De naderende zomervakantie biedt vele mogelijkheden. Kies je ervoor om deze tijd luierend in een hangmat door te brengen, of wil je je hersenen ook tijdens vrije dagen blijven prikkelen? In dat geval biedt de vijfdaagse Masterclass van de stichting Thomas More perspectief. Bestaat vrije wil, of worden wij eigenlijk geleid door ons brein? Vele filosofen en theologen hebben zich over deze kwestie gebogen in de afgelopen eeuwen. Denk mee over dit thema en ontwikkel een eigen visie via colleges, discussies en debatten. De reeks vindt plaats van 20 tot 24 augustus. Meer informatie en aanmelden kan op de website van Thomas More.

Tijdens de theatertour De verboden wetenschapsmonologen in maart 2012, vertelden vier acteurs de indringende verhalen van vervolgde academici die in Nederland een veilige werkplek vonden. Onderstaand filmpje geeft een impressie van de verschillende levensverhalen, waaronder die van Salah Al-Zuhairy, een microbioloog uit Irak. Hij vertelt over de moeilijke omstandigheden in zijn eigen land die hem dwongen te vluchten, en hoe hij voor het eerst sneeuw zag.

Omdat de verhalen, muzikanten en acteurs per voorstelling wisselden, was geen avond hetzelfde. Kijk hier voor meer informatie over de unieke avond in Utrecht. Natuurlijk kun je deze ook in het geheel terugzien.

Europa is een hot-topic, en hoewel de Nederlandse gemoederen momenteel vooral bezig worden gehouden door de val van het kabinet, het begrotingstekort en de Europese afspraken om dat tekort niet meer te laten bedragen dan drie procent, is er meer om over na te denken. Zoals de gemeenschappelijke buitengrenzen, de economische crisis in zijn geheel, het opkomende nationalisme in Europa en de uitbreiding van de Europese Unie.

Bijvoorbeeld met Turkije. Onlangs bracht Turkije een staatsbezoek aan Nederland om de 400 jaar diplomatieke betrekkingen en de vriendschap tussen de landen te vieren. De Europese studentenvereniging AEGEE organiseert van 12 tot en met 17 mei het congres Where does Europe end?. Jonge mensen worden uitgedaagd om actief mee te denken en te debatteren over de mentale en fysieke grenzen van Europa. Kom maandagavond 14 mei in de Kargadoor (Oudegracht 36) luisteren naar documentaire- en reportagefotograaf Daimon Xanthopoulos, die een lezing geeft over zijn ervaringen op zijn reis door Turkije als grensgebied tussen Oost en West. Je bent vanaf 20.00 uur van harte welkom om zijn verhaal te horen en met hem discussie te gaan. Daarna zal vanaf 22.00 uur een culturele avond plaatsvinden in Café Flitz (Rozenstraat 15) die in het teken zal staan van Turkije.

Dus wil je meer te weten komen over de cultuur van kandidaatslidstaat Turkije of een pittige discussie aanzwengelen over een mogelijke toelating tot de EU? Schroom dan niet en kom ook naar deze veelzijdige avond van studentenvereniging AEGEE.

Studium Generale organiseerde eerder met stichting Tumult een debat over de toetreding van Turkije tot de EU onder de naam ‘Is Europa klaar voor Turkije?’. Het verslag ervan kan je hier terug lezen.

Eerder las je de mooie en tot nadenken stemmende blogposts van Friso Wiersum over zijn verblijf in Detroit. Komende vrijdag kun je bij Expodium naar de discussieavond 21st Century ill-digital toys: The dream of suburbia. De Amerikaanse droom krijgt concreet vorm in de 'droom van suburbia': ieder een eigen huis met een tuin en een auto voor de deur. In Detroit betekende deze trek naar de buitenwijk slecht nieuws voor de binnenstad. Een voorafschaduwing van het failliet van de Amerikaanse droom. Zeker nu juist een stad als Detroit, die groot is geworden van de auto-industrie zeer te lijden heeft onder de economische crisis. Heeft suburbia in deze omstandigheden nog wel een toekomst? En wat kan een stad als Utrecht leren van de ervaringen in Detroit?

Praat mee bij Expodium, vrijdag 27 april om 20.00 uur,  Auriollaan 98, Kanaleneiland. Meer over suburbia hoor je in onderstaande TED-talk van James H. Kunstler:

In de jaren '70 en '80 heerste er net als nu, een financiële crisis. Jongeren waren werkloos en ontevreden, en namen het heft in eigen hand. Zo vormden zij hun eigen undergroundcultuur. Het motto was do-it-yourself en creatieve initiatieven ontpopten zich overal. Maar wat is daar nu nog van over? In de driedelige lezingenreeks Underground bespraken onder anderen prof. dr. Hans Achterhuis en dr. Caroline Nevejan de nu weer hippe seventies en eighties. Samen met jonge schrijvers ging Studium Generale op zoek naar vormen van hedendaags protest in de moderne samenleving.

Bekijk nu het samenvattende compilatiefilmpje. De drie lezingen zijn hier ook in hun geheel terug te kijken. Ook zijn alle nieuwsblogberichten over Underground verzameld in een blogbundel, die hier in pdf-formaat te downloaden is.

Op dinsdag 8 mei en woensdag 9 mei wordt het jaarlijkse Congres der Bestuurskunde georganiseerd in de Utrechte Domkerk. Deze twaalfde editie heeft als titel: Gezocht: Initiatiefnemers (m/v); Hoe kan de kracht van de samenleving worden benut? Onder anderen prof. dr. Pieter Winsemius en prof. dr. Jacqueline Cramer zullen op het congres spreken. Studenten, (young) professionals en wetenschappers kunnen zich tot 1 mei inschrijven via de website www.lcb.nl.

De Nederlandse samenleving staat voor grote veranderingen. De overheid richt zich steeds meer op haar kerntaken en de verzorgingsstaat is steeds moeilijker houdbaar. Er klinken geluiden over het uitbreiden van de verantwoordelijkheden van burgers, bedrijven en organisaties. Zij zouden een belangrijke rol moeten spelen bij het oplossen van maatschappelijke problemen. In hoeverre is deze visie op de samenleving een logische en wenselijke stap? Het biedt nieuwe kansen en mogelijkheden, maar ook nieuwe dilemma’s. Hoe moeten nieuwe initiatieven en kansen worden gestimuleerd? Wat is daarbij de nieuwe rol van de overheid, het bedrijfsleven en de Nederlander zelf? Bij wie ligt uiteindelijk de verantwoordelijkheid als de samenleving overheidstaken gaat overnemen? Lees meer »

Jules Vernes en zijn futuristische dromen over reizen onder zee en vliegen naar de maan zijn sneller dan verwacht werkelijkheid geworden. Lang niet alle voorspellingen over de toekomst in techniek en theorie komen uit. Toch worden er in onze tijd veel futuristische ontdekkingen gedaan, zoals de nanotechnologische onzichtbaarheidsmantel, of de kweek van menselijke organen.

We kunnen al zo veel, maar wat denken we nog meer van de toekomst te mogen verwachten? Wetenschappers van de TU/e, de UU en het UMC Utrecht werken samen op het gebied van onder andere duurzame energie, medische beeldverwerking en stamcellen. In de reeks lezingen Hedendaags futurisme daagden wetenschappers uit Eindhoven en Utrecht elkaar uit na te denken wie de toekomst vorm zal geven. Is er echt een verschil tussen de willie wortels uit Eindhoven en de dromerige denkers uit Utrecht? Download nu de verzamelde blog van deze reeks (pdf).

Historicus Maarten van Rossem geeft regelmatig lezingen bij Studium Generale. Zijn series van lezingen worden niet alleen opgenomen om terug gekeken te kunnen worden, sommige verschijnen ook op cd bij Home Academy. Zo ook de reeks Populisme, waarin hij ingaat op de geschiedenis van Nederland in de laatste eeuw, sinds de invoering van het algemeen kiesrecht en de welvaartsstaat. Hij plaatst het hedendaags populisme in perspectief en stelt een diagnose van het nieuwe politieke klimaat sinds de laatste verkiezingen.

De lezingen zijn nu genomineerd voor de publieksprijs van het beste luisterboek van 2012, de Esta Luisterboekaward. Wij zien natuurlijk graag dat Maarten van Rossem wint en jullie hopelijk ook, dus stem mee op de site van de Week van het Luisterboek.

Er wordt flink gedebatteerd over de waarde van de wetenschappelijk onderzoek over kunst. Niet alleen in de huidige politiek, maar ook reflectief bij Studium Generale. Je kunt je met taal en muziek bezig houden door te schrijven of te componeren, maar je kunt er ook als wetenschapper onderzoek naar doen. Dit leidt tot vragen: als je zelf geen schrijver of componist bent, hoe kan je zonder zelf te creëren kunst doorgronden? Hoeveel is de kennis van de wetenschapper waard zonder kennis uit de praktijk?

In de lunchreeks Vakmanschap is meesterschap stond het afgelopen najaar de relatie tussen kunst en de wetenschap centraal. Beide houden zich bezig met onderzoek, maar wat is de beste manier om aan de slag te gaan? Docenten van de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht discussiëren in vier lunchlezingen over kunst en wetenschap, theorie en praktijk en denken en doen. Download nu de blogbundel!

Dick Swaab ontketende met zijn bestseller Wij zijn ons brein in 2010 een verhit wetenschappelijk en publiek debat over hersenen, lichaam en geest. Studium Generale organiseerde over deze discussie een Kettingreactie: De afgelopen maanden reageerden Utrechtse wetenschappers vanuit verschillende disciplines op vragen over de vrije wil, brein, lichaam en geest - en op elkaar. De volledige Kettingreactie is nu te lezen als e-book. Je kunt de bundel hier gratis downloaden.

Het is alweer april. Sommigen denken direct aan Pasen, anderen aan Koninginnedag, maar bij Studium Generale denken we met de komst van april aan de Maand van de Filosofie, met dit jaar als thema De ziel.

Het denken over de ziel is gedurende de eenentwintigste eeuw steeds meer verschoven naar het denken over het brein. Maar ook daarbij is filosofie onmisbaar: welke visies zijn er op de verhouding tussen hersenen, begrip en gedrag? Hoe kan filosofie de begrippen in dit debat analyseren? Deze vragen omtrent geest, hersenen en filosofie zullen vanaf woensdag 4 april wekelijks in de vierdelige reeks Filosofie van de geest besproken worden door prof. dr. mr. Herman Philipse.

Morgen, dinsdag 3 april, is de volgende lezing in de serie Levenskunst, waarin prof. dr. Maarten van Buuren deze keer spreekt over Friedrich Nietzschze.

Op 10 april is er weer de jaarlijkse Kunst- en wetenschapslezing. In Iedereen is muzikaal spreekt prof. dr. Henkjan Honing over muziek, cognitie en evolutie. Ook bij Studium Generale geen gebrek aan filosofie de komende maand!

Hebben de lezingen nog steeds niet genoeg filosofisch stof doen opwaaien? Dan is hier vanaf woensdag het e-book Zijn wij ons brein? te downloaden, een uitgebreide bundeling van alle kettingreacties die eerder in verkorte vorm op dit nieuwsblog verschenen.

Ook dit jaar is naar aanleiding van de wetenschapsfilosofische cursus De zwerm de jaarlijkse Wetfil-Award uitgereikt voor de beste column. Er waren in totaal zo’n 900 columns ingeleverd door studenten, waarvan vele doorgaans goed geschreven waren en verrassende invalshoeken hadden. Maar ja, er kan er maar één de winnaar zijn.

Criteria
Het schrijven van een goede column bij een cursus als deze is niet eenvoudig. Het moet om te beginnen een column zijn, dat wil zeggen: de lezer moet bij zijn lurven worden gepakt en in sneltreinvaart worden meegenomen in de gedachtegang van de auteur. Dat vergt stilistische kwaliteiten, creativiteit en een zekere mate van speelsheid. Bovendien moet de kern, de centrale stelling, glashelder zijn. Tegelijkertijd gaat het niet zomaar om een column. In deze cursus worden weliswaar alledaagse onderwerpen besproken en getoond, maar die zijn telkens illustraties bij tamelijk abstracte wetenschappelijke en wetenschapsfilosofische inzichten, dit jaar met als kernthema 'De zwerm'. De alledaagsheid moet in een column dus van diepte worden voorzien, zonder saai of alleen maar beschouwend te worden. Een derde criterium is de mate waarin de student erin slaagt een verbinding te leggen tussen het thema van de week, zoals in de lezing behandeld, en het eigen vakgebied, de eigen studie. Dat laatste mag best breed worden opgevat, maar wie de link goed weet te leggen, heeft een voorsprong. Naast deze beoordelingscriteria heeft de jury ook gelet op de mate waarin een student gedurende de hele cursus een constante kwaliteit heeft weten te realiseren.

De winnaar
De jury heeft in de eerste instantie drie studenten geselecteerd. Johan van Erp en Jan-Paul Verboom moeten het doen met een eervolle vermelding. Geneeskundestudent Doret de Rooij is de winnaar van de Wetfil-Award 2012. Met columns als Agressiviteit slaat zichzelf op de neus en Zwermenzielen weet zij de lezer van begint tot eind te boeien en paart zij originaliteit aan vormvastheid, zwermbewustheid aan vakgerichtheid en wetenschappelijke diepgang aan dagelijks inlevingsvermogen. Doret de Rooij krijgt naast de eer van de Wetfil-Award 2012, niet alleen een oorkonde, maar ook de mogelijkheid mee te draaien met de programmagroep aankomend studiejaar en mee te denken over het thema en de lezingen. Van harte gefeliciteerd!

Het voorjaarsprogramma van Studium Generale is op dit moment in volle gang. Twee mooie lezingenreeksen zijn inmiddels alweer afgesloten, People Planet Profit Principles en Kapitalisme. Alle lezingen zijn uiteraard terug te zien, maar er is ook een blogbundel gemaakt van beide reeksen, die je hieronder als pdf kunt downloaden.

Kapitalisme
Vanaf de huizencrisis in de VS en de daarmee samenhangende val van Lehmann Brothers in 2008 is het crisis wat de klok slaat. Na Amerika kreeg Europa ook te maken met een brandhaard van jewelste: Griekenland had zijn financiën niet op orde en ligt inmiddels alweer enkele jaren aan het infuus van de ECB. Hoe heeft het zover kunnen komen? Wat heeft een huizencrisis in de Verenigde Staten te maken met de val van ABN Amro aan de andere kant van de oceaan? Hoe maken we een definitief einde aan alle crises? In de serie Kapitalisme ging prof. dr. Maarten van Rossem in op de geboorte van het kapitalisme, haar gouden jaren en de toekomst. Hier download je de bundel.

People Planet Profit Principles
In de nabije toekomst staan ons grote uitdagingen te wachten. Terwijl water en olie steeds schaarser worden, zijn er meer monden om te voeden en meer mensen die zullen consumeren. We zullen dan ook steeds meer aan duurzame ontwikkeling moeten doen om te garanderen dat wij de aarde voor onszelf en toekomstige generaties leefbaar houden. In People Planet Profit Principles gaven prominenten hun visie op wat wij moeten weten over veertig jaar duurzame ontwikkeling. De invoering van nieuwe technologie is een uitdaging, evenals de politieke en morele vragen waar we voor staan. Download de bundel hier.

Studium Generale biedt tegenwoordig ook podcasts aan. Zo is nu een interview met prof. Saskia Sassen te beluisteren of te downloaden. Ook vind je een podcast van het gesprek tussen Ingmar Heytze en Renger de Bruin, opgenomen op Festival Mooie Woorden 2009. In de toekomst hopen we nog meer podcasts aan te bieden, om onderweg van te genieten.

Vrijdag 9 maart was professor Saskia Sassen aanwezig bij de Conferentie ‘Law in Digital Era’, georganiseerd door de Legal Research Master van de Universiteit Utrecht. Zij sprak daar over de verandering van grenzen als gevolg van de toenemende digitalisering. De Nederlands-Amerikaanse professor is momenteel hoogleraar Sociologie aan Columbia University, New York. Voorheen doceerde zij aan de London School of Economics en de Universiteit van Chicago. Haar onderzoek richt zich voornamelijk op globalisering en migratie. Ze schreef talloze boeken en artikelen, waarvan een deel hier terug te vinden is.

Studium Generale stelde haar drie vragen. Beluister hier Saskia Sassens antwoorden over de rol van interdisciplinariteit in haar werk, het belang van de positie van steden in de wetenschap, en de veranderingen van het recht in het digitale tijdperk.

Na eindeloos filmpjes bewonderen op het internet kun je het dan eindelijk weer in 3D meemaken: TED zal na de succesvolle editie van TEDxUtrechtUniversity in 2011 in april aanstaande wederom een minstens zo succesvolle conferentie in Utrecht houden in samenwerking met Studium Generale. Meld je voor 1 april aan voor TEDxUU 2012!

Iedereen kent ze wel: in de korte filmpjes die te bekijken zijn op de website van TED worden wetenschappers, kunstenaars en andere geïnspireerden uitgedaagd om in 15 minuten hun idee aan de wereld te presenteren. In de loop van meer dan 25 jaar heeft de organisatie onder de slogan ‘Ideas worth spreading’ miljoenen fans wereldwijd weten te verzamelen. Naast grootse ideeën, houdt TED het ook klein door via zogenaamde TEDx-programma’s lokale gemeenschappen, organisaties en individuen samen te brengen.

TEDxUtrechtUniversity is er daar één van en zal dit jaar op 17 april plaatsvinden in het Vorstelijk Complex. Het thema is social entrepreneurship. Onder anderen Femke Halsema (ex-politica en gasthoogleraar UU), Fred Beekers (Artsen Zonder Grenzen en Resto van Harte), Staffan Nilsson (President EESC) en prof ir. Klaas van Egmond (schrijver en hoogleraar UU) zullen optreden.

Ook deel uitmaken van deze TEDx-conferentie? Meld je dan voor 1 april 2012 hier aan of voor algemene informatie kijk op de website van het evenement. Kosten voor TEDxUtrechtUniversityLIVE zijn €25,-. Daarnaast zijn er ook kaarten beschikbaar voor TEDxUtrechtUniversityACTIVE, waarin voor €15 de livestream van de conferentie bekeken kan worden en tussentijds verschillende workshops te volgen zijn.

LET OP: vanwege de populariteit van het evenement worden gasten geselecteerd op basis van motivatie. Er is dus geen garantie dat je ook het evenement kunt bijwonen. Succes!

Ben jij ook zo’n nerd die zich verheugt op een druilerige zondagmiddag? Of op een zinderend hete dag? Of op welke dag dan ook die een excuus biedt om binnen te blijven? Zodat je fijn achter je computer kan blijven plakken of met je neus de boeken in kan duiken. Wil jij niet sociaal verantwoord in grote-vriendengroep-formatie richting één of ander hip feest? Dan heeft Studium Generale nu dé tip voor jou: Nerdy Day Trips. Op de website vind je een heel scala aan dorky days out met veelal een wetenschappelijk tintje. Perfect dus voor de wetenschapminnende nerd.

