Interview met prof. dr. Willem Koops, Universiteitshoogleraar en scheidend decaan van de faculteit Sociale Wetenschappen, in het kader van de lezingenreeks Van nature goed over Jean-Jacques Rousseau. Kijk ook het korte filmpje met drie vragen.

Rousseau is een van grootste filosofen geweest die de geschiedenis gekend heeft. ‘Als driehonderd jaar na dato mensen met jouw werk in de hand elkaar staan te bevechten over wat je precies bedoelt, dan ben je een belangrijke.’ Dat zegt prof. dr. Willem Koops in zijn werkkamer, tegen een achtergrond van een bibliotheek vol pedagogische werken en grote zwart-witfoto’s van jazzlegendes. Het is de dubbelzinnigheid van zijn werk en leven die de nog altijd voortdurende discussie veroorzaakt. Jean-Jacques Rousseau is een verlichtingsfilosoof bij uitstek, maar stond al met één been in de Romantiek. Niet alleen de rede maar ook de gevoelswereld wilde hij een plaats geven. ‘Zijn werk zit barstensvol tegenstellingen’, zegt Koops.

Lees meer »

In vier minuten op de hoogte van alle filosofische vraagstukken rond het lichaam-geest-probleem.

Niet zonder reden heeft Dick Swaabs boek Wij zijn ons brein de afgelopen jaren zoveel stof doen opwaaien. Swaabs belangrijkste stelling is dat al ons gedrag te herleiden zou zijn tot hersenprocessen. Wetenschappers en columnisten doken in de wetenschapsbijlagen van de kranten over elkaar heen om Swaabs ideeën te ondersteunen dan wel te bestrijden, maar ook aan de koffietafel werd er druk over gediscussieerd. Zijn wij echt volledig te reduceren tot onze hersenen en bestaat ‘de geest’ dus niet?

Prof. dr. mr. Herman Philipse schept in de lezingenreeks Filosofie van de geest weer orde in het debat. Hij laat zien dat er veel conceptuele verwarring is in het debat en dat er met de huidige stand van de wetenschap nog geen definitieve conclusies rond het lichaam-geest-probleem getrokken kunnen worden. Kijk hieronder het filmpje. Liever lezen? De verzamelde nieuwsblogs zijn ook in een bundeling te downloaden (pdf). Of verdiep je nog verder in de discussie met het gratis e-book Zijn wij ons brein?

Krampachtig aan het pielen op het kleine scherm van je iPhone om een tekening te maken voor Draw Something? Dat is binnenkort wellicht verleden tijd. De Duitse kunstenaar Adi Hoesle is er namelijk in geslaagd een apparaat te ontwikkelen waardoor je met je hersenen een schilderij kan ontwerpen. Hij ontwikkelde samen met prof. dr. Andrea Kübler van de Universiteit van Würzburg een machine die gedachten vertaalt in schilderijen.

De hersengolven worden gedecodeerd door middel van een eeg-scan. Deze scan wordt gemaakt met een soort rood kosmonautenhoedje dat de brainpainter draagt tijdens het maken van zijn of haar meesterwerk. In dit hoedje zitten elektroden die de hersensignalen meten. Deze nieuwe manier om kunst te maken kan een uitkomst zijn voor verlamde mensen. Zonder hun handen te gebruiken, kunnen ze toch creatief bezig zijn. Lees meer »

Het gedachtegoed van Jean-Jacques Rousseau wordt regelmatig verantwoordelijk gehouden voor totalitaire regimes als dat van Mao Zedong en de Rode Khmer. Is dat terecht? In zijn lezing voor de serie Van nature goed stelt professor Wijnand Mijnhardt dat het geen recht doet aan het gedachtegoed van deze bijzondere denker. Dergelijke interpretaties houden geen rekening met de manier waarop kennis wordt overgedragen: Rousseau leeft door middel van zijn geschriften, maar iedere tijd leest hem op zijn eigen manier, geeft er zijn eigen interpretatie aan. Om recht te doen aan de denkbeelden van Rousseau, moet je naar de achtergronden kijken waartegen zijn geschriften afsteken.

Verlichte geesten: De Groot en Locke
In het Europa van de achttiende eeuw vonden grote ideologische omwentelingen plaats. In de voorafgaande eeuwen was de maatschappij doordesemd van de christelijke moraal. In die moraal is eigenliefde een negatieve eigenschap en wordt de maatschappij als een statische eenheid beschouwd, waarin je je plek moet kennen. Onder aanvoering van de Nederlandse denker Hugo de Groot (1583-1645) en de Britse filosoof John Locke (1632-1704) kwam er een grote omwenteling. De Groot kwam op voor het zelfverdedigingsrecht en beschouwde daarbij de eigenliefde, het eigenbelang, juist als de grondslag voor de samenleving. De beste manier waarop je dat eigenbelang vervolgens veilig kunt stellen, is door ‘redelijk’ (dat wil zeggen met rede begiftigd) te handelen. Locke voegde hier de idee van zelfbeschikking aan toe: redelijke burgers streven hun eigenbelang na en zo ontstaat er bestuur dat in het belang is van allen. Lees meer »

De naderende zomervakantie biedt vele mogelijkheden. Kies je ervoor om deze tijd luierend in een hangmat door te brengen, of wil je je hersenen ook tijdens vrije dagen blijven prikkelen? In dat geval biedt de vijfdaagse Masterclass van de stichting Thomas More perspectief. Bestaat vrije wil, of worden wij eigenlijk geleid door ons brein? Vele filosofen en theologen hebben zich over deze kwestie gebogen in de afgelopen eeuwen. Denk mee over dit thema en ontwikkel een eigen visie via colleges, discussies en debatten. De reeks vindt plaats van 20 tot 24 augustus. Meer informatie en aanmelden kan op de website van Thomas More.