

Utrechtse wetenschappers lieten zich uitdagen om hun kennis, methoden en theorieën in te zetten en een perspectief te schetsen voor verandering. De kernvraag: wat is echte welvaart? Door afstand te nemen, inzicht in te krijgen in onze geschiedenis, onze identiteit en de wereldbeelden die onze houding tot de natuur bepalen, kunnen we het belang van materiële welvaart relativeren. Meer doen met minder is dan een uitdaging, zeker als we er spannende games aan koppelen. Geen blauwdruk dus voor de samenleving van 2050, maar leidende principes gebaseerd op kennis over de mens, de natuur en het belang van cultuur en democratische instituties.

Meer weten? Kijk hieronder de samenvattende film, of alle volledige lezingen in de serie Duurzaamheid als wereldbeeld terug. Geïnteresseerd geraakt? Studium Generale organiseert dit najaar een serie over mensenrechten in tijden van klimaatverandering.

Meer dan de helft van de wereldbevolking woont inmiddels in de stad. In de toekomst zal dit aantal waarschijnlijk alleen maar toenemen. Hoe voorkom je dat steeds groter groeiende steden aan zichzelf ten onder gaan? Is het mogelijk duurzame wereldsteden te creëren?

Het Utrecht Sustainability Institute (USI, voorheen UCAD) zal de jaarlijkse Christmas Lecture verzorgen in samenwerking met Studium Generale.

Donderdag 15 december, 20.00 uur. Hou de programmapagina in de gaten voor updates over sprekers.

Over mensenrechten in tijden van klimaatverandering. Eenentwintigste eeuwse vraagstukken dwingen ons opnieuw te kijken naar de filosofie en praktijk van internationale verdragen. Denk mee over duurzaamheid en global justice.

Er is een nieuwe manier van denken nodig over rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid, waarmee we ook de schaarste van grondstoffen en de verdeling van welvaart aankunnen. Misschien is de urgentie van het klimaatprobleem wel de hefboom om tot nieuwe wereldwijde afspraken te komen.

Maandagen vanaf 14 november, 20.00 tot 21.30 uur. Nieuwsgierig naar het hele programma? Kijk dan gauw verder!

Geen romantisch verhaal, zo typeerde prof. Jan Luiten van Zanden zijn lezing over duurzaamheid afgelopen dinsdag in de Aula van de Universiteit Utrecht. En ook het verhaal van prof. Herman Wijffels was dat niet. De successen van de industriële tijd, de bevolkingsgroei en de welvaartsgroei, zijn verworden in hun tegendeel: een wegwerpeconomie met instituties die hun houdbaarheidsdatum allang voorbij zijn. Hoe maken we de transitie naar een economie van samenhang, verbondenheid en interdependentie, in balans met wat fysiek mogelijk is? Dat is een zoekproces. In eerste instantie gaat het om bewustwording en het gevoel van urgentie: we gebruiken nu al anderhalf maal wat de aarde te bieden heeft. En dan om maatregelen die deze overshoot en overconsumptie tegengaan, en om het veranderen van de instituties uit de industriële tijd. Daartoe hebben we een nieuwe ethische grondslag nodig waarin de relatie met anderen en de natuur een plaats heeft. Beide economen zijn het erover eens dat we nieuwe concepten moeten ontwikkelen om de economie te sturen. Het BNP is een te beperkte maat om verdelingsvraagstukken en externe effecten te reguleren. Een economie dus die stuurt op people, planet en profit en het creëren van waarde centraal stelt. Lees meer »