Deze gouden tip troffen wij aan op de blogsite Badscience van dr. Ben Goldacre. Zijn gelijknamige boek vormde de inspiratiebron voor de lunchlezingenreeks in het voorjaar van 2010: Good science bad science. Dus kijk op een regenachtige middag eerst een lezing terug over het placebo-effect of over visuele valkuilen, om vervolgens met een kritisch wetenschappelijk oog een nerdy day trip te ondernemen. Bijvoorbeeld naar het MADlab in Eindhoven of naar het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum.

Vergeet ook vooral niet om jouw eigen favoriete dagtrip toe te voegen op de website! Studium Generale is al vertegenwoordigd.

Bij het tegengaan van een onomkeerbare opwarming van de aarde hoeven we van de huidige politiek niet veel te verwachten. Prof. dr. Bert van der Zwaan, rector magnificus van de Universiteit Utrecht, constateerde in het programma People Planet Profit Principles dat het duurzaamheidsdebat in Nederland compleet is ingezakt. Hoewel Nederland zo’n tien jaar geleden nog koploper was op het gebied van duurzaamheid, lopen we op dit moment erg achter in het realiseren van een duurzaam bestaan. De klimaat- en milieuproblemen zijn volgens Van der Zwaan ondergeschikt gemaakt aan tijdelijke zaken in de politiek, en dat terwijl niets noodzakelijker is op lange termijn dan een gezonde, goed functionerende aarde. Hoog tijd om hier zelf wat aan te doen dus. Niet meer alleen praten, maar ook actie ondernemen!

Op 31 maart aanstaande gaat om 20:30 op de Utrechtse Dom het licht uit. Earth Hour, een jaarlijkse actie van het Wereld Natuur Fonds (WNF), wil door een uur lang wereldwijd zoveel mogelijk lichten uit te schakelen burgers, bedrijfsleven en politiek bewust maken van (onnodig) energieverbruik. We kunnen en moeten bewuster met de aarde omgaan, nu en in de toekomst. Deze actie die wereldwijd plaatsvindt geeft iedereen de kans om te laten zien hoe belangrijk de toekomst van de aarde is. Earth Hour vindt al sinds 2006 plaats, en in 2011 deden honderden miljoenen mensen in 135 landen mee.

Ook meedoen aan deze actie? Op de website van Earth Hour kunnen zowel burgers, bedrijven als gemeentes zich aanmelden om zo samen een steentje bij te dragen aan het welzijn van de aarde. Doe jij het licht uit?

De Universiteit Utrecht en de Rabobank hebben met de ondertekening van een overeenkomst een partnerschap voor de komende jaren bezegeld. De Rabobank wil graag samenwerken met onderdelen van de Universiteit Utrecht die reflecteren op maatschappelijke kwesties en de dialoog aangaan met het publiek - zoals Studium Generale.

De ondertekening vond plaats op maandag 27 februari, voorafgaand aan de People Planet Profit Principles-avond, waar prof. dr. Marcus Düwell, prof dr. Herman Philipse en prof. ir. Klaas van Egmond spraken over de toekomst van duurzaamheid. De invulling van het partnerschap zal in de komende tijd nadere invulling krijgen en verder groeien.

‘De Johannes Passion, die is toch door Johann Sebastian Bach gecomponeerd?’ Inderdaad, maar meestal voeren orkesten een versie uit waar Bach nauwelijks naar omkeek. De Johannes Passion die tegenwoordig meestal wordt uitgevoerd, is namelijk de onafgemaakte partituur uit 1739, uitgewerkt door een leerling van Bach en uitgevoerd in 1749. De eerste, ‘oerversie’ van de Johannes Passion voerde Bach in 1724 in Leipzig uit. Maar die hoor je nu niet zo vaak meer. Musicus en musicoloog dr. Pieter Dirksen reconstrueerde op basis van wetenschappelijk onderzoek de versie zoals Bach hem bedoelde in 1724.

Benieuwd naar de allereerste versie van het meesterwerk dat al zo velen in ontroering bracht? Dan is er goed nieuws, want 16 en 17 maart voert de Utrechtse Studenten Cantorij onder leiding van Fokko Oldenhuis in samenwerking met het Northern Consort de oerversie van de Johannes Passion uit. Kaarten zijn verkrijgbaar via de website van de Utrechtse Studenten Cantorij www.uscantorij.nl.

Hoe kan een muziekstuk al ruim 250 jaar mensen tot tranen in ontroering brengen? En hoe reconstrueer je een muziekstuk? Woensdag 7 maart geeft dr. Pieter Dirksen onder genot van gratis broodjes antwoord bij de lunchlezing  Johannes Passion: ontroering en overgave.

Er is weer een nieuw Xtrack team van start gegaan! Vijf excellente studenten Life Sciences (Jessica Wijngaarden, Madalini Koukou, Maya Schutte, Sarah Vermij, Whitney Freeze) zijn dit jaar gekozen om een twee jarig honoursprogramma te volgen. Als eerste onderdeel van het programma organiseren ze samen met Studium Generale een symposium voor studenten, docenten en geïnteresseerden op 20 september 2012. Door eerdere groepen werden de 8 symposia Beyond the genome (2011), Ingenious medicine (2010), Buy or sell (2009), Boost your body (2008), Infection in action (2007), Survival of the fattest (2006) en Staying alive (2005) georganiseerd.

Wat vind jij van het plannen voor het onderwijs en de bezuinigingen? Ben je fel tegen of vind je dat er wel wat mag veranderen? Discussieer op vrijdag 10 februari met Job Cohen over het onderwijs.

Hoe ervaar jij het onderwijs en het studentenleven in Utrecht? Waar loop je tegenaan? Hoe zie je jouw toekomst? Kom op vrijdag 10 februari om 15.00 uur naar Grand Café The Basket op De Uithof. Schuif aan en praat mee over de toekomst van het onderwijs.

Graag van tevoren aanmelden bij: Nicoline Meijer, n.e.meijer@uu.nl

Studium Generale feliciteert Ruud Abma, die zich vanaf volgende week inzet als docent van de cursus Wetenschapsfilosofie met dit jaar het thema 'De zwerm', met zijn nominatie voor de Docentenprijzen 2011-2012. De Universiteit Utrecht lauwert jaarlijks docenten die uitzonderlijk goed presteren, prikkelen, uitdagen en motiveren, met de Docentenprijs en de prijs voor Docenttalent. Studenten van Utrechtse studieverenigingen kunnen ieder jaar een docent voordragen voor deze prijzen.

Genomineerd zijn: Dr. Ruud Abma (Algemene Sociale Wetenschappen), Dr. Joost Frenkel (Geneeskunde) en prof.dr. Ivo Giesen (Rechtsgeleerdheid)

Tijdens de Onderwijsparade op 8 maart a.s. zullen de winnaars bekend worden gemaakt. De officiële prijsuitreiking vindt plaats tijdens de Dies op 26 maart 2011. Zie ook: www.uu.nl/docentenprijs.

De tweede lezing op woensdag 15 februari van de serie De zwerm vindt plaats in bioscoop 't Hoogt. Dr. Jaap Bos, psycholoog en wetenschapshistoricus, voorziet de eerste vertoning van de film The birds (de klassieker van Hitchcock) van een inleiding. De inleiding wordt opgenomen en is enkele dagen na 15 februari online terug te zien. Aanmelden is verplicht. Entree: €5, graag ter plekke gepast betalen.

Tijden
1. 14.30 - 17.00 uur (inclusief inleiding door dr. Jaap Bos)
2. 17.15 - 19.15 uur
3. 19.30 - 21.30 uur

Er zijn maar een beperkt aantal plaatsen. Schrijf je dus nu in!

Let op: Studenten die mee doen aan de cursus Wetenschapsfilosofie dienen zich in te schrijven via Blackboard.

Festival deBeschaving start kaartverkoop met early-bird actie. Kom ook en beleef alternatieve avonturen op dit eigenzinnige festival.

De zomer lijkt verder weg dan ooit, toch is er deze koude winterdagen iets om je aan te warmen. Festival deBeschaving heeft namelijk haar datum bekendgemaakt en onmiddellijk een maandlange early-bird actie aangekondigd. Zet alvast in je agenda: zaterdag 30 juni, de dag dat muziek, theater, kunst en wetenschap een onwaarschijnlijke symbiose beleven in de Botanische Tuinen, Utrecht. Het festival nieuwe stijl op bijzondere bodem: deBeschaving - Consider Alternatives.

De gehele maand februari kun je tickets scoren voor slechts 30,- (excl. reserveringskosten). Deze tickets zijn alleen verkrijgbaar via de website van het festival: www.debeschaving.nl. Vanaf 1 maart gaat vervolgens de reguliere kaartverkoop van start. Tickets kosten dan 37,50 (excl. reserveringskosten) en zijn verkrijgbaar via de website en alle vestigingen van muziekwinkels Plato en Free Record Shop.

Ook dit jaar wordt het festival in nauwe samenwerking met de Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht, Universitair Medisch Centrum Utrecht, Stichting Studentenhuisvesting en Vrede van Utrecht georganiseerd. Resulterend in een breed programma, verspreid over twee concertpodia, een dance-, kennis- en smashup-podium, plus een bomvolle randprogrammering verspreid over de vele mooie plekjes van de Botanische Tuinen. Details volgen binnenkort zodra de eerste namen bekend worden gemaakt.

Uiteraard is Studium Generale ook weer van de partij. Tot ziens op deBeschaving!

Op Sinterklaasavond vorig jaar sprak dr. James Garvey in de serie Rights to a green future. Op zijn blog doet hij verslag van zijn lezing Climate change victims and justice. In drie stukken bespreekt hij de argumenten die hij heeft aangehaald voor het ondernemen van actie in het klimaatprobleem. Garvey noemt zijn overwegingen bij de richting die zijn lezing uit moest gaan: 'I was asked to do the usual number on climate justice, but rather than just dust off an old talk, I decided to have another look at the emerging science of climate change, just in time for the Durban talks.'

Het eerste stuk is getiteld Climate ethics: does history matter? De links naar de volgende twee blogposts, die zijn opgenomen op de site van The Philosopher's Magazine, zijn hier te vinden: Emissions rights, sustainability, and the ethics of climate change.

Garvey is redacteur van The Philosophers’ Magazine, een kwartaalblad dat toegankelijke en leesbare filosofie biedt en directeur van The Royal Institute of Philosophy. Dat Londense instituut organiseert lezingen over filosofische en maatschappelijke kwesties, vrij toegankelijk voor iedereen. Neem vooral eens een kijkje op hun site.

Donderdag 19 januari was prof. Stephen Gardiner te gast bij Studium Generale en het ZENO Instituut. Hij sprak over de kwestie van morele en politieke verantwoordelijkheid als we het hebben over klimaatverandering en mensenrechten. De Volkskrant besteedde deze week aandacht aan de ideeën van de filosoof. In plaats van te zeggen dat de verantwoordelijkheid voor klimaatverandering bij niemand ligt, kunnen we beter stellen dat de verantwoordelijkheid veel verder gaat dan tot nu toe gedacht.

Lees het stuk hier: We hebben geen morele taal voor het klimaatdebat
De hele lezing terugkijken kan ook via deze link.

Artikel in Ons Utrecht 21 dec 2011, door Henk Roozenboom

Utrechters die willen weten hoe maatschappelijke of wetenschappelijke vraagstukken in elkaar steken, kunnen al sinds jaar en dag gratis terecht bij Studium Generale. Onder die naam organiseert de Universiteit van Utrecht openbare lezingen rond verschillende thema's.

Omdat de lezingen door de Universiteit worden verzorgd, kun je er rustig van uitgaan dat er meer informatie verstrekt wordt dan die van de populaire actualiteitsrubrieken van de media. En dat is ook precies de reden waarom Studium Generale, vijftig jaar geleden, in het leven is geroepen.

Het waren de jaren na de Tweede Wereld oorlog en het doel was om de mensen door middel van lezingen weerbaarder te maken tegen bijvoorbeeld totalitaire stromingen. "Sindsdien wil Studium Generale mensen op een weliswaar wetenschappelijke maar toch, voor iedereen, toegankelijke manier informeren", legt de directeur van Studium Generale, Melanie Peters, uit.

Via lezingen en debatten geeft de Universiteit aan iedereen die maar wil de mogelijkheid om, zonder enige voorkennis of verplichtingen, erachter te komen welke problemen er achter bepaalde ontwikkelingen schuilgaan of hoe de wetenschap werkt. Lees meer »

Als jurylid had ik de eer en het genoegen de zestig columns te lezen van de kandidaten voor de eerste campuscolumnistverkiezing. De stukjes waren leerzaam en leuk en hoewel anoniem, was snel duidelijk wie student was en wie medewerker. Wat opviel is dat de studenten vooral de 'methode-Aaf' hanteerden, bespiegelingen over het gewone leven en kleine ongewone gebeurtenissen daarbinnen, met ontboezemingen over hun joggingbroek of drankgebruik. De medewerkers waren kritischer, noem het 'methode-Schreef', en hadden het over 'onze Yvonne' en maakten vergelijkingen met Margaret Thatcher.

Altijd op zoek naar wat mensen beweegt, hield dit generatieverschil mij de hele kerstvakantie bezig. De studenten die ik ontmoet zijn maatschappelijk betrokken, willen bijdragen aan de wereld en het niet bij praten alleen laten. Ze willen zeker niet zuur zijn. Maar waarom verbinden ze - ook in deze columns - hun eigen leven niet met grotere thema's en lijken ze niet te geloven in politiek?

Het leek me geen desinteresse, maar het heeft te maken met wat je een effectief aangrijpingspunt vindt voor je eigen handelen. Ik moest denken aan mijn ethiekboek waarin de vraag stond: Als de wereld vergaat, wie zou je redden? Einstein, een arts of je moeder? Als je uitgaat van het grootste goed voor iedereen kies je voor Einstein of de arts en is het zelfzuchtig om je moeder te redden. Volgens de feministische ethiek zou het juist je moeder zijn. Als iedereen dat maar deed, zouden we allemaal gered worden. Lees meer »

De jaren ’80 zijn helemaal terug en misschien nooit echt weggeweest. Naast de bloeiende Occupy-beweging, de ‘groene’ scène, de wereldwijde muzikale revival van de hippe eighties lijkt ook de tijdgeest een paar stappen terug in de tijd te doen. Grote demonstraties, do it yourself en vintage en de groeiende werkloosheid onder jongeren in veel Europese landen – de crisis van nu vertoont veel gelijkenissen met de crisis van toen. Ondergronds gaat bovengronds. Gisteren kreeg Meryl Streep een Golden Globe voor haar rol als Margaret Thatcher in de film over het bewind van de Britse premier, dat vrijwel de hele jaren ’80 besloeg. Gelukkig lijken de beenwarmers, permanentjes en schoudervullingen ons tot nu toe tenminste bespaard te blijven.

Zouden de jaren tachtig van de vorige eeuw en de tijd waarin wij nu leven eigenlijk wel in één adem mogen worden genoemd? Zetten de protestanten zich vandaag de dag af tegen hetzelfde ‘kwaad’? Wat is er in ons digitale tijdperk over van de idealen die zij nastreefden? Studium Generale organiseert met Underground twee lezingen en een debat over de sociaal-culturele erfenis van de jaren ’80, waarin de sprekers zullen terugkijken op zichzelf in die tijd om te laten zien wat de tijdgeest met je doet.

Ook underground is het Huis van de Poëzie dit jaar. Op Gedichtendag is Studium Generale te vinden in deze jaarlijkse ‘live poëziebloemlezing’. Luister naar rap en spoken word en dompel je onder in de straatcultuur tegen de achtergrond van de sobere jaren zeventig en tachtig. Luister alvast met deze playlist op Spotify naar bijzondere nummers uit die tijd.

Kaartjes voor het Huis van de Poëzie zijn hier te bestellen.

De Utrechtse masterstudente Biochemie Dieudonnée van de Willige gaat het komende jaar columns schrijven over de universiteit en het studentenleven en is daarmee de eerste campuscolumnist. Zij won de DUB-verkiezing met een beschrijving van een beknellende ervaring op het toilet van haar studentenhuis. Dieudonnée won vorig jaar de WetFil-award na de wetenschapsfilosofie cursus "Tijd", georganiseerd door drie faculteiten en Studium Generale. Ook dit jaar kunnen studenten weer een cursus wetenschapsfilosofie volgen, het thema is dit jaar "de Zwerm" en gaat dieper in op het gedrag van mensen in groepen met behulp van verschillende disciplines, zoals de massapsychologie en biologie. Klik op deze link voor meer informatie over de inhoud en aanmelding, want inschrijven voor studiepunten kan nog op 16 en 17 januari.

Op 4 oktober vond het Vredesdagensymposium plaats. Een impressie van het middagprogramma met Maarten van Rossem, workshops en een patatje oorlog.

Animals and Ethics - Peter Singer
Met het werk van Peter Singer maakte ik al kennis in mijn minor Wijsbegeerte. Dankzij Studium Generale en het Zeno Instituut deed zich de kans voor om deze bekende ethicus eens in levende lijve te zien en te horen. Met klinkend Australisch accent, ferme standpunten, een goed opgebouwd verhaal en Marcus Düwell als onderhoudende spreekstalmeester.
Kijk de lezing hier terug.

Levenskunst Wu Wei - Maarten van Buuren
Ook deze aflevering van Levenskunst hoort weer helemaal thuis in het rijtje mooie lezingen van het duo Maarten & Joep. Als geen ander kan Maarten van Buuren zich zijn onderwerp eigen maken. Ditmaal compleet met Chinese voordracht en racefiets-bespiegelingen. Het bleef nog lang de running gag bij ons thuis: 'Maak je niet druk, mam. Wu wei!'
Kijk de lezing hier terug.

Journalistiek: schrijven voor een publiek - Ad van Liempt & Frits van Oostrom
Goed schrijven is een kunst. Deze twee mannen beheersen die en kunnen er ook nog eens leuk over vertellen. De do's en don'ts kon ik meteen toepassen in mijn bijdrage voor het SG-nieuwsblog over deze lezing!
Kijk de lezing hier terug.

Acht wetenschappers onderzochten voor Studium Generale de wetenschap van tijd. De objectieve, gemeten tijd en de subjectieve, beleefde tijd botsen nogal eens. Kunnen ze wel allebei bestaan? Of zijn ze hetzelfde?

Het klinkt als een open deur of 'wij van wc-eens adviseren wc-eend', maar het was lastig een top 3 samen te stellen uit de vele lezingen die ik dit jaar bij Studium Generale heb begeleid. Maar vooruit.

