De Academie
Wat maakt de universiteit tot universiteit? Wat is het dat je in die paar jaar universiteit in ieder geval wilt leren? Vragen waarop je het antwoord wel weet, maar probeer het maar eens onder woorden te brengen.
Een voor de hand liggend antwoord is academische vorming. De Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs van 1960 vroeg hiervoor expliciet aandacht. Naast vakwetenschappelijke scholing, werden het 'inzicht in de samenhang der wetenschappen' en de 'bevordering van het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef' genoemd als onderdeel van de academische vorming. Dat heeft aan alle universiteiten in het land geleid tot de oprichting van een Studium Generale.
Nu, vijftig jaar later, is Studium Generale in vorm aangepast aan de huidige tijd, maar nog steeds met dezelfde missie actief. Academische vorming blijft van groot belang. Op deze pagina vind je opinies en initiatieven over academische vorming.
Speerpunten in het Utrechts onderzoek
De Universiteit Utrecht profileert zich met vier speerpunten: duurzaamheid, instituties, jeugd en identiteit en life sciences, en bundelt de kennis van verschillende vakgebieden. Studium Generale heeft de onderstaande pagina's aangemaakt met alle informatie over deze vier speerpunten.
Academische themapagina's
Studium Generale biedt vier themaspecifieke pagina's aan over levenskunst, gecijferdheid, infographics en kunst en wetenschap.
Actualiteit en opinie
Politiek, protest en investering
- 'Met toenemende complexiteit van de wereld verandert ook de wetenschap. [..] Intussen vraagt de politiek vol ongeduld om concrete oplossingen. Kunnen de dames en heren wetenschappers het eerst even met elkaar eens worden?' Aldus Robbert Dijkgraaf. Voorafgaand aan de uitreiking van de Machiavelliprijs 2011 aan prinses Máxima hield hij de Machiavellilezing 2011, getiteld 'Wetenschap, publiek, politiek - over feiten en meningen' (pdf)
- Martha Nussabaum schreef Niet voor de winst, een pamflet waarin ze pleit voor het opleiden van studenten tot kritisch nadenken en actief burgerschap. Lees de recensie van Hans Wansink in de Volkskrant, 27 augustus 2011: Weg met de parttime academie.
- Joep Dohmen schreef naar aanleiding van Nussbaums boek een vlammend betoog vóór de geesteswetenschappen: Politici maken onze democratie kapot. de Volkskrant, 3 september 2011.
- 'Het kabinet wil dat het bedrijfsleven meer gaat profiteren van de wetenschap in Nederland, maar neemt daartoe niet de juiste maatregelen.' De universiteit als bedrijf. Universiteiten kritiseren plan van kabinet om kennis te vermartkten. In Het financieele dagblad, 31 maart 2011.
- Studenten doen de oproep aan de Universiteit Utrecht om sociaal ondernemerschap vanuit een academische context een grotere rol te laten spelen binnen het onderwijs. Zij schreven een manifest gericht aan Yvonne van Rooy, voorzitter van het College van Bestuur. A call for more social entrepreneurship within Utrecht University, 23 maart 2011.
- 'Bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen, is het credo van het kabinet. Ook het onderwijs is de pineut.' Rick Berends (student-assistent bij Studium Generale), De prijs van ontplooiing, 8 december 2010.
- 'Afschaffing van de studiefinanciering zal de talentvolle student echt niet afschrikken. Ook uit sociaal oogpunt is behoud van de beurs niet verdedigbaar.' 'Toch zou ik iedereen willen oproepen om niet alleen naar de eigen portemonnee te kijken, maar naar de samenleving als geheel.' Lisette Kuijper, Academicus kan best zijn eigen studie betalen. In de Volkskrant, 14 mei 2010.
- Begin 2010 bezette een groep studenten het Bestuursgebouw van de Universiteit Utrecht, als protest tegen de voorgenomen afschaffing van de studiebeurs. Filosofiestudent Coen Brummer schreef een kritisch stuk, Namens mij protesteren ze niet. Verchenen in nrc.next, 2 februari 2010. De Universiteit Utrecht reageerde op de actie op dezelfde dag. 'Zeer geachte heer Plasterk...' Maak jij je ook zorgen over de mogelijkheden om een tweede masterstudie te volgen? Lees de brief van Coen Brummer aan minister Plasterk en het antwoord dat hij daarop kreeg.
- Investeer structureel meer in het ontwikkelen van kennis. Bij het afscheid van prof. dr. ir. Jacob Fokkema als rector magnificus van de TU Delft verschenen in Het financieele dagblad, 8 januari 2010.
- In de mondiale stroming van talent is het steeds meer de relatieve kwaliteit die er absoluut toe doet. Wij Hollanders weten in onze genen dat het weinig uitmaakt of het water nu hoog staat of het land laag ligt. Alleen het verschil telt. Prof. dr. Robbert Dijkgraaf, Op weg naar de top. Opening academisch jaar, 31 augustus 2009.
- ‘De meest ingrijpende bezuiniging sinds de jaren tachtig.’ Zo oordeelt het hoger onderwijs over de langstudeerders maatregel van het kabinet-Rutte. Houd de 'ins and outs' bij rondom het besluit. Alle feiten en meningen vind je in het Dossier Langstudeerders op DUB.
