Het gedachtegoed van Jean-Jacques Rousseau wordt regelmatig verantwoordelijk gehouden voor totalitaire regimes als dat van Mao Zedong en de Rode Khmer. Is dat terecht? In zijn lezing voor de serie Van nature goed stelt professor Wijnand Mijnhardt dat het geen recht doet aan het gedachtegoed van deze bijzondere denker. Dergelijke interpretaties houden geen rekening met de manier waarop kennis wordt overgedragen: Rousseau leeft door middel van zijn geschriften, maar iedere tijd leest hem op zijn eigen manier, geeft er zijn eigen interpretatie aan. Om recht te doen aan de denkbeelden van Rousseau, moet je naar de achtergronden kijken waartegen zijn geschriften afsteken.

Verlichte geesten: De Groot en Locke
In het Europa van de achttiende eeuw vonden grote ideologische omwentelingen plaats. In de voorafgaande eeuwen was de maatschappij doordesemd van de christelijke moraal. In die moraal is eigenliefde een negatieve eigenschap en wordt de maatschappij als een statische eenheid beschouwd, waarin je je plek moet kennen. Onder aanvoering van de Nederlandse denker Hugo de Groot (1583-1645) en de Britse filosoof John Locke (1632-1704) kwam er een grote omwenteling. De Groot kwam op voor het zelfverdedigingsrecht en beschouwde daarbij de eigenliefde, het eigenbelang, juist als de grondslag voor de samenleving. De beste manier waarop je dat eigenbelang vervolgens veilig kunt stellen, is door ‘redelijk’ (dat wil zeggen met rede begiftigd) te handelen. Locke voegde hier de idee van zelfbeschikking aan toe: redelijke burgers streven hun eigenbelang na en zo ontstaat er bestuur dat in het belang is van allen. Lees meer »

De naderende zomervakantie biedt vele mogelijkheden. Kies je ervoor om deze tijd luierend in een hangmat door te brengen, of wil je je hersenen ook tijdens vrije dagen blijven prikkelen? In dat geval biedt de vijfdaagse Masterclass van de stichting Thomas More perspectief. Bestaat vrije wil, of worden wij eigenlijk geleid door ons brein? Vele filosofen en theologen hebben zich over deze kwestie gebogen in de afgelopen eeuwen. Denk mee over dit thema en ontwikkel een eigen visie via colleges, discussies en debatten. De reeks vindt plaats van 20 tot 24 augustus. Meer informatie en aanmelden kan op de website van Thomas More.

In 2012 is het 300 jaar geleden dat Rousseau werd geboren en 250 jaar geleden verscheen zijn invloedrijke boek over opvoeden Émile ou l'éducation. Studium Generale vroeg hoogleraar Ontwikkelingspsychologie Willem Koops naar de invloed van Rousseau en waarom hij nog steeds zo belangrijk is.

Meer weten over Rousseau, opvoeding en burgerschap? Kom dan naar de serie Van nature goed! Aanstaande dinsdag 15 mei spreekt prof. dr. Wijnand Mijnhardt over Verlichte idealen in het onderwijs. Prof. dr. Micha de Winter opent met een actuele column. De inleidende lezing van prof. dr. mr. Herman Philipse is hier terug te zien: Verlichting - al drie eeuwen actueel.

Prof. dr. Maarten van Rossem ging in de driedelige lezingenreeks Kapitalisme in op de achterliggende factoren die een rol hebben gespeeld bij het ontstaan van de kredietcrisis, maar ook op de wortels van onze hedendaagse, relatieve welvaart. Kijk nu het YouTube-filmpje met de drie lezingen in vogelvlucht. Liever lezen? Hier download je een pdf-bundeling van de blogs die verschenen.

Van Rossem laat zien welke theorieën en historische motieven ten grondslag liggen aan het economisch beleid van het Westen van de afgelopen eeuw. Het Keynsianisme en het neoliberalisme streden met elkaar om dominantie, met de laatste als voorlopige winnaar. Of toch niet? De historische analyse van Van Rossem nodigt uit tot reflectie op de ideologieën die schuilgaan achter de economische besluiten van staten. Om de crisis het hoofd te bieden is een nieuwe koers wellicht nodig.

Poepen uit je mond, een scheten latende Osama Bin Laden of Jezus als superheld, het is allemaal mogelijk in de grove en grappige animatieserie South Park. Kenny, Stan, Kyle en Cartman zijn nu al zeventien jaar op tv te zien en nog steeds razend populair, zelfs als object van wetenschappelijke studie. In het kader van de blogserie over kunst en wetenschap voor het Studium Generale van de Universiteit Utrecht interviewde Roos Koene prof. Brian Dunphy van het Brooklyn College in New York die door Nederland toerde om lezingen te geven over South Park en ‘The American Experience’.

Studie naar South Park
Sinds 2008 geeft Dunphy de cursus ‘South Park & political correctness’ aan het departement Televisie en Radio. Volgens hem is South Park niet zozeer inhoudelijk interessant maar is de serie wel een goede manier om mensen aan het denken te zetten. In de show komt een breed scala aan controversiële onderwerpen aan bod, waaronder seks, het homohuwelijk, religie, oorlog, racisme en de Amerikaanse verkiezingen. In elke aflevering wordt de zaak eerst van verschillende kanten belicht en vervolgens belachelijk gemaakt. Na het zien van een aflevering ben je als kijker klaar voor de ‘echte’ discussie. In de syllabus van zijn cursus combineerde Dunphy afleveringen van South Park met wetenschappelijke teksten. Lees meer »