1. Was there a 'Time' before the Big Bang? - Prof. dr. Renate Loll
Wat is tijd? Een van de meest raadselachtige vragen, die alle disciplines bezighoudt vanaf het begin van filosofisch en natuurkundig onderzoek. Renate Loll weet op een heldere en meeslepende manier uit te leggen wat de laatste wetenschappelijke ontwikkelingen in de kwantummechanica betekenen als het gaat om tijd.

2. Levenskunst: Wu Wei. Doen door niet te doen door prof. Maarten van Buuren
Eigenlijk kon ik niet goed kiezen tussen deze lezing over Wu Wei en die van Joep Dohmen over Aristoteles. Omdat 'wu wei' verder van mij af staat dan de ethiek van Aristoteles heb ik uiteindelijk voor deze lezing gekozen. Maar kijk ze vooral allebei.

3. Sigmund Freud door Paul Schnabel in de reeks Kennis voor de toekomst
Prof. Paul Schnabel houdt een historisch en persoonlijk verhaal over Sigmund Freud. Een voorbeeld van hoe de wetenschap om kan gaan met haar verleden, juist in de vorm van een toch wel controversieel figuur. Hoe verhoud je je als mens tot die geschiedenis, en als wetenschapper tegenover jezelf als persoon?

Voor mij persoonlijk was het interview 'live on stage' met prof. Frans de Waal op festival deBeschaving het meest bijzondere om te doen dit jaar. Hij vertelde voor een volle festivaltent over apen en mensen, over macht en seks, over gedrag en moraal. Maar daar is helaas geen opname van. (Behalve als degene die op de eerste rij zat met een videocamera zich alsnog meldt!)

Als filosoof geef je niet vaak antwoord op vragen, maar ontleed je vragen die er zijn. Vaak volgen daar alleen maar meer vragen uit. Bij het debat over media en seks(e) in de serie Het Grote Media Debat nam prof. dr. Bas Haring deze rol op zich. Voordat we de vraag beantwoorden of er te veel of te weinig seks op tv en internet is, en of dit goed of slecht is, moeten we ons iets anders afvragen. Wat is seks eigenlijk? Het uitwisselen van DNA, zou een bioloog zeggen. Bij mensen gebeurt dit tussen twee seksen en moet de ene sekse aandacht winnen van de andere. En wat zijn de media meer dan een instituut om dit te faciliteren?

1. Prof. dr. Frans de Waal op deBeschaving
Een duidelijk verhaal, met leuke filmpjes uit de praktijk om het kracht bij te zetten. Het is altijd mooi om zo'n beroemde wetenschapper bij SG te hebben.
Kijk hier de lezing terug.

2. Prof. dr. Maarten van Rossem - Retoriek in de politiek
Het maakt eigenlijk niet uit waar Van Rossem het over heeft, zijn hele persoonlijkheid maakt het fijn om naar hem te luisteren, maar de inhoud van deze lezing was wederom sterk.
Kijk hier de lezing terug.

3. Bas Heijmans - Introduction to epigenetics
In deze lezing legt Heijmans haarfijn uit hoe epigenetica werkt aan de hand van de resultaten van de hongerwinterstudie. Een persoonlijke favoriet gezien mijn achtergrond in moleculaire voeding.
Kijk hier de lezing terug.

1. Rob Riemen - 4 mei Herdenkingslezing
Zijn vurige, welsprekende betoog voor de 'adel van de geest' vond ik prachtig. De lezing is helaas niet opgenomen, maar bekijk het interview met Rob Riemen over de lezing en lees een uitgebreid verslag hier.

2. Ad van Liempt - Journalistiek. Schrijven voor een publiek
Handig om van een van de vakveteranen van de journalistiek tips te krijgen voor het schrijven van een fijn artikel óf gewoon een wetenschappelijk onderzoek.
Kijk de lezing met reactie van prof. dr. Frits van Oostrom hier terug.

Hans Boutellier - Van veiligheidsutopie tot improvisatiemaatschappij
In deze lezing beschrijft Hans Boutellier de samenleving op een totaal nieuwe manier. Hij analyseert niet alleen, maar biedt ook een alternatief. Dit zorgt ervoor dat je, wanneer je de volgende dag de krant openslaat, het nieuws anders bekijkt. De lezing heeft mij nieuwe inzichten geboden, en laat mooi zien hoe theorie en praktijk kunnen worden verbonden.

Kijk voor nieuwe inzichten hier de lezing terug.

1. Rob Riemen - 4 mei Herdenkingslezing
Niet eerder genereerde een lezing van Studium Generale zoveel persaandacht als de 4 mei herdenkingslezing van 2011. De roodgloeiende telefoon en massale toeloop resulteerden in de mooiste lezing van 2011. De lezing is helaas niet opgenomen, maar bekijk het interview met Rob Riemen over de lezing en lees een uitgebreid verslag hier.

2. Clive Wynne - Waarom je hond zo van je houdt
Bijna de helft van alle huishoudens heeft een hond en we denken ze door en door te kennen. Sommigen nemen zelfs hun hond mee naar bed en gaan op hun hond lijken. Een lezing over de mythes en over de relatie tussen mens en hond door prof. Clive Wynne, een aanrader! Bekijk hem hier.

3. Carlijn Bouten/Frank Miedema (uit en thuis)
In hoeverre is de mens maakbaar? Wat zijn de mogelijkheden inmiddels op het vlak van kweekorganen? En moeten we dit allemaal wel willen als we denken aan de kosten die de zorg met zich mee brengt? Twee lezingen die de moeite waard zijn om nog eens terug te kijken. De 'return' in Eindhoven vind je hier.

‘We willen iets herkennen en als expert is het erg moeilijk een incident als ‘nieuw’ te duiden’, aldus dr. Beatrice de Graaf. Zeker bij terroristische aanslagen is dit vaak het geval. Uit haar column tijdens Het Grote Media Debat blijkt dat ook experts niet altijd vrijuit kunnen spreken in de media. De Graaf: ‘Als expert of journalist krijg je soms net zo vaak op je donder als de terroristen zelf.’ Zeker nu iedereen direct zijn mening kan geven op Facebook en Twitter. Deze democratisering van nieuws heeft ook zijn keerzijde. Bekijk hier de column van Beatrice de Graaf en hoor waarom.

In het voorjaar organiseerde Studium Generale twee reeksen in het kader van het universitaire lustrum: Utrecht science over kennisinstituten en de academie, en Kennis voor de toekomst, over genieën in de wetenscap.

Top 3 in willekeurige volgorde:

Lunch Broodje Brein, Lichaam en geest: Hemmo Drexhage
De afgelopen jaren is het brein ontzettend ‘in’ geraakt. De kreet ‘wij zijn ons brein’ kwam je op een gegeven moment overal tegen. Descartes’ pleidooi voor een streng onderscheid tussen lichaam en geest mag dan wel achterhaald zijn, over de claim dat wij niets meer dan ons brein zijn kan je ook redelijkerwijs twijfelen. Ik vind het een boeiend debat omdat het thema aan zoveel aspecten raakt: de gezondheidszorg, filosofie, technologie (kunstmatige intelligentie), het recht en niet in de laatste plaats de geesteswetenschappen in het algemeen omdat het gaat over hoe we onszelf begrijpen.

De lezing van Hemmo Drexhage was de eerste in de lunchlezingenreeks over de verhouding tussen lichaam en geest. Zijn lezing was een beetje provocerend en zette aan tot debat (‘psychiaters bevinden zich nog in de Middeleeuwen’), bevatte nieuws voor mij (het immuunsysteem hangt samen met psychische aandoeningen) en was een duidelijke illustratie bij de noodzaak van interdisciplinariteit (de psychiatrie en immunologie zijn nauw op elkaar betrokken). Oordeel zelf; kijk hier de lezing terug.

4 mei herdenkingslezing: Rob Riemen
Afgelopen 4 mei was de eerste keer voor mij dat ik bij de herdenkingslezing was. Door de sfeer van de herdenking en de muziek van Ralph Rousseau kreeg deze lezing een extra laag die het inhoudelijk sterke verhaal aanvulde. Rob Riemen voelde deze sfeer goed aan, is erudiet en vertelde een mooi verhaal. Precies waar ik op dat moment op zat te wachten. De lezing is helaas niet opgenomen, maar bekijk het interview met Rob Riemen over de lezing en lees een uitgebreid verslag hier.

Het Grote Media Debat, Media en conflict: Christ Klep, Thomas Loudon, Joeri Boom en Beatrice de Graaf
Dat de media invloed uitoefenen op wat we vinden en doen is duidelijk. Maar hoe dit in zijn werk gaat, wat we eraan kunnen doen en welke implicaties dit heeft in de praktijk komt niet vaak aan bod. Dat maakte de lezingen in de reeks Het Grote Media Debat interessant. De combinatie van wetenschappelijk deskundigen (dr. Christ Klep en dr. Beatrice de Graaf in dit geval) en praktijkdeskundigen (Joeri Boom en Thomas Loudon) werkte erg goed in het debat. Ze vulde elkaar goed aan zonder het allemaal met elkaar eens te zijn. Dat is niet altijd het geval als je wetenschappers en mensen uit de praktijk naast elkaar zet. De anekdotes van Joeri Boom over Afghanistan waren ronduit spannend en de column van Beatrice de Graaf was ijzersterk. Kijk het debat hier terug.

Peter Singer - Animals and Ethics
Oude dia's van een denker die al lang meegaat, maar wat een pit deze man. Een nog steeds actueler wordend verhaal over 'the circle of concern' van de mens. Waarom zouden we om dieren geven? Singer neemt ons mee op zijn zoektocht naar het waarom.
Kijk de lezing hier terug.

Carlijn Bouten en Frank Miedema - De maakbare mens
Bouten schetst welke afwegingen ze maakt in haar onderzoek. Uiteindelijk kiest ze telkens voor de onderzoeksrichting die veelbelovend is voor de patiënt, al zou ze uit interesse soms een ander weg zijn opgegaan. Een oprechte en multigetalenteerde wetenschapper.
Hier terug te zien.

Het Grote Media Debat: Media en seks(e)
Een moeilijk onderwerp, seks en media, maar een genuanceerde boodschap. Niet tegen bloot in de publieke ruimte, maar tegen de haast plastic lijkende lichaamsdelen als behang bij De wereld draait door. Hoe sluipend kan beeldvorming werken. Zonder dogma's wisten Liesbeth Woertman, Marian Donner en Tim Vermeulen ons te overtuigen.
Laat je ook overtuigen en kijk hier het debat terug.

Wat is propaganda? Voor de meeste mensen heeft propaganda een negatieve bijklank. Je manipuleert ermee, verdraait de waarheid voor eigen doeleinden. Dictaturen en grote bedrijven maken er gebruik van. Maar volgens regisseur Rogier Klomp en schrijver Bart-Jan Kazemier is alles propaganda. Bij elke keuze die je maakt, maak je propaganda. Propaganda is onvermijdelijk. Zelfs open debat over propaganda is propaganda. Klomp en Kazemier maakten een film en lichtten die toe in een column bij het eerste debat in de serie Het Grote Media Debat.

Misschien was het nog niet tot iedereen doorgedrongen, maar sinds 2011 bestaat er een strategische alliantie tussen de TU/e, de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht. Hoog tijd voor een nadere kennismaking van wetenschappers van beide instituten, aan elkaar en aan het publiek. En waar kan dat beter bij Studium Generale? De TU/e en de UU organiseerden samen een aantal lunchlezingen over hedendaags futurisme.

Misschien heb je de lunchlezingen hier in Utrecht wel bijgewoond. Let op, want je kunt nu ook twee lezingen bekijken die in Eindhoven zijn gehouden. 'Onze' prof. dr. Bert Theunissen sprak over de modernisering van de koe. We denken allemaal dat techniek een belangrijke rol heeft gespeeld bij de modernisering na de Tweede Wereldoorlog, maar is dat ook zo? Bekijk de lezing hier. Emeritus hoogleraar Harry Lintsen (Technologie, Innovatie en Maatschappij) gaf commentaar.

Prof. dr. Andries Meijerink (Chemie) van de UU vertelde over nano nu en straks. Wat kan er met deze technologie en zijn er ook gevaren? En hoe informeren wetenschappers het grote publiek over zo’n ingewikkelde en veelzijdige techniek? Bekijk de lezing hier. Prof. dr. Bert Koopmans (Toegepaste Natuurkunde) van de  TU/e verzorgde een coreferaat.

Woensdag 7 december stelde prof. dr. Frank Miedema de vraag of de hoge kosten in de gezondheidszorg te verdedigen zijn in een maatschappij waar de uitgaven voor de gezondheidzorg al jaren sterk stijgen. Hoe moet je de belangen van patiënten en economische factoren afwegen? Prof. dr. Carlijn Bouten reageerde. In hoeverre is de mens maakbaar?

Altijd al willen weten welk technotype je bent? Dan kun je nu de technotest doen van het Rathenau Instituut: tien vragen over jouw beleving van technologie.

Mensen verschillen nogal in hun houding ten opzichte van nieuwe technologieën. Grofweg zijn er volgens de makers van de test vier hoofdtypen te onderscheiden: ambassadeurs, sceptici, functionalisten en bezorgden. Ambassadeurs omarmen nieuwe technologie en vinden dat de ontwikkeling ervan zo min mogelijk gehinderd. Sceptici geloven niet zo in het idee dat technologie tot maatschappelijke vooruitgang leidt, maar zien ook weinig in het reguleren van technologie. Functionalisten zien veel voordelen aan nieuwe technologie, maar wijzen erop dat de ontwikkeling van technologie wel moet worden gereguleerd. Bezorgden schatten de risico’s hoger in en pleiten voor bescherming van mensen tegen de mogelijk negatieve gevolgen van technologische ontwikkelingen.

Wat je basishouding ook is, je laten informeren over de feiten kan nooit kwaad. Studium Generale liet al eerder wetenschappers aan het woord over de technologieën die in de test aan bod komen. Zo sprak drs. Sander Hol over CO2-opslag in de aarde, vertelde prof. dr . Carlijn Bouten over het kweken van menselijk weefsel, debatteerden we over de mogelijkheden en risico’s van nanotechnologie onder de noemer Nano is groot en bespraken we de impact van social media op identiteitsvorming. Angst, ook voor nieuwe technologie, komt vaak voort uit onbekendheid. Het is de taak van de wetenschap deze angst te ontmantelen, volgens prof. dr. ir. Sander Bals. Dus ontdek je technotype en laat je informeren!

Update: Na een aantal weken in Detroit is het tijd voor 'tweede indrukken'. Friso Wiersum schrijft over Detroit als stad van ruïnes én van kansen, waar een do-it-yourself-mentaliteit heerst. Lees de nieuwste posts op het Expodium blog.

Expodium organiseert sinds 2009 een programma in de Amerikaanse stad Detroit, gebaseerd op het uitwisselen van ervaring en kennis op het gebied van urban challenges. Onlangs vertrok Friso Wiersum als vijfde resident. Op het blog New Strategies DMC houdt hij een blog bij.

Expodium: ‘De situatie in Detroit is een uniek voorbeeld van een postindustriële stad waar het urbane en het landelijke tot ver binnen de stadsgrenzen samenkomen. Deze paradoxale stedelijke situatie levert mogelijkheden voor nieuwe interpretaties en definities van de stad.’ Lees meer »

Studium Generale organiseert in het voorjaar van 2012 de lezingenserie De zwerm als onderdeel van de cursus Wetenschapsfilosofie (7,5 ECTS). Inschrijven is voor studenten mogelijk tot en met 27 november.

De zwerm

Meer dan de som der delen

Wanneer 8 woensdagavonden vanaf 8 februari 2012

Tijd 20.00-21.30 uur

Waar Aula, Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht

Code 201100030

Hoe kan het massale gedrag van ‘enkelingen’ in de natuur en in de maatschappij tot ‘hogere organismen’ met eigen intelligentie leiden, zoals de zwerm, de mierenhoop of de stad?

Op YouTube circuleren opnames van spreeuwen die plotseling een zwerm vormen. Het is alsof er een nieuw groot wezen ontstaat. De zwerm heeft zogenaamde emergente eigenschappen die de vogels individueel niet bezitten. Het geheel is meer dan de som der delen.

Bijen en mieren zijn simpele dieren, met een klein brein en een beperkt communicatievermogen. Als groep kunnen ze toch complexe taken aan, zoals efficiënt voedsel verzamelen. Door samen te werken bereiken de insecten grotere schijnbaar intellectuele capaciteiten: zwermintelligentie genoemd.

Ook steden kun je zien als superorganismen waarin ordening ontstaat, en met eigen overlevingspatronen die uitstijgen boven het individuele handelen. Computertechnologie maakt het mogelijk dit soort processen te simuleren, zoals in het computerspel SimCity. En robotjes kunnen door middel van biologische principes geprogrammeerd worden om die efficiënte chaos die een zwerm lijkt te kennen te onderzoeken.

Denken in termen van emergentie en zelforganisatie, in complexe systemen, biedt een alternatief voor fenomenen die via reductionistische denkwijzen in de wetenschap niet begrepen kunnen worden. Dergelijke theorieën zijn in de laatste decennia doorgedrongen in vrijwel alle wetenschapsgebieden. Behalve inhoudelijke vernieuwing van vakgebieden brengen ze ook nieuwe verbanden en samenwerkingsvormen over de grenzen van afzonderlijke disciplines heen. Misschien is wetenschap zelf wel het meest complexe, intelligente ‘systeem’ dat de geschiedenis heeft voortgebracht.

I.s.m. de faculteiten Bètawetenschappen, Geesteswetenschappen en Sociale Wetenschappen.
Meer info...

Helaas kan de cursus Duurzaamheid als wereldbeeld (GEO3-5004) in blok 3 geen doorgang kan vinden. Dit in verband met het niet kunnen vinden van docenten-ondersteuning.

Zin in een 'Pimp your mind-dag'? Kom dan op 2 november om 13.00 uur naar de Boothzaal voor de dubbellezing van Niels Aalberts en Tom ter Bogt over muziek, ga vervolgens luisteren naar Richard Florida om 15.00 uur bij de Hogeschool Utrecht en kom daarna naar het Academiegebouw om 20.00 uur voor de lezing van Clive Wynne over de relatie tussen mens en hond (vanuit de biologie en de psychologie) of de laatste lezing in de serie Boos van prof. Micha de Winter over een positief pedagogische aanpak van boosheid.

Richard Florida, Amerikaanse deskundige op het gebied van innovatie, cultureel ondernemerschap en regionale economische ontwikkeling, zal op 2 november spreken in Utrecht. Hij geeft op de Hogeschool Utrecht een lezing over het koesteren van hoogopgeleid talent, creatieve ondernemers en hoe je als stad kunt profiteren van de recessie. Deze lezing wordt mede mogelijke gemaakt door het Utrecht Valorisation Center, Utrecht 2018 en het Bernard Lievegoed Liberal Arts College.