Kwaliteit van onderwijs
- Op Tomorrow's Professor Blog verschijnen om de paar dagen artikelen en reacties van academici over het hoe en waarom van studeren, schrijven en lesgeven. Wat houdt zelfregulerend leren in en waarom is het belangrijk? Hoe ga je om met afwijzing? Hoe geef ik les of stel ik vragen? Wat is het belang van onderwijs voor democratie?
- RSA Animate Schools kill creativity van Ken Robinson over de kwaliteit van onderwijs en het belang van creativiteit.
- 'We all know what "teaching" means in general; what it means in particular is another thing'. Kurt Spellmeyer en Richard E. Miller pleiten voor een manier van lesgeven die voorbereid op actie: het oplossen van de grote problemen van onze tijd.
- 'Onderwijsmanagers prezen vorige week de plannen voor het hoger onderwijs van de commissie-Veerman. Filosoof Grahame Lock heeft zijn bedenkingen. 'De oude universiteit wordt zo begraven.' Grahame Lock, Laat de universiteit vrij. De groene Amsterdammer, 21 april 2010.
- Hoger onderwijsinstellingen reageren op het advies van de commissie Veerman: Nederland in de Top-5. Naar een maatschappelijk akkoord voor een toekomstbestendig Hoger Onderwijs. (pdf)
- 'De kern van mijn leeropdracht, Burgerlijk recht, in het bijzonder notarieel recht, is voor mij niet gelegen in de technisch-juridische details van een figuur als de kwalitatieve verplichting, maar veeleer in het opleiden van mensen tot kundige juristen die een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan onze maatschappij. Nora van Oostrom in haar oratie Tussen Scylla en Charibdis, over koers en waarde van het juridisch onderwijs.
- 'Niet iedere vwo'er moet naar de universiteit willen', aldus Sijbolt Noorda van de VSNU in een interview met Het financieele dagblad, 20 januari 2010.
- 'Critici van de belabberde toestand van de universiteit hebben een geromantiseerd beeld van de teloorgegane alma mater. Het echte probleem is dat het hoger onderwijs alleen in naam meritocratisch is. Met verwende academici als gevolg.' Ewald Engelen, Schop de uitvreters de tempel uit! De groene Amsterdammer, 4 februari 2009.
De rol van de student
- Moeite met studeren? Christiaan Henny bedacht een online hulpstuk. In vijf stappen leren en informatie opslaan. Trofeeklant Shell breekijzer voor onlinedienst in effectief studeren. Het financieele dagblad, 7 maart 2011.
- Kunnen overtuigen is nog niet zo makkelijk. Debat speelt in het onderwijs en daarbuiten vaak een grote rol. Zie daarom hier tips voor debaters.
- 'Verbazend vind ik het dat we het onszelf regelmatig toestaan half dronken van de nacht daarvoor in de collegezaal te zitten, soms zonder de studiestof zelfs maar te hebben aangeraakt.' Student rechten en wijsbegeerte Merlin Majoor, Studenten, lees eerst die collegestof eens. Beter onderwijs is niet alleen taak van overheid. NRC Handelsblad, 23 oktober 2009.
- Hoe kan het dat de voorgenomen afschaffing van de basisbeurs niet meer protest oproept? Ruben van Hoof blogt in Verkeerde studenten op de Dam over de passiviteit van studenten.
- Er werd ook geprotesteerd tegen het Bindend Studie Advies. Terecht? Coen Brummer schreef in het Dagblad van het Noorden Ja, Groningse student, ook u moet aan 't werk: 'Nederlandse wetenschappers behoren weliswaar tot de besten van de wereld, maar bij het gros van de studenten heerst nog altijd de befaamde zesjes-cultuur.'
- Als u deze gouden regels stipt volgt, in het bijzonder de laatste, is succes 100 procent gegarandeerd. Het is trouwens niet uitgesloten dat dit stappenplan ook buiten de wetenschap werkt. Prof. dr. Robbert Dijkgraaf, Tien regels voor succes. NRC Handelsblad, 30 mei 2009.
Academie en maatschappij
- Lesgeven volgens de principes van mensenrechteneducatie. Amnesty traint gastdocenten.
- Martijn van Calmthout, Alfa's onderschatten zichzelf schromelijk. Interview met Rens Bod over de vergeten geesteswetenschappen. (pdf) In: de Volkskrant, 8 januari 2011.
- Twursus (jpg), de wetenschappelijke bijspijkercursus in maximaal vijftien tweets, van Govert Schilling over Zwarte gaten in De Volkskrant van 11 december 2010.
- 'Vragen naar de verantwoordelijkheden die met de rol van de academicus in de samenleving samenhangen, worden niet als onderdeel van de studie behandeld.' 'Daarvoor zou het nodig zijn dat docenten onderling een cultuur ontwikkelen en verzorgen waarin een doorgaand gesprek hierover plaatsvindt.' Quirine Vervloet, David Mulder en Mirjam Perry roepen op tot een discussie over de grondslagen van de universiteit.
