Levenskunst

Op deze pagina vind je informatie over de reeks Levenskunst van prof. Maarten van Buuren en prof. Joep Dohmen, die draaide in 2009-2010 en in 2011-2012 een vervolg krijgt. Kijk de lezingen terug, lees verder over levenskunst en ontdek de kunst van het leven.

Het programma voor het voorjaar 2012 is bekend! Kijk hier voor de lezingen in de nieuwe serie Levenskunst, over deugden en ondeugden. Prof. Joep Dohmen trapt af op dinsdag 17 januari met een lezing over het werk van Martha Nussbaum.

Prof. dr. Maarten van Buuren en prof. dr. Joep Dohmen over schrijvers en denkers

‘Waarom zou niet iedereen een kunstwerk van zijn leven kunnen maken? Waarom is die lamp, dit huis wel een kunstwerk en mijn leven niet?’ Dit zijn de woorden van de Franse filosoof Michel Foucault, waarin wij ons 25 jaar later steeds meer herkennen, nu de grote idealen en utopieën zijn verbleekt.

Foucaults ideeën sluiten aan bij een cultuur van levenskunst die algemeen aanvaard was in de klassieke oudheid. Denkers en schrijvers van de klassieke oudheid tot nu verschillen echter van mening over de invulling daarvan. Sommigen van hen presenteren een krachtige en optimistische levensvisie en geloven in de maakbaarheid, anderen zijn sceptisch en terughoudend, soms op het sombere af. In tien lezingen in het collegejaar 2009-2010 bespraken Joep Dohmen (hoogleraar Wijsgerige en Praktische Ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek) en Maarten van Buuren (hoogleraar Moderne Letterkunde, UU) om en om beroemde denkers en schrijvers.

Maarten van Buuren richtte zich op de donkere, pessimistische geesten en Joep Dohmen op de lichte, meer optimistisch gestemde denkers. Van Buuren besprak romans waarin de personages zich gesteld zien voor zulke grote levensvragen dat geen geloof of theorie ze had kunnen voorbereiden. Ze moeten zelf hun levenshouding bepalen en troost en richting vinden. Joep Dohmen ging aan de hand van grote filosofen in op het klassieke idee dat ieder tijdens zijn leven zijn eigen praktische wijsheid opdoet.

Oog in oog met het leven en de dood, liefde en pijn, met de schrijvers en denkers, het publiek en elkaar. Pasklare antwoorden bestaan niet. Discussie is essentieel om er achter te komen wat literatuur en filosofie te bieden hebben voor onze eigen levensweg.

Levenskunst programma's bij SG

- Levenskunst Deugden en ondeugden voorjaar 2012
- Levenskunst Deugden en ondeugden
- Levenskunst als kunst en wetenschap
- Levenskunst 2010
- Levenskunst 2009
- Oefening baart kunst

Levenskunst blogs

Alasdair MacIntyre: via je eigen verhaal verbonden met de traditie

Door Miriam Rasch (programmamaker) op 2 mei 2012

Ons leven is gefragmenteerd en we dreigen onszelf kwijt te raken. Dat is de niet erg vrolijke diagnose van de moderne mens die Alasdair MacIntyre stelt. Onder invloed van het liberalisme zijn we alleen nog maar bezig met onze individuele meningen en vieren we het consumentisme. Van een gemeenschappelijke moraal en sociale samenhang is geen sprake meer. Hoe die terug te vinden?

MacIntyre stelt dat het vertellen van verhalen aan elkaar en over jezelf weer voor eenheid kan zorgen. Verhalen zijn doelgericht maar ook onvoorspelbaar – net zoals het leven. Deugden kunnen daarbinnen weer zorgen voor een vorm van continuïteit. Het project om het gemeenschapsdenken weer een plaats te geven in de ethiek verdient waardering, zegt prof. dr. Joep Dohmen in zijn lezing over MacIntyre in de serie Levenskunst. Dat de uitwerking daarvan niet op ieders steun kan rekenen, bewijst de vurige discussie die prof. dr. Maarten van Buuren na afloop met hem aanging. Hoeveel individuele vrijheid ben je bereid in te leveren voor een stevige sociale orde? Lees meer »

Categorie: Filosofie | Geen reacties »

Blogarchief levenskunst

Nietzsche als deugdethicus

Het doel heiligt de middelen: de ethiek van Machiavelli

Geluk, ambivalentie en tragiek: Martha Nussbaum en levenskunst

Epicurus: natuurlijke verlangens als leidraad voor levenskunst

Levenskunst: deugdethiek van Aristoteles verbinden met authenticiteit

Taoïsme en levenskunst: harmonie met de natuurlijke orde

Empathie is nog geen moraal: Joep Dohmen over Frans de Waal

Tipje van de sluier: Levenskunst - deugden en ondeugden

De prijs van de vrijheid: levenskunst als kunst en wetenschap

De biografie: op zoek naar rolmodellen

Aftellen: Kunst- en wetenschapslezing - Levenskunst

Blogbundeling: Levenskunst

Levenskunst: De prijs van de vrijheid

Levenskunst met Joep Dohmen

Michel Houellebecq: alleen in boeken jezelf kunnen zijn

Laatste woorden - Michel Houellebecq tussen schrijven en film

Maarten van Buuren over Houellebecq

Levenskunst met prof. Maarten van Buuren

Levenskunst als bewust denkproces: Peter Bieri / Pascal Mercier

Fjodor Dostojevski. Mensen zijn dom en slecht

Levenskunst: Jean-Paul Sartre en het existentialisme

Wij zijn veroordeeld tot de vrijheid

Charles Taylor: ‘sociale authenticiteit’