Richard Florida is auteur van The Rise of the Creative Class (2002) waarin hij de opkomende en steeds sneller groeiende rol van creativiteit voor de economie beschrijft. Florida introduceerde het idee van een creatieve klasse. Deze klasse bestaat uit een deel van de beroepsbevolking dat werkzaam is in innovatieve sectoren zoals wetenschap, technologie en ontwerp.

Aanmelden is verplicht. Schrijf je in via het online formulier.

Wanneer? Woensdag 2 november, 15.00 - 18.00 uur
Waar? Faculteit Economie en Management, collegezaal 1B1, Hogeschool Utrecht

Meer informatie...

Kom je graag naar lezingen van Studium Generale? Of kijk je online mee, Twitter en Facebook bij de hand? Wil je graag zoveel mogelijk weten, ook buiten je eigen vakgebied? En ben je op zoek naar een bijbaantje? Solliciteer dan als student-assistent bij Studium Generale! Per 1 januari hebben we weer plek. Lees hier alles over de functie-eisen en hoe je kunt reageren.

Ook als je op zoek bent naar een interessante stageplek met veel mogelijkheden ben je bij Studium Generale aan het goede adres. Of je nu vooral een praktijkstage of juist een uitgebreide onderzoeksstage zoekt! Kijk snel bij de vacature voor een stagiair(e) voor meer informatie.

De meeste mensen zullen Jacqueline Cramer kennen van haar ministerschap in het vorige kabinet. Tegenwoordig is zij actief als hoogleraar Duurzaam Innoveren aan de  Universiteit Utrecht en als directeur van  het Utrecht Sustainability Institute (USI). Haar  inspanningen voor duurzaamheid zijn niet onopgemerkt gebleven, getuige het Duurzame Lintje dat zij gisteren mocht ontvangen uit handen van minister Marja van Bijsterveldt. Deze onderscheiding wordt sinds 2008 uitgereikt aan mensen die zich op een bijzondere manier hebben ingezet voor duurzaamheid.

Prof. dr. Jacqueline Cramer is ook een graag geziene gastspreker bij Studium Generale. Zo sprak zij afgelopen voorjaar over de urgentie van duurzaamheid, besprak zij eind vorig jaar samen met prof. dr. Herman Wijffels de vraag waar de duurzame agenda gebleven is en nam zij in het voorjaar van 2010 deel aan het energiedebat.

Ben je nieuwsgierig geworden en wil je prof. dr. Jacqueline Cramer eens in actie zien? Kijk dan eerdere lezingen van haar terug via bovenstaande links. Nog liever een live-optreden? Zet dan de USI Christmas Lecture op 15 december aanstaande alvast in je agenda.

De nieuwe regels van het spel. Internet en het publieke debat is het advies dat de RMO gisteren uitbracht en aanbood aan politici.

Nu het internet in sociaal en technologisch opzicht nog volop in ontwikkeling is, is het volgens de RMO van belang om de vraag naar de institutionele randvoorwaarden voor een publiek debat aan de orde te stellen. Wie wordt gehoord? Vroeger had je de zuilen en hoorde je nooit wat iemand uit een andere zuil vond, nu zijn het communities van gelijkgestemden op internet die echokamers vormen, zo stelde een van de debatanten. Han Noten, PvdA-senator, vond dat de ruwe toon op internet mensen uitsluit van het debat, en de democratie is juist een buffer tegen de waan van de dag en ter bescherming van de minderheid tegen de meerderheid.

Volgens prof. Valerie Frissen is het internet juist een interactieve manier om meningen te peilen en tot meningsvorming te komen - denk aan de weerstand tegen de HPV-vaccinatie, die ontstond via internet. En waarschuwt zij, ook het rationele gestructureerde debat sluit bepaalde mensen uit. Volgens PVV’er Hero Brinkman is internet een verlengde van de huiskamer en mag je daar dus zeggen wat je wil.

Misschien zit daar wel het grootste verschil van inzicht? Is internet inderdaad privéruimte, die je wel deelt met vrienden, maar waar de overheid niets te zoeken heeft? Of is het een verlengde van het publieke domein en is het de taak van de overheid het publieke debat op internet te stimuleren volgens de mores die daar altijd al voor gelden?

De RMO nodigt iedereen uit om mee te discussiëren over deze thema’s een jaar lang via www.denieuweregelsvanhetspel.nl of via Twitter met hashtag #publiekdebat. Of bij een van haar samenwerkingspartners in het land zoals Studium Generale, waar iedereen welkom is in november bij de mediadebatten!

Kan agressief en veroordelend taalgebruik vrede in de weg staan? En andersom: kan via taal vrede ook dichterbij worden gebracht? Deze vragen staan centraal op het Universitaire Vredesdagen symposium Krachtige taal, 4 oktober in het Academiegebouw. Naast twee lezingen in de avond is er ook een middagprogramma waarin je de kracht van taal in de praktijk leert kennen. Schrijf je nu in voor een workshop via het inschrijfformulier!

Het middagprogramma begint om half vijf met een lezing van Maarten van Rossem over retorica in de politiek. Vervolgens starten de vier parallelle workshops. Je kunt kiezen uit:

De kracht van sociale media met dr. David Nieborg
De film Reporter met discussie o.l.v. Jaap Meijers
Taal in conflicten met dr. Jolle Demmers
Dialogue for peaceful change (o.l.v. Jaap van der Sar)

De plaatsen zijn beperkt, dus schrijf je snel in voor de workshop van je keuze!

Voor alle deelnemers aan het middagprogramma staat na afloop een patatje oorlog klaar. Om acht uur start het avondprogramma met lezingen door dr. Mariëtte Willemsen en dr. Lucien van Liere. Meer informatie vind je hier.

Kun je niet wachten tot 4 oktober om te werken aan vrede? Op 21 september is de Internationale Dag van de Vrede, dit jaar grootschalig gevierd in Utrecht met onder andere de Nacht van de Vrede in Tivoli. Kijk op http://www.nachtvandevrede.nl voor informatie over het programma en kaartverkoop.

Trailer van de film Reporter:

Na de zomer is Utrecht weer duizenden nieuwe studenten rijker. Deze week verkent een groot deel -3500 om precies te zijn- van deze studenten de Domstad tijdens de Utrechtse Introductie Tijd (UIT).  Hierbij gaan groepjes vijf dagen de stad in als voorproefje op hun studietijd. Bij een kennismaking met wat de Utrechtse studentstad te bieden heeft kan Studium Generale niet ontbreken. Vandaag struinden horden studenten – sommigen met ietwat kleine oogjes van alle eerste indrukken, anderen bang om net dat ene leuke kraampje voorbij te lopen- rond op de informatiemarkt op de Uithof. De meeste studenten in spe zullen na de zomer met één studie beginnen en waren dan ook blij om te horen dat ze bij Studium Generale de kans krijgen om ook eens uitstapje te maken naar een andere studierichting. Bijvoorbeeld door naast je studie biomedische wetenschappen toch eens een filosofische lezing bij te wonen of te luisteren naar wat een socioloog drijft de maatschappij te bestuderen vanuit de statistiek.

Tegelijkertijd met wanneer de studenten hun eerste collegeweek ingaan zal Studium Generale van start gaan met haar nieuwe najaarsprogramma. Een seizoen waarin levenskunst een nieuwe impuls zal krijgen en er naar aanleiding van het programma duurzaamheid in het voorjaar dieper in gegaan zal worden op mensenrechten. Klik hier voor de rest van het nieuwe programma.

Je kan een heel boek wijden aan de Arabische Lente. Waarschijnlijk zelfs meerdere boeken. Interessant en leerzaam zullen deze boeken zeker zijn voor een groot publiek. Jammer alleen dat het zoveel tijd kost ze door te spitten. Informatie komt in steeds grotere getale en van steeds meer kanten op ons af. Infographics, visuele representaties van informatie, data of kennis, zijn misschien de oplossing voor een information overload. Wat als tekst een enorme lap zou worden, kan soms beter in beeld gevangen worden. Zo maakten twee journalisten op de website van de Engelse krant The Guardian een (bijzonder fraaie) interactieve infographic van de gebeurtenissen in de Arabische wereld.

Niet iedereen is positief over infographics. Vaak wordt er meer aandacht besteed aan het uiterlijk dan aan de inhoud en soms roepen de grafische weergaven meer vragen op dan ze beantwoorden. Deze kritische noot bij de ontwikkelingen en het gebruik van infographics kwam ook naar voren bij de vierde editie van het Infographics Congres. Schoonheid en waarheid gaan niet altijd even goed samen. De Deense journalist Gert K. Nielsen stelde op het congres de vraag: 'Do you want the truth or something beautiful?'

Stagiaire Laura Mol onderzocht voor Studium Generale het belang van goede infographics en bezocht ook het congres. Lees hier haar verslag en ontdek meer over infographics op onze website. Lees meer »

Infographics: het visualiseren van data door middel van grafisch design. Klinkt als iets van deze tijd toch? Deels is dit waar. Steeds geavanceerdere computerprogramma’s maken het mogelijk dat complexe data steeds beter en makkelijker verwerkt kan worden in overzichtelijke beelden. Apparaten zoals de iPad maken zelfs interactieve infographics mogelijk. Toch zijn infographics minder futuristisch dan ze in eerste instantie lijken. Sterker nog, infographics waren er misschien wel eerder dan het schrift. De functie van grotschilderingen verschilt namelijk niet fundamenteel van die van de infographics van vandaag. Het beeldend weergeven van data is de kern.

De infographic kent een lange geschiedenis en heeft zich sterk ontwikkeld, zeker sinds de opkomst en ontwikkeling van de computer. In een goede infographic gaan creativiteit en informatie hand in hand. Wil je een aantal voorbeelden van moderne maar ook historische infographics zien? Laura Mol, stagiair bij Studium Generale maakte een mooi overzicht van onder andere de geschiedenis en ontwikkelingen van de infographic.

Op 6 september start een boordevol nieuw Studium Generale-programma. Het hele najaarsprogramma wordt in augustus bekend gemaakt. Vanaf morgen lichten we op het nieuwsblog regelmatig een tipje van de sluier. Hou dus de website in de gaten om als eerste op de hoogte te zijn.

Met een beetje regen, heel veel nieuwe energie en de boeiende lezingen van apenkenner Frans de Waal tijdens Festival deBeschaving, sluit Studium Generale dit seizoen af. Even zijn we niet te vinden in de Aula van het Academiegebouw of op locatie in Utrecht. Maar natuurlijk wel online. Mocht er nog meer regen vallen deze zomer dan heeft verveling toch geen kans: met een druk op de knop ligt een hele wereld aan ideeën, theorieën en filosofieën voor iedereen open. Over grote en kleine, menselijke en maatschappelijke vragen. Oude wijsheden en nieuwe ontdekkingen passeerden de revue en zijn allemaal terug te zien.

Ook dit jaar verwelkomden wij in het Academiegebouw, de Universiteitsbibliotheek en op locatie meer dan 15.000 bezoekers. Online waren dat er nog veel meer. We hopen dat iedereen heeft genoten van de sprekers en van onze blogs en nieuwsbrieven waarin we de discussie verder willen voeren. Wij zijn in elk geval erg blij met alle blijken van waardering die we ontvingen. En ook wij leren elke dag iets nieuws dat ons wereldbeeld weer even op zijn kop zet, soms voor even en vaak ook voor lange tijd. Wetenschap is nooit af en wetenschap kan het nooit alleen. De toekomst van kennis gaat ons allemaal aan.

Nogmaals dank aan al onze sprekers, bezoekers, samenwerkingspartners en alle anderen die ons overvolle programma mogelijk maakten!

Tot na de zomer!

Frans de Waal gaf de openingslezing in wetenschapstent “deBestuiving” op festival deBeschaving. Ondanks de regen, waardoor De Waal op sommige momenten zelfs nauwelijks verstaanbaar was, waren er veel festivalbezoekers aanwezig. Dat de mens uniek is in zijn vermogen om met grote groepen vreemden vreedzaam samen te zijn, kon met een blik door de zaal bevestigd worden. Na afloop van zijn lezing volgde een vragengesprek met Miriam Rasch van Studium Generale, afgewisseld met vragen vanuit de zaal. Met deze interessante lezing en de prikkelende vragen  achteraf startte op deBeschaving een mooie dag bestuiving.

’s Avonds was er in de bestuiving een wetenschapsquiz, georganiseerd door Quest. Er werden vragen gesteld over uiteenlopende onderwerpen als ruimtevaart en kamelenbulten. Iedereen kon antwoorden op de meerkeuze vragen door aan de juiste kant van het podium te gaan staan. Zo vielen er steeds meer mensen af tot er … niemand overbleef. Dus kreeg iedereen nog een kans zich te bewijzen. Het werd nog spannend, maar uiteindelijk kon er maar één de winnaar zijn. De gelukkige kreeg van Quest een duurzaam horloge dat op zonne-energie werkt. Ondanks niet te hebben gewonnen was het een leuke afsluiting van de wetenschapsactiviteiten in deBestuiving.

Laatste film in het kader van de serie Science & fiction ingeleid door decaan Henk Kummeling

Ook dit jaar organiseerde de Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap en het Louis Hartlooper Complex een serie betekenisvolle films met een toelichting vanuit wetenschappelijke hoek die tot nadenken en debat aanzet. De titel van de filmreeks is dit jaar ‘Science & Fiction: de ideale samenleving’.

Aaanstaande dinsdag 28 juni vanaf 19.00 uur is iedereen welkom in het Louis Hartlooper Complex. De film Children of men zal van inleiding worden voorzien door staatsrechtsdeskundige en decaan Recht en Bestuur prof. Henk Kummeling en afgesloten worden met een debat. Kaartjes kosten € 8,50/€ 7 en zijn verkrijgbaar bij de kassa.

Twee weken geleden leidde dr. Albert Meijer (Bestuurskunde) de discussie na de film ExistenZ, over mensen die verdwalen in een futuristische gamewereld. Werkelijkheid en virtuele wereld zijn niet meer van elkaar te scheiden. Uiteindelijk stellen de personages elkaar de vraag hoeveel ruimte er is voor vrije wil in games en in hun leven. De gameontwerpster antwoord met een poëtisch: 'just a little, just enough to make life interesting'. Lees meer »

De Prijs Akademiehoogleraren gaat naar economisch historicus prof. dr. Jan Luiten van Sanden. De KNAW reikte de prijs vandaag voor het eerst uit. De prijs is een lifetime achievement award en bestemd voor die wetenschappers, die tot de absolute top van hun vakgebied behoren. De prijs bestaat uit een miljoen euro voor wetenschappelijk werk. Studium Generale feliciteert prof. dr. Luiten van Sanden hierbij van harte.

Prof. dr. Jan Luiten van Sanden ging bij Studium Generale in gesprek met prof. dr. Herman Wijffels in de serie Duurzaamheid als wereldbeeld over transities en perspectieven voor een nieuw wereldbeeld. Kijk hier de lezing terug.

Gisteren is de hoogste Nederlandse onderscheiding in de wetenschap uitgedeeld, de NWO-Spinozapremie. De prijs is bestemd voor wetenschappers in Nederland die tot de top in hun gebied horen. De winnaars? Prof. dr. Heino Falcke, astronoom aan de Radboud Universiteit Nijmegen, prof. dr. Patti Valkenburg, communicatiewetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam en prof. dr. Erik Verlinde, theoretisch fysicus, ook van de Universiteit van Amsterdam. Ieder ontvangen zij 2,5 miljoen euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. Wie de Spinozapremie wint, verricht baanbrekend onderzoek,  geniet internationaal aanzien en inspireert.

Neem bijvoorbeeld het onderzoek dat prof. dr. Erik Verlinde verricht. Hij verwierf al op jonge leeftijd wereldwijde bekendheid onder natuurkundigen met een formule die zijn naam is gaan dragen (de Verlinde-formule). De laatste paar jaar is Verlinde bezig niets minder dan de aard van zwaartekracht te verklaren. Volgens hem is zwaartekracht geen fundamentele kracht, maar een emergente eigenschap. In de Volkskrant (07-06-2011) vergelijkt prof. dr. Verlinde zwaartekracht met de natheid van water ter verduidelijking: ‘moleculen zijn niet nat, het geheel wel.’ Verlinde zou met zijn ideeën over zwaartekracht wel eens de sleutel in huis kunnen hebben die Newtons wetten verbindt met die van Einstein. Misschien is dat een grote stap richting een ‘theorie van alles’. Verlinde’s onderzoek inspireert, het onderwerp alleen al spreekt erg tot de verbeelding. Zo bleek ook uit de lezing die zijn eeneiige tweelingbroer prof. dr. Herman Verlinde gaf bij Studium Generale in het najaar van 2010 over zwarte gaten. Hoewel het complexe onderwerpen zijn, is het mogelijk ze op een begrijpelijke manier uit te leggen. Dit bewees ook prof. dr. Renate Loll, theoretisch fysicus, in haar lezingen bij waarbij zij sprak over ruimte, tijd, zwaartekracht en kwantumtheorie. Lees meer »

Het programma van festival deBeschaving is helemaal rond en nu is ook het zogenaamde blokkenschema te downloaden (klik hier voor pdf). Bekijk welke bands dj's en natuurlijk wetenschappers wanneer op welke plek te vinden zijn. Wil je alvast weten hoe je je weg moet vinden tussen alle tenten en festiviteiten, bekijk dan ook de plattegrond van het festivalterrein (pdf). Dit jaar vindt deBeschaving voor het eerst plaats in de Botanische Tuinen. Een wel heel bijzondere locatie, met een fort, spannende paadjes, prachtige bloemen en maar liefst vijf tenten. De tent met het wetenschapsprogramma heet deBestuiving. Dus kom langs en laat je bestuiven!

Om elf uur opent prof. dr. Frans de Waal het festival met een lezing. Elke bezoeker van deBeschaving is welkom in het Educatorium. Kom ook voor een exclusieve lezing van deze vooraanstaande Nederlandse wetenschapper!

Om twee uur gaat het wetenschapsprogramma op het terrein van start. Vraag jij je ook wel eens af hoe beschaafd de mensheid eigenlijk is? Bioloog Frans de Waal wordt geïnterviewd over zijn visie op de rol van empathie in de evolutie.

Om half vier: Een flexibele stamcel maken - die kan uitgroeien tot ieder type cel in je lichaam - door ‘het geheugen te wissen' van een doodgewone huidcel. Het klink sci-fi, maar het gebeurt al. Niels Geijsen van het Hubrecht Instituut (UMC Utrecht) vertelt.

Kwart over vijf start het Masterpeace debat. Hoe los je oorlog in de buurt en oorlog internationaal op? Masterpeace is een bottom-up vredesinitiatief dat wereldwijd miljoenen mensen wil mobiliseren, onder het motto ‘Creating Peace. Together'.

Om zeven uur neem je een kijk in het brein. Door met een eyetracker live op het podium de oogbewegingen van een testpersoon te meten laten Ignace Hooge en Stefan van der Stigchel (Psychologische Functieleer, UU) je zelf ervaren wat er gebeurt als ons visuele systeem wordt gebombardeerd met informatie.

