Studium Generale
De regels van Edward Tufte
Hoewel infographics al lang bestaan, is onderzoek naar het doel en effect ervan nog niet zo oud. Dit vakgebied heet Information design en houdt in dat je informatie zo presenteert dat mensen het op een efficiënte en effectieve manier kunnen gebruiken. Wanneer data ingewikkeld, uitgebreid of ongestructureerd is, kan een visuele representatie de boodschap duidelijker overbrengen.
De term information design werd geïntroduceerd door een designbureau uit Londen om hun product te onderscheiden van andere vormen van design. In de beginjaren was het dan ook een synoniem voor grafisch ontwerp. Halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw ontstond het multidisciplinaire onderzoeksgebied dat information design heet.
Grondlegger hiervan is de Amerikaanse statisticus Edward Tufte, die in 1975 door Princeton University werd gevraagd een cursus statistiek te organiseren voor een groep journalisten. Hiervoor ontwikkelde hij een set lezingen en leesmateriaal, die als basis diende voor zijn boek The Visual Display of Quantitative Information. Hoewel hij het in eigen beheer uitbracht was het een commercieel succes. Het bracht leken voor het eerst in aanraking met de moeilijkheden en de mogelijkheden wat betreft het presenteren van informatie.
In totaal heeft Tufte zeven boeken geschreven. Zijn adviezen en inzichten worden gebruikt door ontwerpers, journalisten en wetenschappers over de hele wereld. Vooral de tien regels die hij opstelde gelden als de gouden standaard voor goede information design.
Regel 1: Laat de data zien. Hoe je dit doet ligt aan de data, het publiek en het medium.
Regel 2: Gebruik plaatjes. Het is het beste om plaatjes en tekst te combineren wil je de boodschap effectief communiceren. Vooral handleidingen, kaarten en instructies laten vaak plaatjes zien ter verduidelijking.
Regel 3: Vermijd chartjunk. Datadesign schiet zijn doel voorbij (namelijk informeren) wanneer er te veel focus op het design ligt. Patronen die afleiden, te felle kleuren, 3D-staafdiagrammen (die ook gewoon in 2D kunnen) en andere franjes zijn voorbeelden van chartjunk.
Regel 4: Gebruik de inkt effectief. Hierbij gaat het erom dingen weg te laten ten behoeve van de eenvoud, maar de juiste elementen wel in het design te houden. Voorbeelden zijn assen op een grafiek, die soms nodig zijn, maar soms niet.
Regel 5: Gebruik labels. Labels zijn informatieve gidsen en essentieel in datadesign, mits zij duidelijk te onderscheiden zijn van de rest van de data.
Regel 6: Gebruik micro en macro. Om te verduidelijken is het goed om grote elementen af te wisselen met kleine. Met grootteverschillen kun je ook belangrijke en minder belangrijke zaken van elkaar scheiden.
Regel 7: Afzonderlijke lagen zijn gewenst wanneer elementen belangrijke verschillen in toon, kleur en weging hebben.
Regel 8: Gebruik veelvouden. Dit is vooral belangrijk wanneer je verschil in data hebt in hetzelfde dataframe. Hierbij kan als voorbeeld het weerbericht dienen. Elke dag heeft het zelfde ontwerp maar het weer (de data) verandert. Consistentie van het ontwerp legt de nadruk op de data.
Regel 9: Maak optimaal gebruik van kleur. Herkenbare kleuren zijn een pro, dus bijvoorbeeld groen voor natuur en blauw voor water in geografische tekeningen. Groen voor iets dat is toegestaan, rood daarentegen is bij bijna iedereen bekend als de kleur van gevaar of verbod. Gebruik de kleuren voor deze doeleinden. Te felle kleuren zijn uit den boze, tenzij ze nuttig zijn.
Regel 10: Begrijp het verhaal. Een verhaal gebruikt vaak het principe ‘tijd’ en ‘plaats’, dit moet ook terug komen in het datadesign. Als voorbeeld zou je hierbij een infographic van de vogeltrek kunnen indenken. Zij vliegen seizoensgebonden naar verschillende plekken op aarde, hierbij zijn dus ‘tijd’ en ‘plaats’ zeer belangrijk, dit moet dan ook terugkomen in het design.
Wil je meer lezen over Edward Tufte en in het bijzonder hoe hij over infographics denkt met zijn tien regels in het achterhoofd? Klik dan hier voor zijn analyse van een infographic en wat deze in het bijzonder zo goed maakt.
Voor de lezing van dr. Ignace Hooge bij Studium Generale over het gebruik van kleuren en vormen om informatie over te brengen klik je hier. Voor meer informatie over de psychologie achter information design bekijk je de opname Visuele valkuilen.