- 'Een academische studie is geen reis naar luilekkerland met een BMW-patserbak, maar moet voorbereiden op een leven in dienst van de gemeenschap.' Jelle van Baardewijk, Het einde van de universiteit en de Laatste Student. de Volkskrant, 28 april 2010.
- In China is het deel van het bruto nationaal product bestemd voor onderzoek in twee decennia gestegen van minder dan een half procent tot bijna 2%; bij ons is het 1,7%. Prof. dr. ir. Ruud Smits en dr. ir. Harro van Lente, Universiteit, blijf bij je leest. Goed onderricht bij hoger onderwijs cruciaal voor het versterken van innovatiekracht. Het financieele dagblad, 30 oktober 2009.
- 'Jonas Salk, de uitvinder van het poliovaccin, moet op de vraag "wie heeft het patent op dit vaccin?" geantwoord hebben: "iedereen, zou ik zeggen; er is geen patent, je kunt de zon toch ook niet octrooieren?" Dat was in 1955. Inmiddels gaat het wel anders.' Sijbolt Noorda, De professor te koop? Academisch kapitalisme op z'n Amerikaans. Academische Boekengids 79, 2010.
- Academici zijn mijns inziens beter voorbereid op hun niet-academische toekomst met een 6.5 gemiddeld en jarenlange bestuurservaring, dan met een cum laude diploma zonder dergelijke extracurriculaire activiteiten.' Studente Willemijn Zwart onderzoekt in haar essay De valkuil van de academicus welke eigenschappen een academicus nodig heeft om succesvol leiderschap te bedrijven.
- Rector magnificus Paul F. van der Heijden (Universiteit van Amsterdam) pleit voor een academische gedragscode en formuleert acht beginselen van behoorlijke wetenschapsbeoefening, in zijn diesrede Publiek Vertrouwen. Vossiuspers UvA, 2004. (pdf)
- Hans Harbers, Wetenschap en samenleving. Naar een nieuw contract. Academische Boekengids 33, 2002. Over Helga Nowotny, Peter Scott en Michael Gibbons, Re-Thinking Science. Knowledge and the Public in an Age of Uncertainty.
- Zonder relativiteitstheorie is de TomTom onbruikbaar. Het nut van Einstein is dus bewezen. Achteraf. Eis je nut vooraf, dan doe je nimmer een baanbrekende vondst. Vincent Icke, Vooraf eisen dat wetenschap nut heeft, is belachelijk. NRC Handelsblad, 22 maart 2010.
- Bas Savenije schetst drie paradoxale verschijnselen omtrent kennisexploitatie om tot een visie te komen op de vraag naar De maatschappelijke inbedding van de universiteit. (pdf)
Kijktips
Achtergronden
Methodologie en richtlijnen voor wetenschap en wetenschappers
Zelf actief worden
- Word lid binnen een projectteam van Utrecht SIFE, onderhoud je eigen maatschappelijke onderneming, draag je kennis over en creëer hiermee kansen voor anderen.
- Combineer het halen van studiepunten met maatschappelijke projecten bij de Academie van de Stad.
- Doe een traineeship voor idealisten bij Verbeter de Wereld.
- Experimenteer, als studentondernemer, met je ideeën in een veilige omgeving bij het Social Entrepreneurship LAB.
- Haal alles uit je master, doe mee aan het honours-programma de Young Leaders League.
- Doe mee aan de duurzame denktank van de Universiteit Utrecht op LinkedIn.
- Word lid van the European Science Parliament: een nieuwe internationale, interdisciplinaire dialoog (vooral voor studenten). Behalve een online community voorziet het ESP in de organisatie van diverse conferenties op het gebied van wetenschap, maatschappij, technologie, politiek en economie.
- Word lid van USF studentenbelangen.
- Voor praktische academische vaardigheden kijk op de site van het Centrum voor Onderwijs en Leren, Universiteit Utrecht (voorheen het IVLOS).
- Geïnteresseerd in een brede studie? Misschien is de bacheloropleiding Liberal Arts & Sciences (LAS), of een master in de wetenschapsgeschiedenis en filosofie een goed idee. Verder bieden de Graduate School of Humanities en de Faculteit Geesteswetenschappen de master Historical and Comparative Studies of the Sciences and Humanities aan.
- Wil je na je afstuderen nog een jaar filosofie, ethiek of theologie studeren, samen met gemotiveerde mensen uit verschillende vakgebieden? Vraag dan een beurs aan bij de Stichting Thomas More. Je kunt een toelage van 5000 euro krijgen voor een aanvullend studiejaar, met behoud van recht op studiefinanciering. Voor meer informatie kijk op www.thomasmore.nl.
- Ben je student en erg bezig met milieu en duurzaamheid? Kijk dan op de site van Morgen: het landelijk studentennetwerk dat zich inzet voor een duurzame levensstijl en duurzame bedrijfsvoering aan de universiteit en hogeschool. Morgen werkt samen met studenten aan vraagstukken voor duurzame ontwikkeling in zowel studie als dagelijks leven. Je kunt je aanmelden voor de nieuwsbrief en op de hoogte blijven van vacatures.
Studium Generale