Het geheel sluit af met de enige echte Quest Quiz, gepresenteerd door Isolde Hallensleben.

Lees verder over alle programma's op de website van deBeschaving. Daar kun je ook je kaartje kopen.

'Wat zijn de grote vragen van de wetenschap anno 2011? En voor welke vragen ligt er een bijzondere rol voor de Nederlandse onderzoekers?' De Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen (KNAW) formuleerde 49 vragen die de komende jaren belangrijk zullen zijn in het wetenschappelijk onderzoek. De vragen zijn verdeeld over tien categorieën van klimaat, wiskunde, identiteit tot elementaire deeltjes. De KNAW noemt als leidraad voor de vragen 'fascinatie'.

Op de site van de KNAW kun je de wetenschapsagenda downloaden. Welke vragen vind je het interessantst? En welke missen er nog?

In de week van 23 mei zijn er diverse feestelijke activiteiten op de Uithof in het kader van het 365 jarig bestaan van de Universiteit Utrecht. Een week lang vol cultuur, muziek, sport en ontspanning. Het feest is de hele week vanaf grote hoogte te volgen vanuit een kleurrijk reuzenrad. Maak ook een (gratis) rondje.

Newton, Nightingale, Darwin en Freud: wereldberoemde genieën die in het verleden hun discipline op de kaart hebben gezet. Zijn zij ook rolmodellen voor de toekomst? Hoogleraren van de Universiteit Utrecht vertelden in de lezingenreeks Kennis voor de toekomst het verhaal van een groot wetenschapper uit hun eigen vakgebied.

Soms kan het verleden je meer leren over de ontwikkelingen in de 21e eeuw dan een hypermoderne whizzkid die op de hoogte is van al het laatste nieuws. Download nu de blogbundel van de reeks Kennis voor de toekomst en lees aan de hand van de nieuwsblogs over de lezingen wat deze genieën jou kunnen leren!

Sinds Wilhelm Wundt in de tweede helft van de negentiende eeuw voor het eerst ' psychologische' experimenten uitvoerde, heeft de psychologie behoorlijk wat bereikt. De discipline heeft zich ontwikkeld tot volledig zelfstandig vakgebied en leerde ons veel over onszelf. Ze leert ons waarom we ons gedragen zoals we doen. Inmiddels heeft de psychologie zich ook vertakt in allerlei richtingen, van klinische tot mathematische psychologie. Prof. dr. Frans Verstraten loodste ons in vier lunchlezingen langs de geschiedenis, ontwikkelingen en huidige stand van zaken in de psychologie.

Welke psychologische experimenten zijn beroemd (en berucht) geworden en waarom? Hoe nemen we waar? Hoe kunnen we dingen beter onthouden? Welke invloed heeft een groep op ons gedrag? Dit zijn enkele van de vragen die in de lezingen aan bod zijn gekomen. Download nu de blogbundel met alle artikelen over de lezingen van Verstraten.

Al vanaf de Griekse oudheid denken filosofen na over de menselijk ethiek. Wijsgeren ontwikkelden, geïnspireerd door urgente morele vraagstukken en de beperkingen die zij en ieder mens wel voelen, opvattingen over ethiek die ook nu nog van grote waarde zijn.

Kijk alle lezingen hier terug of download de bundeling (.pdf) met blogartikelen die over de serie verschenen.

Kijk alle lezingen hier terug of download de bundeling met blogartikelen die over de serie verschenen.

Op maandag 30 mei (16.00-18.00 uur, Aula) zal prof. Peter Singer spreken in de ZENO Lecture serie van het Department Wijsbegeerte. Singer is professor in de Bio-ethiek aan Princeton University. En misschien wel de belangrijkste ethicus op dit moment. Zijn werk over wereldwijde armoede en de morele status van dieren hebben een grote impact binnen en buiten de Humanities. Zo ook zijn werk over de geschiedenis van de filosofie, meta-ethiek en politieke filosofie. Wil je aanwezig zijn bij de lezing van Singer aan de UU? Meld je dan nu aan (verplicht) via de volgende link. Je kan ook live meekijken, ga dan naar de programmapagina.

De wet legt weliswaar beperkingen op aan ons handelen, dit maakt de vraag hoe te handelen lang niet overbodig in alle gevallen. Voor veel ethische vraagstukken geldt dat het antwoord nog open is. De tijd dat goed en slecht net zo makkelijk te onderscheiden waren als zwart en wit is allang vervlogen.

Prof. dr. mr. Herman Philipse onderzoekt millennia oude antwoorden op actuele morele vraagstukken. Van Plato tot Singer en van Egypte tot duurzaamheid. Lees hier de bundel met artikelen over de lezingen uit de serie Vrijheid en verplichting.

Om de keerzijde van groei en welvaart weerstand te bieden is het niet toereikend de verwarming een standje lager te zetten en wat vaker het vlees uit de maaltijd te laten. We moeten het grootser aanpakken, zeker nu de problemen niet meer tot de verre toekomst behoren. Vakgebieden moeten samen werken om met oplossingen te  komen die uitkomst bieden over een grotere tijdsspanne dan een paar jaar.

Vooraanstaande Utrechtse wetenschappers gingen in de serie ‘Duurzaamheid als wereldbeeld’ in op het hoe en waarom van een duurzame wereld. Onder meer Herman Wijffels, Paul Schnabel en Klaas van Egmond dachten mee. De artikelen naar aanleiding van de lezingen zijn bijeengebracht in deze bundeling.

-- Dit symposium is helaas gecancelled --

Dit is een aankondiging van een symposium georganiseerd door de UU in kader van het Lustrum.

Op 21 mei vindt het Symposium Eeuwige Beginselen plaats in de Aula van het Academiegebouw van 09.30-16.30 uur. Dit symposium is gratis toegankelijk. Aanmelden is noodzakelijk en kan via een mail naar lustrum@uu.nl.

De uitspraak van de historicus Pieter Geyl: 'In de zwartste uren bleven wij weten dat er eeuwige beginselen zijn' is aanzet tot dit lustrumcongres.
 Met de metafoor ‘eeuwig’ bedoelde hij dat beginselen onwankelbaar gezag in iedere context genieten en niet ter discussie kunnen staan. In 1942 gaf dit standpunt zekerheid aan de universitaire gemeenschap. Maar beginselen zijn in werkelijkheid altijd betwist. Evenmin komen problemen doorgaans zo ondubbelzinnig en ingrijpend van buiten de universiteit als in de oorlogsjaren het geval was. Over de beginselen wordt  veel getwist, en terecht.

Tijdens het symposium zijn er verschillende lezingen en discussies met als thema’s: veranderende beginselen, botsende beginselen en gelijke beginselen? Meer informatie klik hier.

Het Louis Hartlooper Complex en USBO organiseren een filmreeks met inleidingen van wetenschappers. Onder de titel Science & Fiction: De ideale samenleving worden op vier dinsdagavonden tussen 3 mei en 28 juni 2011 vier bijzondere films over de samenleving van de nabije toekomst vertoond. Vier films die je aan het denken zetten over onderwerpen als communiceren en besluitvorming, beïnvloeding door media en games, demografische ontwikkelingen en de rol van de overheid.

Programma
De filmreeks is op dinsdagen om 19.00 uur in het Louis Hartlooper Complex:
3 mei: La Antena. Inleiding en nagesprek met prof. dr. Eugène Loos.
31 mei: Mr. Nobody. Inleiding en nagesprek met dr. Femke van Esch.
14 juni: eXistenZ. Inleiding en nagesprek met dr. Albert Meijer.
28 juni: Children of Men. Inleiding en nagesprek met prof. dr. Henk Kummeling.

Toegankelijk voor iedereen en kaartjes kosten € 8,50 / € 7 (CJP, student, 65+, U-pas) en zijn verkrijgbaar bij de kassa van het Louis Hartlooper Complex.

Darwin kon zich alleen baseren op wat hij met eigen ogen kon zien. Dat hij daarmee op het idee van natuurlijke selectie kwam, is gewoon geniaal. En als het aan Jelle Reumer, hoogleraar Paleontologie in Utrecht en directeur van het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam, ligt, zou het gedachtegoed gekoesterd moeten worden. De klassieke biologie raakt steeds verder ondergesneeuwd en wegbezuinigd, terwijl de basale taxonomie, de systematiek en de ecologie het fundament zijn onder de biologische kennis. Reumer is op 19 april de derde spreker in de Studium Generale-reeks Kennis voor de toekomst.

Lees verder bij DUB: Terug naar de klassieke biologie van Darwin

Heb je geen kaartjes kunnen bemachtigen voor het TEDxUU event? Niet getreurd, via meerdere simulcasts kun je de presentaties volgen. Onder andere in de Boothzaal van de Universiteitsbibiliotheek op de Uithof maar ook in café Averechts kun je onder het genot van een bakje koffie mee luisteren. Voor een volledig overzicht van simulcasts, kijk hier.

'Met een kopje koffie op het terras van café Hoffmann: dat is nog eens lekker werken. ‘Zit je daar wel goed,’ vraagt Floris Cohen, ‘je zit almaar tegen de zon in te knijpen.’ Geen probleem, op deze eerste lentedag. Cohen, verbonden aan het Descartes Centrum aan het Janskerkhof, vertelt over Newton, genie met een onuitstaanbaar karakter. Het stralende weer nodigt uit tot een ontspannen gesprek over de lezing die Cohen voor Studium Generale zal houden in de lustrumreeks Kennis voor de toekomst. Dat was in mijn droom vannacht wel anders.'

Lees verder in het lustrumblog op DUB.

Dinsdag 29 maart was de laatste lezing in de reeks over duurzaamheid. Sprekers uit verschillende vakgebieden hebben in de afgelopen weken hun licht laten schijnen op het complexe verschijnsel van duurzame ontwikkeling.  Afsluitend waren prof. dr. Herman Wijffels en prof. dr. Jan Luiten van Zanden te gast en zij gaven aan wat er moet gebeuren om de transitie naar een duurzame samenleving te maken. Om dit kracht bij te zetten en de lezingenreeks met een vrolijke noot te eindigen konden bezoekers een ritje maken op een elektrische scooter. Fabrikant QWIC bood een ritje op deze scooters aan. Elektrisch rijden wordt gezien als een duurzame vervanging van doorsnee gemotoriseerd vervoer en kan lokale vervuiling maar ook CO2 uitstoot reduceren. Hopelijk hebben de studenten en overige bezoekers zich laten inspireren door de visies van de sprekers en in de praktijk gezien dat duurzaam ook hip kan zijn.

Verder is het leuk te vermelden dat spreker prof. dr. Jan Luiten van Zanden van de KNAW de Prijs voor de Academiehoogleraar krijgt. Hij ontvangt een miljoen euro voor zijn wetenschappelijk werk en een lifetime achievement award omdat hij heeft  aangetoond tot de absolute top van zijn vakgebied te behoren. Bekijk hier de lezing die hij bij Studium Generale gaf over wat wij kunnen leren van de economische geschiedenis om een duurzame toekomst te creëren.

Op vrijdag 25 maart vierde de Universiteit Utrecht haar 375e verjaardag van 26 maart tijdens de Dies Natalis in de Domkerk. Een bijzondere verjaardag, niet alleen vanwege het 75e lustrum, maar ook omdat de rector magnificus, prof. dr. Hans Stoof, de rectorsketen overdroeg aan prof. dr. Bert van der Zwaan. Bekijk de Dies als je eens wilt zien hoe de Universiteit haar verjaardag viert. Bekijk http://www.uu.nl/lustrum voor een overzicht van alle activiteiten tijdens het lustrum. En ook Studium Generale heeft speciale lustrum programma's: Kennis voor de toekomst en Utrecht Science. Vier met ons mee! Bekijk de flyer met hele programma.

Wetenschappelijke kennis is de uitkomst van een proces waarin hypotheses, het doen van experimenten en de analyse van resultaten een grote rol spelen. Helaas gaat er in dit proces wel eens iets mis. De wegen van de wetenschapsbeoefening zijn bezaaid met valkuilen.

De serie lunchlezingen Good Science Bad Science (voorjaar 2010) bracht de valkuilen van wetenschappelijk onderzoek in beeld. Onder anderen Hans van Maanen en Liesbeth Noordegraaf-Eelens spraken over schijnverbanden, drogredenen, politieke correctheid en verkeerd gebruik van statistiek. Alle artikelen over deze lezingen zijn nu bijeengebracht in deze bundeling.

Bij het afscheid van prof. dr. Hans Stoof als rector magnificus van de Universiteit Utrecht

Bierviltje is geen academisch woord, maar ik zal betogen dat het dat wel zou moeten zijn. Onze rector Hans Stoof is hiervan het levende bewijs.

De term bierviltje leerde ik op het Ministerie van Landbouw om een globale berekening aan te duiden, waardoor een beleidsafweging mogelijk wordt. Er zijn weinigen die de kunst verstaan. Vaak had de minister geen idee van grootteorde. Oh, slechts enkele honderdduizenden kippen besmet (dat betekent dat een op de tien huishoudens dioxinekip eet). Maagzuurremmers in het ziekenfondspakket? (Dat was wel 2 % van het BNP). En is ons milieu er nou beter aan toe, of is alleen de toename in de vervuiling minder snel dan gedacht?

De ministers zagen het niet. Hans Stoof kan dit wel, zelfs zonder bierviltje, uit zijn hoofd. 250 miljoen bezuinigingen vanuit Den Haag? Vuistregel is dat de Universiteit Utrecht daarvan een zevende tot een achtste van op zijn bord gesmeerd krijgt. Dat wordt dan zo'n 30 a 35 miljoen. De soep wordt iets minder heet gegeten, maar 80% zal wel doorgaan. Op ons budget van pak hem beet 750 miljoen, waarvan twee derde van de overheid, is dat al gauw zo'n vijf procent. Verdeel dit over zeven faculteiten, vijftig bacheloropleidingen, waarvan vier Engelstalig, 175 masterprogramma’s en reken met studentenaantallen van zo'n 30.000, een gemiddeld uitvalpercentage van 20% en een studieduur van 4,3 jaar, dan zal dat, zonder selectie aan de poort en een gemiddelde verhoging van de collegegelden van 5% per jaar, uitkomen op een bezuiniging in de komen jaren, vergelijkbaar met ca 2 fte per onderdeel. Dat zijn de zwaarste bezuinigingen sinds de jaren ’80! Hebben we het dan nog over kwaliteit van onderwijs en investeren in de Nederlandse kenniseconomie? Nee, dus. Hans maak je niets wijs.

Gecijferdheid is onmisbaar voor elke academicus. Amherst College benoemde writing, global comprehension, visual understanding en quantitative skills als vaardigheden die ontwikkeld horen te zijn bij iedereen die onafhankelijk wil kunnen denken. Ik pleit dus voor het rekenen op bierviltjes als academische vaardigheid. Tijd voor een campagne met Hans Stoof als rolmodel! Na je vakantie beginnen?

Isaac Newton kreeg in zijn tijd een uitzonderlijke vrijheid. Dat was bijzonder, want publiceren was toen iets voor uitslovers. Floris Cohen, hoogleraar Vergelijkende Geschiedenis van de Natuurwetenschap, is de eerste die in de lustrumlezingenreeks ‘Kennis voor de Toekomst’ van Studium Generale via zijn held van toen kijkt naar de toekomst. “Wetenschap op bestelling leidt zelden tot echte diepgang, tot echte omwentelingen.”

Lees verder op DUB.

Op 4 april komt TEDx naar de Universiteit Utrecht. Nationale en internationale sprekers geven in korte, inspirerende presentaties hun visie op uiteenlopende aspecten van het thema: ‘Building a Sustainable Future’. Wegens overweldigende belangstelling zijn er voor het event geen kaarten meer te krijgen. Maar belangstellenden kunnen live meekijken via een simulcast bij o.a. de Universiteitsbibliotheek Uithof waar Studium Generale altijd haar lunchlezingen verzorgd (route). Kijk dus live mee!

Geïnteresseerd in de Ted-achtige lezingen van Studium Generale kijk dan eens hier (voor lezingen van Maarten van Rossem e.a.) of bekijk de korte films! Meer informatie over TEDx UU vind je hier. En als je meer wilt weten over Duurzaamheid kijk dan vooral eens op de programmapagina van de serie Duurzaamheid als wereldbeeld.

Utrecht is een nieuw literair festival rijker: City2Cities, Internationale Literatuurdagen Utrecht. Van 9 tot 21 april is er een programma met schrijvers uit Edinburgh, Stockholm en natuurlijk Utrecht. Op de kruising rond de Hamburgerstraat, Lange  en Korte Nieuwstraat, kruisen ook de wegen van de Nederlandse, Zweedse en Schotse literatuur. Michel Faber, Lars Gustaffson en Anna Enquist zijn enkele van de bekende namen op het affiche. Maar ook is er een griezeltocht met thrillerschrijvers Jens Lapidus en Boris Dittrich (inmiddels ex-politicus).

De faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Utrecht is een van de medeorganisatoren. Het hele programma en informatie over de kaartverkoop vind je hier.

Wiljan van den Akker, decaan Geesteswetenschappen, is en een van de optredende dichters. Op de laatste editie van het Huis van de Poëzie was hij een van de 'poesieprofs' van Studium Generale.

Luister naar het gedicht Kunst- en vliegwerk dat Van den Akker voorlas bij het symposium Zwarte gaten en kom alvast in de stemming. De handout bij het gedicht kun je hier downloaden.

Morgen (woensdag 16 maart) spreekt prof. dr. Jan van Hooff in de lunchlezingenreeks Broodje brein over nature of nurture. Apen hebben ook cultuur, maar hoe wordt die overgedragen? En welke invloed speelt de biologie bij gedrag? Zijn de genen of de opvoeding doorslaggevend? Is er een rol voor bewustzijn of zijn we allemaal maar automaatjes en niet meer dan ons brein? Wat kunnen we leren door de studie van verschillende apensoorten over de mens? Jan van Hooff is emeritus hoogleraar gedragsbiologie en socio-ecologie. Recent onderzoek richtte zich onder meer op de regulatie van sociale betrekkingen bij apen, bestudeerd in gevangenschapskolonies maar ook op veldonderzoek in Sumatra.

Van Hooff vervangt Frans Verstraten die helaas ziek is. Volgende week (23 maart) zal prof. Verstraten spreken over leren en geheugen. Welke rol spelen onbewuste processen bij het leren? En het geheugen? We herinneren ons 11 september 2001 als de dag van gisteren, maar halen ons zevende vriendinnetje of vriendje maar moeilijk voor de geest. Hoe goed is ons geheugen überhaupt? De lezing van morgen wordt op woensdag 6 april van 11.30-13.00 uur ingehaald.

Wees van harte welkom in de Boothzaal van de Universiteitsbibliotheek, inclusief gratis broodjes en een boekverloting.