Nietzsches ‘dood van God’ maakt de weg vrij voor een authentieke levenskunst

Authenticiteit en eigenbelang: het lastige evenwicht van de honnête homme

Robert Musil: Mystiek zonder God

Michel de Montaigne: De melancholie van de wijsheid

Michel Foucault: Het leven een kunstwerk

Engagement en strijd

De tijd dringt

Opnieuw beginnen

Klassieke deugden

De leegte laten

Leestips en links

De lezingen in de serie Levenskunst zijn allemaal online terug te zien
Lees de blogbundel van Levenskunst (pdf), waarin alle artikelen die verschenen op het nieuwsblog zijn samengebracht.
Tijdens de Kunst- en wetenschapslezing 2011 werd het boek De prijs van de vrijheid gepresenteerd, dat naar aanleiding van de serie Levenskunst is verschenen bij uitgeverij Ambo. Lees op het nieuwsblog meer over het boek.
Professor Maarten van Buuren (UU) verzorgt met professor Joep Dohmen (UvH) de Studium Generale-reeks Levenskunst. In dit filmpje vertelt hij over de achtergronden van de serie en verklapt hij welke filosoof de grootste invloed op hem heeft gehad.
Joep Dohmen vertelt over de rol die filosofie kan spelen bij het nadenken over je eigen leven, over de kunst van het lezen en over zijn eigen inspiratiebron: Nietzsche.
Wel vrijheid, geen blijheid. Interview Joep Dohmen en Maarten van Buuren, De Volkskrant, 9 april 2011.
Levenskunst tussen maakbaarheid en misantropie. Aankondiging op de website van het Humanistisch Verbond
Joep Dohmen, Het leven als kunstwerk. Stichting Maand van de Filosofie, 2008, ISBN 9789047700654
Maarten van Buuren, De innerlijke ervaring, Historische Uitgeverij, ISBN 9789065544735
Maarten van Buuren, Kikker gaat fietsen, Uitgeverij Lemniscaat, 2008, ISBN 9789047701231
Dossier over Levenskunst op het Humanistisch Verbond
Daphne van Paassen, Filosoof Joep Dohmen: ‘Levenskunst zou een schoolvak moeten zijn’. In: Intermediair, 18 april 2007
Tegen de vooruitgang. Maarten van Buuren over Michel Houellebecq. Op de website van het Humanistisch Verbond
De verbeelding gebruiken om je wil te ontdekken. Joep Dohmen over Mercier/Bieri. Op de website van het Humanistisch Verbond

Boeken van de in deze serie besproken auteurs:

Michel de Montaigne, Essays, Athenaeum-Polak & Van Gennep, ISBN 9789025334161
De Essais zijn online beschikbaar in het Frans.
Een deel van de Nederlandse vertaling van Frank de Graaff Essays is online te lezen in Google Books.
Op Project Gutenberg zijn de volledige Essays van Montaigne te lezen in Engelse vertaling.
Op Litterature audio.com zijn essays van Montaigne als luisterboek te downloaden.
Michel de Montaigne op Wikipedia.
François de la Rochefoucauld, Maximen: bespiegelingen van menselijk gedrag, Historische Uitgeverij, ISBN 9789065541437 (vertaald uit het Frans door Maarten van Buuren)
De Maximes zijn online beschikbaar in het Frans en in het Engels op Project Gutenberg
François de la Rochefoucauld op Wikipedia (Engels).
Friedrich Nietzsche, Menselijk al te menselijk, Arbeiderspers, ISBN 9789029565844 (het voorwoord wordt gebruikt in deze serie)
Friedrich Nietzsche, Genealogie van de moraal, Arbeiderspers, ISBN 9789029563819
Friedrich Nietzsche, Ecce homo, Arbeiderspers, ISBN 9789029562904
Menschliches, Allzumenschliches op Project Gutenberg
Ecce homo op Project Gutenberg (Duits)
Nietzsche op Wikipedia.
Fjodor Dostojevski, Aantekeningen uit het ondergrondse, Athenaeum-Polak & Van Gennep, ISBN 9789025308827
Fjodor Dostojevski, De broers Karamazov, Van Oorschot, ISBN 9789028240407
Robert Musil, De man zonder eigenschappen, J.M. Meulenhoff, ISBN 9789029076807
Charles Taylor, De bronnen van het zelf, Lemniscaat
Charles Taylor, De malaise van de moderniteit, Kok Agora / Pelckmans
Charles Taylor, Multiculturalisme, Boom
Charles Taylor, Wat betekent religie vandaag? Kok Agora / Pelckmans
Charles Taylor, Een seculiere tijd, Lemniscaat
Georges Bataille, Erotism: Death and Sensuality, City Lights Publishers, ISBN 9780872861909
Peter Bieri, Handwerk van de vrijheid, Wereldbibliotheek, ISBN 9789028421615
Pascal Mercier, Nachttrein naar Lissabon, Wereldbibliotheek, ISBN 9789028421011
Michel Houellebecq, Elementaire deeltjes, Arbeiderspers, ISBN 9789029522328
Michel Houellebecq, Extension Du Domaine de La Lutte, Editions J'Ai Lu, ISBN 9782290349526. Vertaald als De wereld als markt en strijd. Arbeiderspers, ISBN 978902952190

Documentaires:

Michel Houellebecq: De laatste woorden van Houellebecq (NPS, Het uur van de wolf)