Update programma:
wo 16 mrt 13.00-14.00 uur Prof. Van Hooff - Biologie en gedrag
wo 23 mrt 13.00-14.00 uur Prof. dr. Verstraten - Leren en geheugen
wo 30 mrt 13.00-14.00 uur Prof. dr. Verstraten - Ik-wij-zij
wo 6 apr 11.30-13.00 uur Prof. dr. Verstraten - nature en/of nurture?

Er is weer een mooie blogbundel verschenen, over de lunchlezingenreeks Verkenners in de wetenschap. Wetenschappers gaan steeds vaker de grenzen van hun vakgebied over en komen juist daardoor tot vernieuwende inzichten. Wat leren zij van andere methoden of perspectieven? Ook is het combineren van disciplines steeds meer nodig om complexe maatschappelijke vraagstukken te bestuderen. Dat vraagt van wetenschappers dat zij zich eigenzinnig op soms vijandig terrein begeven en toch ongeschonden uit de intellectuele strijd komen. In de blogbundel kun je alles nog eens teruglezen, van de professor in de media, tot een debat over de waarde van wetenschap.

Download de bundel hier.

Woensdag 16 maart in filmtheater 't Hoogt: drie voorstellingen van het klassieke meesterwerk van Alain Resnais, L’Annee dernière à Marienbad, als onderdeel van de reeks Tijd. De voorstelling van 14.30 uur wordt voorafgegaan door een inleiding door prof. Frank Kessler, die ook later online terug te zien zal zijn. De overige voorstellingen beginnen om 17.00 en 19.30 uur. Schrijf je nu in door een e-mail te sturen naar nieuwsblog@sg.uu.nl o.v.v. 'film'. Vermeld je voor- en achternaam en het tijdstip van je keuze. Toegang is 5 euro, te voldoen voor aanvang aan de kassa.

L’Année dernière à Marienbad is een film uit 1961 van de Franse regisseur Alain Resnais, naar een script van Alain Robbe-Grillet. Een man en een vrouw ontmoeten elkaar – volgens de man kennen zij elkaar van een eerder treffen in Marienbad, de vrouw zegt hem niet te kennen. Resnais legt in zijn film de nadruk op tijd door een niet-chronologisch verloop, gebruik van flashbacks, maar ook minder gebruikelijke technieken als herhaling en een onduidelijke volgorde van gebeurtenissen. Frank Kessler voorziet de film van een inleiding.

Drie afleveringen van het tv-programma Profiel geven aandacht aan wetenschappers die ‘morrelen aan de grenzen van wie we zijn’. Prof. Dick Swaab, prof. Henk Barendregt en prof. Frans de Waal werden alle drie gevraagd om een antwoord op de vraag wat ons maakt tot wat we zijn.

Ook Studium Generale vroeg deze wetenschappers om in te gaan op soortgelijke vragen. Zo sprak prof. dr. Henk Barendregt, wiskundige met een bijzondere fascinatie voor meditatie, over bewustzijn en de praktijk van het goede leven in de serie Oefening baart kunst. Op 16 februari jongstleden hield prof. dr. Dick Swaab een lezing over de manier waarop onze hersenen onze perceptie van tijd reguleren. Ook prof. dr. Frans de Waal zal komend seizoen bij Studium Generale spreken, op festival deBeschaving, dat op 18 juni in de Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht wordt gehouden. Hoe beschaafd zijn we werkelijk? Wat zegt het onderzoek naar primaten daarover?

Het blijkt maar weer dat Studium Generale niet alleen aandacht besteed aan interessante onderwerpen, maar ook interessante mensen aan het woord laat!

Meer informatie over de afleveringen over Henk Barendregt en Dick Swaab is op de website van Profiel te vinden. De aflevering met Frans de Waal staat aanstaande woensdag op het programma.

Woensdag 23 februari spreekt dr. Harry Jansen in de serie Tijd. Bij die gelegenheid is het ook mogelijk zijn boek Triptiek van de tijd. Geschiedenis in drievoud aan te schaffen. Het boek is te koop voor 39,95 euro. Lees meer over het boek bij Uitgeverij Vantilt.

...als ze zich wat meer voor bèta zouden interesseren.
Frits van Oostrom vertelde ons dat alfa's de toekomst hebben, zeiden de studenten toen ik laatst in de jury zat van een debat. Ik denk altijd dat Van Oostrom gelijk heeft, en ook deze keer. Maar, denk ik er meteen achteraan, alleen als ze zich meer voor bèta zouden interesseren. Of laat ik dat kwalificeren: de materiële wereld.

Een mooi voorbeeld vind ik José van Dijck die in het rapport Duurzame Geesteswetenschappen (pdf) - overigens opgesteld door onder anderen Van Oostrom - geïnterviewd wordt. Zij studeerde Nederlands in Utrecht en ging daarna naar de VS om het IVF- debat te analyseren. Door haar ‘talige’ blik zag ze het debat veranderen van een ethisch welles-nietesspel naar een volledig door de medische wetenschap gedomineerde discussie, uitmondend in het opnemen van de reageerbuisbaby in het ziekenfondspakket. Iets wat degenen die er middenin zaten ontging. Dat is waardevol. Lees meer »

Wat bepaalt het geluk van de mens? Wat is een goed en geslaagd leven? Heb je daar de huidige materiële welvaart voor nodig? Filosoof Herman Philipse geeft vanaf 7 februari een nieuwe collegereeks voor Studium Generale over vrijheid en verplichting. “Wij putten de aarde zo uit dat we op zoek moeten naar ander geluk, naar een nieuwe moraal.”

Met lede ogen ziet Herman Philipse de wereld om hem heen veranderen. “De wereldbevolking blijft explosief groeien. Het is mooi dat landen als China en India rijker worden rijker. Maar die mensen spiegelen zich aan de materiële welvaart van het westen. En dat wordt een catastrofe. We zijn met zijn allen de planeet aan het verknollen.”

Lees verder op DUB.

Home Academy, bekend van de audio-cd’s met onder andere Studium Generale-lezingen, biedt een gratis lezing aan van Leo Samama over het belang van kunst en cultuur in onze maatschappij, om aldus bij te dragen aan het debat daarover.

Leo Samama ken je van de populaire reeks De taal van muziek, die afgelopen najaar te volgen was. De lezing Het belang van kunst en cultuur is gratis als mp3 te downloaden op de website van Home Academy. Of luister hieronder op Youtube:

Kunst is een product van cultuur. Cultuur is een product van de mens. Kunst en cultuur bepalen de identiteit van een mens, een groep, een volk en een land. Kunst en cultuur zijn de noodzakelijke ingrediënten van een gezonde maatschappij waarin de geestelijke en economische mens tot bloei kan komen. Voor een markteconomie is creativiteit de voornaamste drijfveer. Daarbij is cultuur niet afhankelijk van geld, maar geld afhankelijk van cultuur. De prijs van kunst wordt te vaak verward met de waarde van kunst. Leo Samama schetst in deze multidisciplinaire lezing een helder beeld van het belang van kunst en cultuur.

Recent werd mijn aandacht getrokken door een kritisch en amusant bedoelde bijdrage in de krant, waarin de lof werd gezongen van gemaksvoedsel. Tegendraads. Origineel. Maar ik schrok er van. Is dit een trend? Hoe kritisch is het om de reclameboodschap van gemak na te zingen? Voedsel met en zonder additieven wordt steeds veiliger, maar alleen dankzij de voortdurende inspanning van allerlei partijen in de wetenschap en daarbuiten om bedrijven te overtuigen daaraan te werken. Zonder deze context te zien en belangen te onderkennen wordt de wereld een zee van weetjes, persoonlijke meningen en individuele life style-keuzes.

Heeft de redactie hiermee een marketingkeuze gemaakt om de zogenaamde onverschillige generatie aan te spreken? Dat lijkt me een misser. Ten eerste omdat ik denk dat juist jongere mensen een andere kijk op de wereld hebben en oog hebben voor complexiteit, samenhang en nieuwe vormen van macht zoals consumenten die via internet hun stem kunnen laten horen.

Ten tweede, en dat ligt in de lijn van de opdracht van Studium Generale, omdat het de verantwoordelijkheid is van iedereen die met kennis werkt om daarmee de onverschilligheid te lijf te gaan. Naast feiten en meningen zijn omgevingsbewustzijn en inlevingsvermogen nodig om te zien wie geschaad wordt en wie baat heeft bij een onderwerp. Wetenschappers horen kritische en eigenzinnige geesten te zijn, maar kennis krijgt pas betekenis als je verantwoordelijkheid neemt voor anderen. De verhouding tussen individu en groep komt bijna in al onze programma’s terug. Een grote vraag in elke tijd, maar zeker nu.

Dit voorjaar zullen we door programma’s over de relativiteit van tijd, onze psyche, duurzaamheid en oude en nieuwe ideeën over de menselijke vrijheid laten zien dat ook wetenschap steeds meer wijst op het belang van verbinden. Van vakgebieden en van mensen met ideeën binnen en buiten de universiteit.

Wees welkom dit voorjaar!

Dr. ir. Melanie Peters,
Directeur Studium Generale

Utrecht - meer in het bijzonder de USBO - was vorige week het toneel van de Studiemarathon. Het NOS-Journaal maakte maar liefst twee items over dit inhoudelijke protest tegen de bezuinigingen in het hoger onderwijs. Wie weet zie je jezelf terug in de collegebanken! (De filmpjes openen in een nieuw venster.)

Op 17 januari vindt in Utrecht een Studiemarathon plaats waar je 24 uur lang lezingen kunt bezoeken. Hoogleraren, docenten, politici en alumni zullen bijdragen leveren en daarmee laten zien dat zij gemotiveerd zijn om werk te maken van de Nederlandse kenniseconomie. Dit als positieve opmaat naar de grote manifestatie tegen de bezuinigingsplannen op het Onderwijs van het kabinet, op 21 januari in Den Haag.

De marathon start op maandag 17 januari 2011 om 9:00 en zal duren tot dinsdag 18 januari 2011 om 8:59 (tijden onder voorbehoud). De studiemarathon zal plaatsvinden op de USBO (Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap). Deze locatie is gelegen aan de Bijlhouwersstraat 6 in de binnenstad van Utrecht. Ga naar www.studiemarathon.nl voor meer informatie.

Aan het begin van een nieuw decennium vroeg de redactie van VPRO's Tegenlicht een aantal 'pioniers' naar hun visie voor 2011. Prof. dr. Frans de Waal (spreker op deBeschaving) over empathie als grondtrek van de mens, futurist Michio Kaku (bekend van de BBC-serie Time) en meer: inspiratie voor het komende jaar én voor het komende Studium Generale-seizoen. Kijk hieronder of op uitzendinggemist.nl de aflevering terug. Meer informatie vind je op Tegenlicht.

Bekijk de video in andere formaten.

De economische recessie lijkt over zijn dieptepunt heen te zijn. We zijn echter nog lang niet uit het dal. Bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen, is dus het credo van het prille kabinet. Ook het onderwijs is de pineut. Staatssecretaris Halbe Zijlstra (Onderwijs, VVD) ziet geen andere uitweg. Nieuwe plannen om elke student die vertraging bij zijn studie oploopt te beboeten met 3000,- euro , ongeacht de oorzaak, worden angstvallig ontvangen. De maatregel zou behoorlijke impact hebben. 80.000 studenten lopen om uiteenlopende redenen vertraging op van de totaal 550.000 studenten. Kunnen studenten in de toekomst zich nog wel blijven verbreden en ontplooien naast hun studie?

Meerdere wegen naar Rome
Uiteraard, niet elke student die vertraging oploopt is een ijverige duizendpoot die vertraagt omdat hij of zij bestuurt of extra vakken volgt. Er zijn ook studenten die wel een spreekwoordelijke schop onder de kont kunnen gebruiken. Prof. dr. Rob Mudde (directeur onderwijs, TU Delft) merkt in het NRC (30 november) op dat ‘mensen in de hele maatschappij prestaties moeten leveren in een vastgesteld tijdvak, behalve onze studerende elite.’ Waarom zou er voor hen een uitzondering gemaakt worden? Deze vraag is niet per se een retorische. Het studierendement moet omhoog, vindt ook Mudde, over de manier waarop kan echter gediscussieerd worden. Lees meer »

Festival deBeschaving keert op zaterdag 18 juni 2011 terug. De Botanische Tuinen in De Uithof zijn het decor voor een festival vol muziek en wetenschap.

Studium Generale organiseert een deel van het wetenschappelijk programma, waaronder de opening van het festival. De eerste naam is inmiddels bekend: professor Frans de Waal, primatoloog aan Emory University in de Verenigde Staten. De Waal promoveerde aan de Universiteit Utrecht in de biologie en zoölogie. In 2007 werd hij door Time verkozen tot een van de honderd invloedrijkste mensen. Hij werd internationaal bekend door zijn populair-wetenschappelijke boeken, waarin hij het gedrag van apen onderzoekt en koppelt aan dat van mensen. Door te kijken naar conflictoplossing, empathie en moraliteit binnen apengemeenschappen kun je veel leren over de mens. Hoe beschaafd zijn we eigenlijk? Zijn laatste boek is Een tijd voor empathie. Wat de natuur ons leert over een betere samenleving (Uitgeverij Contact, 2009).

De Universiteit Utrecht, het UMC Utrecht en de Hogeschool Utrecht zijn nauw betrokken bij de totstandkoming van het festival deBeschaving, dat in het kader van het universitaire lustrum in 2011 deze wetenschappelijke doorstart maakt. Het zal ook na 2011 doorgaan en een jaarlijks terugkerend evenement worden.

Kaarten voor het festival zijn te koop op de website www.debeschaving.nl. Tot 1 januari 2011 kosten ze 34,50 euro, daarna 37,50 euro.

RTV Utrecht maakte een item over de lancering van deBeschaving op De Uithof, dat hier terug te kijken is.

Is het in deze periode niet gelukt om je in te schrijven? Tijdens de na-inschrijving op 17 en 18 januari is er weer een mogelijkheid. Heb je problemen gehad met inschrijven omdat je al twee of meer vakken volgde? Neem dan, betreffende de cursus over Duurzaamheid, contact op met het Studiepunt Geesteswetenschappen (gw.studiepuntstad@uu.nl). Je aanvraag wordt dan beoordeeld en handmatig ingevoerd. Voor vragen over de serie Tijd en problemen met inschrijven neem je contact op met wetfil@fss.uu.nl.

Schrijf je in voor 7,5 ECTS voor de volgende lezingenseries:
Duurzaamheid als wereldbeeld (code LAS-SG02). Met o.a. prof. Herman Wijffels, prof. Klaas van Egmond, prof. Bas van Bavel en prof. Jacqueline Cramer. Meer info...

Of de Wetenschapsfilosofiereeks over Tijd met o.a. prof. Dick Swaab, prof. Henriëtte Swart en prof. Renate Loll. Meer info...

In De Groene Amsterdammer staat deze week een interessant artikel over digitale lezingen. 'De toekomst van het leren ligt bij online video. We zijn nu eenmaal visueel ingesteld.' In het artikel gaat het vooral over de bekende TED-lezingen, die vanuit Amerika de wereld hebben veroverd.

Ook bij Studium Generale zijn we hier al lang mee bezig. Dit jaar hebben meer dan 35.000 mensen een van de lezingen online teruggekeken. Steeds meer mensen weten de weg te vinden naar de pagina Terugzien op onze website. We werken eraan om de lezingen nog makkelijker vindbaar en doorzoekbaar te maken, zodat ook het archief beter ontsloten wordt.

Wat vind jij dat er nog beter kan? Kijk je vaak lezingen terug? Zou je graag lezingen willen kunnen delen, zoals bij TED.com? We horen graag je ervaringen en tips!

Vandaag vindt in Amsterdam een TEDx-conferentie plaats, compleet met livestream op verschillende locaties in het land. Kijk hier mee.

Op het jubileum ter gelegenheid van 50 jaar Studium Generale vroegen we Utrechtse topsprekers om een korte lezingen te houden van maximaal een kwartier. Die lezingen zijn allemaal terug te vinden op YouTube: kijk daarvoor op het kanaal van Studium Generale.

Naar aanleiding van 50 jaar Studium Generale schreven we dit najaar een filmwedstrijd uit. Hieronder de prijswinnaars!

Joost Bloemendal en Bas Bergervoet

Amber Nefkens

'Aan moderne ouders worden zoveel eisen gesteld, dat ze gemakkelijk faalangst kunnen oplopen.' In Trouw schreef Peter Stearns een opiniestuk over de worstelingen van moderne ouders. Lees het stuk online: Meer aandacht nodig voor onzekere ouders

Prof. dr. Peter Stearns sprak in de serie Voorbeeldig opgroeien over opvoeding in historisch perspectief, waarbij hij uitkwam op de happiness culture van tegenwoordig. Dat ouders hun kinderen willen opvoeden tot gelukkig mensen, is helemaal niet vanzelfsprekend. Pas in de twintigste eeuw is geluk een ideaal geworden. Lees hier verder over de lezing of kijk de hele opname hier terug.

Het interdisciplinaire onderzoek 'Zijn mensen causale wezens?' is in september van start gegaan. Taalwetenschapper dr. Arnout Koornneef gaat onderzoeken of, gegeven de opvallende overeenkomsten tussen ‘zien’ en ‘taal’, visuele en talige causale verbanden ook op éénzelfde manier in het menselijke brein tot stand komen.

Prof. dr. Ted Sanders (Utrecht Institute of Linguistics OTS) en prof. dr. Frans Verstraten (Helmholtz Institute) ontvingen voor dit onderzoek gezamenlijk een subsidie vanuit het universitaire focusgebied Neuroscience & Cognition Utrecht (NCU). Prof. dr. Ted Sanders (taalwetenschappen) en prof. dr. Frans Verstraten (psychologie) spraken in het voorjaar van 2009 samen over de verschillen en verbanden tussen het lezen en kijken, in de lezing getiteld 'Beeldtaal'. Kijk nu de lezing terug en/of het nieuwsblog.

Vrijdag jl. publiceerde het NRC Handelsblad een lijst boeken die de aantredende bewindslieden zeker zouden moeten lezen voor enig begrip van het land en hun beleidsterrein. Geen zin in lezen? Kijk de lezingen die Studium Generale organiseerde over de door de wetenschappers aangedragen thema's terug!

Miquel Ekkelenkamp, arts, microbioloog en schrijver adviseerde in NRC iedereen het boek Good science, Bad science te lezen. Je mag als regering of overheid conclusies pas gebruiken als je begrijpt hoe die tot stand zijn gekomen, wat er is onderzocht en hoe het is onderzocht. Of het nu gaat om Mexicaanse griep, de voorspellingen van het CPB, of verkiezingspeilingen. Kijk hier de lezingen Good Science, Bad Science terug  Lees meer »

Door prof. dr. Maarten van Rossem, do 7 oktober 2010, op www.maartenonline.nl

Het regeerakkoord tussen VVD, CDA en PVV is diep teleurstellend, daar zijn vriend en vijand het wel over eens. Niets van enige fundamentele betekenis wordt aangepakt, noch de arbeidsproblematiek, noch de huizenmarkt. De partijen mogen al blij zijn als zij 13 miljard van de voorgestelde 18 miljard euro aan bezuinigen halen. De rest is pure retoriek.

Het lijkt alsof de CDA-fractie eensgezind achter het akkoord is gaan staan, maar alles wijst erop dat de tegenstellingen voortwoekeren – zie de opmerking van Ad Koppejan die Wilders wil ontmaskeren. Lees verder op Maarten's blog...

De supermarkt in de gegoede wijk waar ik tegenaan woon mijd ik, liever doe ik mijn boodschappen in de multiculti Albert Heijn aan de andere kant van het kanaal. Want de tweeverdieners duwen in hun haast met hun karretje tegen mijn benen zonder op of om te kijken. Een voorbeeld van de nieuwe, ‘elitaire’ verhuftering waar Nederland van in de ban lijkt te zijn? Eén ding is wel duidelijk: dr. Bas van Stokkom heeft met zijn onlangs verschenen boek Wat een hufter! een gevoelige snaar geraakt.

Van Stokkom signaleert in zijn boek een toegenomen verruwing van de maatschappij. Dat is een gevolg van steeds verdere democratisering en individualisering. In een interview met Trouw vertelt hij: ‘Mensen kunnen open en vrij praten over hun zielenroerselen, zonder bang te hoeven zijn voor het oordeel van een patriarch of andere autoriteit. Dat is nog steeds grote winst. Maar diezelfde opening van het gevoelsleven heeft geresulteerd in assertief individualistisch machtsvertoon en egocentrisme. Daarin zijn we helaas doorgeschoten.’ Lees meer »

Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs de academische vorming door Studium Generale een wettelijke basis gaf. Dat gaan we vieren! Onder andere Herman Philipse, Maarten van Rossem en Beatrice de Graaf houden een korte lezing over een spannende vraag uit hun vakgebied.

Maak jij het beste YouTube-filmpje naar aanleiding van de jubileumlezingen op 13 september? Doe nu alvast inspiratie op. Wie weet ben jij de winnaar van de hoofdprijs van 500 euro.

Een SG-jubileumfilmpje moet een vraag beantwoorden, opwerpen en/of de kijker op andere manier tot nadenken stemmen, verwonderen of inspireren zonder de complexiteit van de vraag te verliezen. Een SG-jubileumfilmpje kan in allerlei stijlen worden gemaakt: animatie, videoclip, drama, documentaire.

De samenleving zou verharden en ook de discussie over die verharding lijkt steeds grover te worden. In september verschijnt het boek Wat een hufter! van dr. Bas van Stokkom bij uitgeverij Boom. De Nijmeegse filosoof en socioloog geeft daarin een heldere analyse van de maatschappelijke verruwing.

Het boek wordt op woensdag 15 september gepresenteerd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen met een debat over de verhuftering van Nederland. Vooraanstaande onderzoekers discussiëren met Van Stokkom, op zoek naar de achtergronden van de verharde maatschappij. Sprekers in het debat zijn onder meer prof. dr. Hans Boutellier (Verwey-Jonker Instituut), prof. dr. Paul Schnabel (Sociaal en Cultureel Planbureau en Universiteit Utrecht).

Bas van Stokkom is op dinsdag 5 oktober ook te gast op het Universitaire Vredesdagen Symposium On speaking terms. Daarbij gaat het om de vraag of dialoog en lessen in democratische principes vrede dichterbij kunnen brengen. Is geweld - en ook hufterig gedrag - inherent aan het menselijk samenleven of is een gerichte aanpak van vredeseducatie mogelijk?

Lees meer over het debat, boek en de Vredesdagen.

Een leuk initiatief van de VPRO en het themakanaal Geschiedenis 24: vijf dagen lang prominente historici die een ochtendlang fragmenten mogen kiezen, gevolgd door een 'keuzedocumentaire'. Met onder andere Hans Goedkoop en Jolande Withuis, dit najaar te gast in de serie De biografie en natuurlijk Maarten van Rossem. Kijk hieronder alvast de aankondigingen.

Maandag 23 augustus om 9.15 is als eerste Maarten van Rossem aan de beurt:

Hans Goedkoop is op woensdag 25 augustus te gast:

Jolande Withuis volgt op donderdag 26 augustus:

Goed nieuws voor de Universiteit Utrecht de afgelopen dagen en weken. Niet alleen steeg de universiteit tot de top 50 van de Shanghai Ranking, ook ontvingen verschillende onderzoekers riante beurzen voor hun programma's.

Filosoof dr. Thomas Müller krijgt de prestigieuze ERC Starting Grant van 1,5 miljoen euro voor zijn onderzoek naar de vrije wil. Vrije wil en bewustzijn zijn thema's die tot de kern van het filosofisch denken behoren. De laatste jaren heeft de neurowetenschap een grote impact gehad op het onderzoek naar de vrije wil. Müller zal bij dit neurowetenschappelijk onderzoek aanhaken en een opening bieden voor perspectieven op vrije wil in de theoretische en praktische filosofie. Lees meer »

Als onderdeel van het Rietveld Revisited programma van Studium Generale organiseert Architectuurcentrum Aorta op zaterdag 9 oktober een rondleiding in Utrecht langs de vele gebouwen ontworpen door Rietveld en zijn tijdgenoten. Meld je nu alvast aan!

O.v.v. 'Studium Generale' (i.v.m. korting) schrijf je je in voor de rondleiding via: tours@aorta.nu, 030-2321686 of aan de balie (Achter de Dom 14, Utrecht) tussen 12.00-17.00 uur op wo-vr en op za tussen 13.00-17.00 uur. Betaling kan bij de gids voor aanvang van de rondleiding.

Datum: zaterdag 9 oktober
Tijd: 11.00 – 12.30 uur
Deelname: 6,25 euro

Via tv-programma’s als De rijdende rechter en CSI wordt de rechterlijke macht gepopulariseerd, maar ook dwalingen van het recht worden breed uitgemeten in de media en zelfs politici laten zich herhaaldelijk uit over rechtszaken. Onder rechters heerst het gevoel dat het gezag van de toga afkalft. In de geïndividualiseerde samenleving hebben burgers weinig boodschap aan autoriteit en toch zijn de verwachtingen over wat het recht kan oplossen nog nooit zo hoog gespannen geweest. Het feit dat rechters steeds sterker leunen op wetenschappelijk bewijs helpt niet. Onzekerheid is namelijk ook de kern van de wetenschappelijke praktijk.

In de Nacht van Descartes op 23 september in de Geertekerk wordt de vraag gesteld of de geschiedenis en filosofie van het recht en de vergelijking met de wetenschap ons kunnen helpen hiermee om te gaan. Zowel rechters als wetenschappers oordelen in onzekerheid. Zijn de verwachtingen van het publiek realistisch? Waarin zit de professionaliteit van de moderne rechter en wetenschapper en hoeveel autonomie hoort daarbij? Hoe is dat te rijmen met de maatschappelijke behoefte aan zekerheid? Wat is de rol van de media? Hoe groot is het probleem eigenlijk; is het niet gewoon een gezonde democratische ontwikkeling dat het publiek mee wil oordelen?

Bij deze gelegenheid hebben het Desacrtes Centre, Studium Generale en het digitale universiteitsblad DUB een columnwedstrijd uitgeschreven over deze vragen. Studenten en medewerkers van de UU en het UMC worden nadrukkelijk uitgenodigd om een bijdrage over dit thema per e-mail te sturen naar info@sg.uu.nl. Ook anderen mogen hun bijdrage insturen.

De bijdrage van tussen de 400 en 600 woorden moet uiterlijk op dinsdag 17 september binnen zijn, voorzien van naam, adres en telefoonnummer van de auteur. De bekroonde column wordt gepubliceerd op DUB voorafgaand aan de Nacht van Descartes. De auteur krijgt bovendien een prijs bestaande uit boekenbonnen ter waarde van 250 euro. De winnaar wordt op 23 september bekend gemaakt.

Dit weekend wordt voor de 18e keer Lowlands georganiseerd in Biddinghuizen. Tussen al het muziekspektakel door kun je ook dit jaar weer wetenschappelijke topcolleges volgen bij de Lowlands University-tent. Dit jaar zullen onder andere twee Universiteit Utrechters: hoogleraar neurowetenschappen Marian Joëls en emeritus-hoogleraar ethologie en socio-ecologie Jan van Hooff, een gastcollege geven. Joëls gaat in op wat stress doet met je hersenen en Van Hooff richt zich op aangepaste apen. Van Hooff sprak in het voorjaar van 2009 bij Studium Generale over broodjes aap in de biologie. Kijk hier die lezing terug of bekijk andere lunchlezingen met het thema 'Broodje aap'. Voor het programma op de Lowlands bezoek je de Lowlands University website.

Hoe ziet de wetenschap er in de toekomst uit? Dat is de vraag die Noorderlicht (VPRO) stelt aan lezers en aan prominente wetenschappers. Het gaat vooral om onderschatte ideeën, waarvan over een paar decennia niet meer te begrijpen is dat we het niet wilden inzien.

Heb jij een idee over het meest onderschatte idee? Op Noorderlicht kun je reageren en misschien kom je wel met Gerard 't Hooft in de VPRO-Gids terecht.

Het laatste nummer van het tijdschrift Maarten! waarvan Maarten van Rossem de hoofdredactie voert, staat in het teken van populisme, democratie en de elite. Een mooie opmaat voor de serie Populisme die Van Rossem dit najaar voor Studium Generale verzorgt.

Maarten! heeft ook een website - Maarten online - waarop nieuws rond Maarten van Rossem is te lezen (bijvoorbeeld over de brief aan het CDA en VVD die hij met andere prominenten ondertekende, waarin zij oproepen om zich uit te spreken tegen de gedoogsteun). Ook houdt Van Rossem een blog bij, waar veel te lezen is over het populisme in Nederland.

...een reis naar Andalusië!

In het najaar, van 7 tot en met 21 november, vindt het Lorca festival plaats in Utrecht. Bij Studium Generale kun je op 9 november meer horen over Federico Garcia Lorca, in de serie De Biografie. Kom nu alvast in de stemming met de dichtwedstrijd georganiseerd door het Poëziecircus.

Tijdens zijn verblijf begin jaren dertig in New York schreef Lorca zijn beroemde 'Ode aan Walt Whitman.' De grote Amerikaanse dichter van  Leaves of Grass sprak zowel in literaire als in persoonlijke zin tot Lorca's verbeelding.

Breng op jouw beurt een ode aan de grote Spaanse dichter. Zowel Spaanstalige als Nederlandstalige dichters kunnen meedoen. De beste dertig inzendingen worden gepubliceerd in een speciale bundel, de beste drie ontvangen mooie prijzen.

De allerbeste ode aan Lorca wint een weekend voor twee personen naar Granada, dichtbij het dorpje Fuente Vaqueros waar Lorca is geboren. Op 18 november wordt de winnaar bekend gemaakt tijdens een speciale editie van iPoetry Live in Utrecht.

Stuur je ode vóór 15 oktober naar: ode@literairemeesters.nl. Daar is ook een uitgebreid reglement op te vragen.

Wie eerst Lorca's ode aan Whitman wil lezen, kan terecht bij het meest recente nummer van het Vlaamse literaire tijdschrift Gierik (gratis te downloaden). Daarin vind je ook en een interessant artikel over Lorca's verblijf in New York.

De Nacht van Descartes gaat dit jaar over het thema Het gezag van de toga. Elk jaar schrijven Studium Generale en het Descartes Centrum een essaywedstrijd uit. Studenten en medewerkers zijn uitdrukkelijk uitgenodigd om een essay te schrijven over de vragen die op de Nacht van Descartes aan de orde komen: Welke verwachtingen bestaan er van het recht? Zijn die verwachtingen niet reëel? En waarom dan niet? Welke rol speelt onzekerheid bij het oordeel en waarom wordt onzekerheid steeds minder geaccepteerd door bijvoorbeeld de media? Kunnen de filosofie van het recht en de wetenschap helpen? Binnenkort vind je hier meer informatie over deze essaywedstrijd, hou het blog dus in de gaten!

Ook organiseren we ter gelegenheid van het Studium Generale-jubileum (zie Aftellen: Studium Generale viert feest) een filmwedstrijd. Wie maakt het beste filmpje naar aanleiding van een van de zes korte lezingen van onder anderen Maarten van Rossem en Beatrice de Graaf? Ben jij goed in het vertalen van een wetenschappelijke inhoud naar een grappige, mooie en heldere vorm? Van animatie tot soap: alles is geoorloofd! Na de jubileumavond op 13 september kan iedereen aan de slag en zal hier meer informatie te vinden zijn. Aan de wedstrijd is een mooie prijs verbonden, mede mogelijk gemaakt door het K.F. Hein fonds.

Misschien heb je wel eens een workshop bijgewoond waarin je kon kennismaken met de Dialogue for Peaceful Change-methode. Op de jaarlijkse Vredesdagen is de workshop vaak te volgen geweest. Zo ook dit jaar, bij het Vredesdagensymposium On Speaking Terms.

Onlangs werd bekend dat de methode de Outstanding Community Involvement Award van het Amerikaanse ministerie van Justitie ontvangt. Bij Stichting Oikos - met wie Studium Generale ook de Vredesdagen organiseert - lees je meer over de prijs voor het project in Antioch, Californië.

Bij de aanstaande Vredesdagen kun je ook een DPC-workshop volgen. Dit jaar is dat extra bijzonder: Colin Craig, die de methode ontwikkelde voor het vredesproces in Noord-Ierland, komt naar Nederland en is bij het symposium aanwezig. Hij verzorgt ook de openingslezing en zal in het avondprogramma deelnemen aan de paneldiscussie.

Wil je ook deze prijswinnende methode leren kennen? Vanaf september kun je je inschrijven voor de workshops. Of lees alvast verder op het DPC-blog.

Onlangs voerde Coen Brummer, student geschiedenis en filosofie aan de Universiteit Utrecht, twee gesprekken voor het radioprogramma OBA Live. Professor Vincent Icke en professor Herman Philipse schoven bij hem aan tafel om te praten over wetenschap en filosofie. De gesprekken zijn in hun geheel online terug te luisteren op de website van OBA Live.

Vincent Icke is naast wetenschapper ook kunstenaar. Met Coen Brummer praatte hij onder andere over het pleidooi dat hij in NRC Handelsblad hield voor ‘nutteloze’ wetenschap. Dit voorjaar hield hij de jaarlijkse Kunst- en Wetenschapslezing over de manier waarop zijn artistieke en academische werk met elkaar te maken hebben. In beide disciplines spelen het toeval en het 'nutteloze' een belangrijke rol. Je leest meer over deze lezing bij Onderzoeker van het toeval: Vincent Icke over kunst en wetenschap.

Herman Philipse is universiteitshoogleraar, maar ook een bekende deelnemer aan het publieke debat over religie en atheïsme. Coen Brummer vraagt in zijn gesprek aan Philipse hoe sterk de Nederlandse seculiere staat is. Meer weten? Herman Philipse hield bij Studium Generale meerdere lezingenseries over bijvoorbeeld Atheïsme en de botsing van ideeën over staat en religie. Op het blog lees je meer over de reeks Betrouwbare kennis die Philipse dit voorjaar gaf.

Madame Bovary, Anna Karenina en Eline Vere: drie wereldberoemde negentiende-eeuwse personages uit gelijknamige romans. Prof. dr. Maarten van Buuren schrijft in de nieuwste uitgave van het Couperus Cahier over deze drie fatale vrouwen - van wie de laatste natuurlijk een schepping is van Louis Couperus.

In het voorjaar van 2008 verzorgde Maarten van Buuren onder de titel Desperate Housewives een serie lezingen over een het thema van de overspelige vrouw in de wereldliteratuur. Op de website van het Louis Couperus Genootschap is meer te vinden over het cahier. Voor de opnames van de lezingen en links naar gratis versies van de besproken boeken, kijk op de Studium Generale-pagina Desperate Housewives.

Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs de academische vorming door Studium Generale een wettelijke basis gaf. Dat gaan we vieren!

Op 13 september opent het academisch jaar van Studium Generale met een feestelijk programma van zes korte, multimediale lezingen. Mr. Yvonne van Rooy, voorzitter van het College van Bestuur van de Universiteit Utrecht zal de avond openen. Daarna is het woord aan de sprekers:

Prof. dr. Maarten van Rossem (Geschiedenis, UU)
Dr. Beatrice de Graaf (Geschiedenis, Universiteit Leiden)
Prof. dr. mr. Herman Philipse (Universiteitshoogleraar, UU)
Prof. dr. Renate Loll (Natuur- en Sterrenkunde, UU)
Prof. dr. Paul Schnabel (Universiteitshoogleraar, UU en Directeur SCP)
Prof. dr. Ann Rigney (Literatuurwetenschappen, UU)

De lezingen zul je na afloop overal terugzien, misschien wel in jouw bewerking! Aan ons feest is een prijsvraag verbonden. Maak jij het leukste filmpje? Hou het nieuwsblog in de gaten voor meer informatie.

De laatste tijd zijn we bij Studium Generale druk bezig geweest met het najaarsprogramma. En nu kunnen we vol trots melden dat het af is. Vanaf morgen tot aan de verschijning van het nieuwe programmaboekje gaan we aftellen: twee keer per week vind je hier een aankondiging van een van de najaarsprogramma's. Morgen beginnen we meteen met een feestelijke opening!

Tot ziens in september en een goede vakantie gewenst!

Het Studium Generale nieuwsblog is verhuisd! Sinds de start van het voorjaarsseizoen schrijven we met veel plezier artikelen en verslagen van de lezingen op dit blog. Dat bevalt zo goed dat we het nieuwsblog een plek binnen onze website hebben gegeven, waar het helemaal bij Studium Generale hoort en waar nog meer lezers ons kunnen vinden.

Vanaf nu vind je het nieuwsblog op http://www.sg.uu.nl/nieuwsblog. Kijk rond en voel je welkom om te reageren in de ‘comments’ of op nieuwsblog@sg.uu.nl. Ben je geabonneerd op de oude RSS-feed, vergeet deze dan niet aan te passen naar http://www.sg.uu.nl/category/nieuwsblog/feed/

Gisterenavond was de laatste lezing door Maarten van Rossem over Lenin en Stalin, en dat was ook de laatste lezing van dit voorjaarsseizoen bij Studium Generale.

Op het nieuwsblog kun je artikelen vinden over alle lezingen en leuke verwijzingen naar en duidingen van het (wetenschaps)nieuws. We begonnen vroeg dit jaar, op 26 januari met een avond over Michel Foucault. Na reeksen over wetenschapsfilosofie, duurzaamheid en sport, en lezingen door onder anderen Vincent Icke, Jan Terlouw en David Acheson, afgewisseld met wervelende debatten over energie en het hoger onderwijs, sluiten we bijna een half jaar verder een druk en geweldig seizoen af!

Op het nieuwsblog tellen we vanaf 1 juli af naar het nieuwe programma. Dus wil je als eerste weten wat je dit najaar te wachten staat, breng dan regelmatig een bezoekje aan www.sg.uu.nl/nieuwsblog.

Nu zelfs de PvdA in haar verkiezingsprogramma aangaf studiefinanciering te willen omzetten in een leenstelsel, lijkt er geen ontkomen meer aan. Na de beperking van de OV-jaarkaart en van de financiering van een tweede bachelor, gaat ook onze studiefinanciering eraan.

Huidige en toekomstige studenten op het MBO, HBO en de universiteit lijken er echter niet minder om te slapen. Los van een paar idealistische fanatiekelingen, lijkt de afschaffing van de studiebeurs door studenten breed te worden geaccepteerd. Maar klopt dit beeld wel?
Lees meer »

Gisteravond was de laatste lezing in de serie Levenskunst. In een heldere, boeiende lezing zette Van Buuren Michel Houellebecqs sociaal-kritische wereldbeeld uiteen aan de hand van diens drie belangrijkste en even omstreden boeken; De wereld als markt en strijd, Elementaire deeltjes en De mogelijkheid van een eiland. Dit laatste boek, een 'science-fiction liefdesverhaal' is door Michel Houellebecq zelf verfilmd.

Voor Het uur van de wolf volgde Erik van Lieshout Houellebecq tijdens die verfilming en maakte de documentaire Laatste woorden -niet als een making of, maar om een beeld te geven van een schrijver die de grenzen van zijn medium opzoekt.

Lees meer »

Dinsdag 25 mei reikte Melanie Peters de 'Ria van der Lecq-prijs' uit, bestemd voor de docent die het best interdisciplinariteit overbrengt. Hoewel het moeilijk voor te stellen is, wordt interdisciplinariteit niet altijd door iedereen evenveel gewaardeerd. Er loert het gevaar van bemoeienis. 'Wat weet jij nou van mijn vakgebied?' De winnaar van de prijs...? Lees op DUB het stuk van Melanie Peters over de uitreiking van de 'Ria van der Lecq-prijs' en interdisciplinariteit.

Dinsdag 8 juni is de laatste lezing in de serie Levenskunst. Om 20.00 uur zal prof. dr. Maarten van Buuren spreken over de schrijver Michel Houellebecq onder de titel Tegen de vooruitgang. Op de website van het Humanistisch Verbond staat een interview met hem.

Op de vraag waarom Van Buuren voor deze laatste lezing Houellebecq heeft uitgekozen, antwoordt hij: "Mijn keuze valt op Michel Houellebecq, omdat hij een van de weinige, springlevende schrijvers is wiens werk een combinatie is van literatuur en filosofie, op vergelijkbare manier als Peter Bieri / Pascal Mercier of De Montaigne. Houllebecq schrijft romans waarin hij felle kritiek levert op de huidige samenleving. Hij baseert zich daarbij op persoonlijke ervaringen, maar hij plaatst die in een breed sociaal-filosofisch kader. De romans Elementaire deeltjes en De wereld als markt en strijd: roman zijn daar de mooiste voorbeelden van."

Lees hier het hele interview met het Humanistisch Verbond en bekijk de pagina over deze serie op de website van het Studium Generale.

Het communisme lijkt een stroming die tot het verleden behoort. Toch moeten we het kapitalistische vrije markt systeem zoals we dat nu kennen niet vanzelfsprekend gaan vinden. Griekenland zit voorlopig flink in de problemen en met haar temperamentvolle volk is het de vraag hoe die crisis daar gaat aflopen. Ook de kredietbeoordeling van banken in Portugal, Spanje, Italië en zelfs Ierland en Groot-Brittanië lopen gevaar. De bankencrisis kan grote gevolgen hebben voor heel Europa en er wordt al gesproken over een ‘landencrisis’. Laat de vrije markt zijn keerzijde zien?

Sterke leiders
Het communistisch gedachtegoed is zeker nog vindbaar, bijvoorbeeld in Griekenland. De komende jaren krijgt dat land het waarschijnlijk moeilijk en zal het door de zure appel heen moeten bijten. De toekomst is onzeker en extreme tijden vragen om extreme maatregelen. In onzekere tijden snakt men naar sterke leiders. Zal er in Griekenland iemand opstaan?

Communisme als staatsideologie zal niet snel terugkeren, toch heeft de communistische ideologie sporen achtergelaten die vandaag de dag nog voelbaar zijn. Het communisme heeft onder de grote leiders Lenin en Stalin met rigoreus beleid een groot deel van de geschiedenis van de twintigste eeuw bepaald. Hoe kon het communisme onder Lenin en Stalin groeien? En hoe kon het zo lang blijven bestaan? Kom vanavond luisteren naar prof. dr. Maarten van Rossem bij Studium Generale en beoordeel zelf wat de paralellen en verschillen zijn tussen de Sovjet-Unie, Lenin, Stalin en de situaties en leiders van nu.

Verschenen op de Lustrum Scheurkalender.

Net als voorgaande jaren draagt de Universiteit Utrecht bij aan een actuele vorm van herdenken d.m.v. de organisatie van de jaarlijkse herdenkingslezing direct na de dodenherdenking op het Domplein. Dit jaar sprak Jan Terlouw, omlijst door de muziek van het Orion Ensemble, over het dragen van verantwoordelijkheid. Onderwijs en wetenschap moeten het gereedschap bieden om zo'n onmisbare houding te ontwikkelen. Hoe voorkomen we oorlog? Door het tot wasdom brengen van de democratie, en essentieel daarvoor is onderwijs. Op die manier zijn vrijheid en onderwijs wederzijds afhankelijk.

Bekijk het korte filmpje hieronder:

Wil je de hele lezing terug zien? Bekijk de opname dan hier.

‘De straten op, de zalen in’ luidt de titel van de column van Anil Ramdas in de NRC Next van afgelopen donderdag. De welbekende kloof tussen politici en burgers is niet de enige volgens Ramdas. Ook intellectuelen staan te ver van de burgers af. Als je als intellectueel je rol serieus neemt, zoek je de burgers op. Ramdas vraagt zich in zijn column af: ‘Hoe zou het zijn om intellectuelen gewoon op straat te treffen, waar ze een spannend, inspirerend college geven, en jij vervolgens met een verscherpte geest weer door kunt lopen?’ Als voorbeeld noemt hij hoogleraar Abram de Swaan die Ramdas tegenkwam in een kinderleeszaal van een bibliotheek in Zaandam. De Swaan gaf er een lezing. Wanneer ze zich niet meer te beroerd voelen naar de burger toe te komen en de kloof daarmee overbrugd wordt ‘komen we een beetje in de buurt van wat beschaving heet’, aldus Ramdas.

Lees meer »

'Reality is broken, we need games to fix it', citeerde Jeroen van Mastrigt gamedesigner Jane McGonigal tijdens de lezing 'Serious gaming'. Het integreren van games in de realiteit van alledag  lijkt veelbelovend, maar is echter niet vrij van haken en ogen.

In de Labyrinth aflevering 'Serieuze Spelletjes' wordt nog eens ingegaan op de beloftes en de zorgen die voortkomen uit de mogelijkheid van integratie van 'virtual reality' in onze maatschappij. De aflevering toont hoe games kunnen genezen maar ook hoe ze in staat zijn te vernietigen. Is de invloed van games op de maatschappij überhaupt in toom te houden?

Nieuwsgierig naar Jane McGonigals visie?  Op TED 2010 verklaart zij zich nader:

Deze week is het nieuwe Digitale Universiteitsblad - kortweg DUB - gelanceerd op www.dub.uu.nl. Een site met universitair nieuws, maar vooral ook veel opinie en discussie voor en door studenten en medewerkers. Opiniemakers bloggen regelmatig over politiek, onderwijs en wetenschap of gewoon over de mooie en minder mooie kanten van het UU-leven. Een van de opiniemakers is Studium Generale-directeur Melanie Peters. Haar eerste bijdrage CSI en poep in je ijs is nu te lezen op DUB.

"Wetenschappelijke vragen beantwoorden los van hun complexe context is niet alleen onwetenschappelijk, het is ook gevaarlijk. Het kan leiden tot poep in je ijsje. Of erger.

Af en toe zit ik zappend op de bank na een avond Studium Generale met nog te veel adrenaline in mijn bloed om al te gaan slapen. Alle analyses van moderne sociologen ten spijt – dat we steeds intelligenter worden van TV en dat de snelle beeldwisselingen en onuitgewerkte scènes daar het bewijs van zijn – moet ik bekennen dat ik er meestal geen touw aan vast kan knopen. Maar, omdat de krant er zo lovend over schreef, wilde ik toch een keer kijken naar de serie Crime Scene Investigation (CSI). Wat me door de wilde verhaallijnen heen opviel, is hoe belangrijk wetenschap in deze populaire serie is. Geen moord wordt meer opgelost door diepe mensenkennis zoals bij Commissaris Maigret, nee, het zijn de resultaten uit het lab die ons overtuigen van schuld en onschuld. Positief dus in deze tijd waarin wetenschap het moeilijk heeft om haar belang aan te tonen. Of niet?" Lees verder op DUB.

Volgende week vindt het achtste internationale congres Evolang plaats. Studium Generale verzorgt op donderdag 15 april het publieksprogramma Evolution of language. Is language in our genes?. Internationale toponderzoekers praten over de vraag of taal een kwestie is van leren en ontwikkelen, of juist diep verstopt zit in onze genen.

In de kranten van vorige week werd het artikel The genome of a songbird (Nature) veelvuldig aangehaald. Uit de resultaten van het in kaart gebrachte dna van de zebravink is mogelijk af te lezen hoe menselijke spraak is ontstaan en hoe het functioneert. Het genoom levert nieuwe inzichten in de genetische basis en evolutie van vocale communicatie. Lees verder op de Lustrum Scheurkalender.

'Het sleutelwoord in de ethiek van Sartre is de onontkoombare vrijheid: een vrijheid waartoe wij veroordeeld zijn. Dat is een intrigerende stelling in de Maand van de Filosofie, die gewijd is aan het begrip vrijheid,' vertelt hoogleraar Moderne Letterkunde aan de Universiteit Utrecht Maarten van Buuren. Op 13 april spreekt Van Buuren over de Franse filosoof en schrijver Jean Paul Sartre.

Lees in aanloop naar de aflevering 'Jean-Paul Sartre. Vuile handen' in de serie Levenskunst het interview met Maarten van Buuren op de website van het Humanistisch Verbond: Wij zijn veroordeeld tot de vrijheid.

Wetenschap heeft een grote rol in het verduurzamen van de samenleving, aldus Herman Wijffels, die dinsdag jongstleden sprak in de Aula van de Universiteit Utrecht. Sinds 2009 is Wijffels als hoogleraar verbonden aan het Utrechts Centrum voor Aarde en Duurzaamheid (UCAD).

Lees verder op de UU Lustrum Scheurkalender.

Gisteren is na afloop van de laatste lezing in de serie Encyclopedie van de angst de jaarlijkse WetFil award uitgereikt. De serie was voor studenten te volgen als bijvak wetenschapsfilosofie. Op het drukbezochte forum van de cursus plaatsen de studenten columns over de lezingen. Uit die enorme hoeveelheid columns (meer dan 800) stelde de programmacommissie een longlist samen. Alle columns van de longlist zijn na te lezen in de Etalage op de website van de cursus.

En de winnaar is... Hans Essers, met zijn column getiteld Victory Boogie Woogie!

Bij een vulkaanuitbarsting komen er zoveel stofdeeltjes in de atmosfeer terecht, dat de aarde afkoelt. Stel dat wetenschap dit proces leert beheersen, is dat dan geen weg naar de oplossing van het broeikaseffect? Het is de centrale vraag in het vakgebied van geo-engineering. Aanstaande woensdag spreekt prof. dr. Arthur Petersen in de laatste lezing van Encyclopedie van de angst over manipulatie van het klimaat en de gevaren en risico’s die dat met zich meebrengt.

‘Eén land kan in z’n eentje de hele aarde met een graad koelen, of een lokale afkoeling veroorzaken met neveneffecten elders.’ Dat schrijft Petersen in een artikel in de Volkskrant, waarin hij waarschuwt voor de mogelijke implicaties van deze technocratische benadering van het klimaatprobleem. ‘Klimaatmanipulatie is geen spel voor tovenaarsleerlingen, maar dreigt het zo wel te worden.’ Het lijkt een scène uit de film Kapitein Rob of uit een aflevering van Batman. De slechterik als een klimaatprofessor die de wereld in zijn greep houdt door middel van het weer. Klimaatbeheersing in haar meest letterlijke en extreme vorm.

Wil je meer horen over geo-engineering en de maatschappelijke gevolgen ervan? Kom dan woensdag naar de Aula in het Academiegebouw. Of stem op zondag alvast af op Radio 1, waar Arthur Petersen tussen 18.15 en 19.00 uur te gast is. Het Volkskrantartikel is op de website van Studium Generale terug te lezen (scroll helemaal naar beneden en kijk bij leestips).

Op 26 maart 2011 viert de Universiteit haar 375e verjaardag. In aanloop naar dit lustrum is op de UU-site een virtuele scheurkalender te vinden. Elke dag vind je een leuk filmpje, een kort interview of een ander boeiend hapje wetenschap.

Elke dag heeft een vaste rubriek. De vrijdag biedt elke week een wetenschappelijke blik op de actualiteit, verzorgd door Studium Generale. Bekijk nu het eerste filmpje!

Maak van de scheurkalender je startpagina of abonneer je op de RSS-feed voor een jaar lang wetenschap.

Duurzaamheid staat niet alleen bij Studium Generale, maar op de hele Universiteit Utrecht hoog op de agenda. In de serie Mens, milieu en meerwaarde geven inspirerende sprekers het complexe begrip duurzaamheid handen en voeten. Ook geïnspireerd geraakt? Sluit je dan aan bij Denk dUUrzaam, de virtuele denktank voor studenten en anderen die willen meedenken over een duurzame universiteit.

De denktank, die werd gelanceerd op de Dag van de Duurzaamheid 9-9-2009, is te vinden op LinkedIn. Hier kun je informatie uitwisselen, ideeën toetsen en samenwerkingspartners vinden. Het is een ‘open source community’ waar iedereen zijn ideeën over de duurzame toekomst van de Universiteit Utrecht kan plaatsen. Om zo de discussie vanuit verschillende invalshoeken en disciplines te combineren en te voeden.

Onlangs ging de duurzame denktank op bezoek bij het Wereld Natuur Fonds. Bij die gelegenheid werd een filmpje gemaakt voor de Lustrum website van de UU.

Aanstaande woensdag is in de reeks Encyclopedie van de angst de documentaire Angst van Michiel van Erp te zien in 't Hoogt. Er zijn nog plaatsen beschikbaar voor de voorstellingen om 14.30 en 17.00 uur. Bij de voorstelling om 14.30 houdt filmwetenschapper Wander Eikelboom een inleiding. Schrijf je in door een mailtje te sturen naar nieuwsblog@sg.uu.nl met je naam en tijd van je voorkeur. Toegang is gratis voor iedereen.

De uiteindelijke sleutel tot succes van de campagne van Obama bevond zich in een hoop oorzaken. Maar de inzet van de zogenaamde social media was zeer belangrijk. Obama is de eerste die op zo'n veelzijdige manier gebruik heeft gemaakt van de nieuwe media. Met een gevallen kabinet en de gemeenteraadsverkiezingen in het vooruitzicht worden onze politici ook actief. Alle kopstukken zijn te vinden op Hyves (bv. Bos en Balkenende), burgemeesters twitteren en er worden zelfs Twitter-feestjes gegeven. Maar we willen visie zien, zoals Obama profileerde op zijn blog. Transparantie, communicatie en participatie is nodig voor democratische besluitvorming. Helaas rammelt het nieuwe media beleid van onze overheid. Maar misschien is er hoop in de polder: Op naar de komende gemeenteraadsverkiezingen en op naar de 'Hollandse-Obama' campagne!

Op zoek naar inspiratie? Bekijk de Plug in reeks eens terug.

Onlangs verscheen Waarom is de burger boos? Maarten van Rossem over hedendaags populisme. Een boek dat door de val van het kabinet alleen maar nog actueler is geworden, met de gemeenteraadsverkiezingen komende woensdag als generale repetitie voor de verkiezingen in juni. Hoe zal Nederland er in september uitzien? Heeft het populisme gewonnen? Of uit het volk zijn protest door op partijen als D'66 en Groenlinks te stemmen? Zeker is dat Maarten van Rossem stof genoeg zal hebben voor een reeks over populisme, die in september bij Studium Generale van start zal gaan.

Kun je niet wachten tot september? Deze lente houdt Maarten van Rossem bij Studium Generale een lezingenreeks over Lenin en Stalin.

Maarten van Rossem vertelt over zijn boek bij Pauw & Witteman:

Een gouden bestemming voor e-waste en ecologisch ontwerpen

Voor het eerst in de Olympische geschiedenis bevatten de medailles van de Spelen goud, zilver en koper dat is teruggewonnen uit elektronica afval (e-waste) zo berichtten de organisaties SOMO en Greenpeace. Teck, de Canadese metaalleverancier van de Olympische medailles, heeft onder andere metalen uit e-waste ingezet voor de vervaardiging van de medailles. Het terugwinnen van metalen via e-waste is belangrijk omdat het de vraag naar schaarse metalen als goud en koper vermindert.

Lees meer »

Zaterdag 20 februari verscheen in Trouw een strip van Margreet de Heer (www.senoeni.net) over de lezing Practical wisdom van professor Barry Schwartz.

Wanneer: Vrijdag 12 februari
Tijd: 13.00-15.00 uur
Waar: Boothzaal, Universiteitsbibliotheek, Uithof

Psycholoog Barry Schwartz is komende vrijdag in Nederland en spreekt bij Studium Generale over moderne regelneverij die het zelfstandig denken lamlegt. Volgens Schwartz belemmeren de veelheid aan protocollen en regels ons in ons doen en laten. Wil je ook weten hoe je je improvisatietalent niet kwijt raakt? Kom dan vrijdag 12 februari naar de Boothzaal in de Universiteitsbibliotheek op de Uithof en discussieer mee! Lees meer »

Pimp your mind is het nieuwe platform van Studium Generale, waar we je op de hoogte houden van nieuws, napraten over lezingen en de discussie aangaan met de wereld.

Vanaf dit seizoen is dit de plek waar je korte verslagen van de SG-activiteiten vindt en in gesprek kunt gaan met Studium Generale en alle andere bezoekers. Bij Studium Generale komen zoveel wetenschappers langs, die allemaal expert zijn in hun vakgebied. Die veelheid aan disciplines, stellingen, theorieën en boeiende verhalen willen we hier bijeen brengen. Lees meer »