Sociale netwerken

Landelijk Psychologie Symposium
Donderdag, 26 november

Door sociale netwerksites is de hele discussie rond de maakbaarheid van de identiteit voorgoed veranderd. Bijna iedereen heeft wel één of meer internetprofielen op websites als Hyves, Facebook, Twitter of LinkedIn. Je onderhoudt tientallen, misschien wel honderden contacten, met oud-klasgenoten, collega's, 'echte' vrienden en vage kennissen. Maar wat zegt zo'n internetprofiel, en wat betekent een internetvriendschap? Ook bedrijven maken steeds meer gebruik van sociale netwerken. Om hun eigen netwerk bij te houden, maar ook om potentiële werknemers te rekruteren of te screenen. Dan krijgt een digitale identiteit opeens een heel andere reikwijdte.

De Vereniging voor Psychologie Studentenverenigingen (SSPN) organiseert in samenwerking met Studium Generale een symposium over dit onderwerp. Ter verdieping, verbreding en om inzicht te geven in de psychologie. Op dit symposium presenteren drie sprekers over hun onderzoek.

Vrienden online
De eerste spreker, dr. Marjolijn Antheunis, promoveerde in de communicatiewetenschappen met een onderzoek over de effecten van online communicatie en vriendschapsvorming. Hoe actueel online communicatie is, blijkt als ze aan het publiek vraagt wie niet lid is van een netwerk als Hyves. Slechts twee aanwezigen bleken nog niet te hebben toegegeven aan deze vorm van communicatie. Online netwerken zijn dus populair. Elk mens heeft nu eenmaal een bepaalde drang zich te uiten en zo’n netwerk is daar een ideaal vehikel voor. Bovendien, weet Antheunis, hebben mensen ook behoefte aan gluren. Kijken wat andere mensen doen, of wat er van jeugdvrienden is geworden bijvoorbeeld.

Door de grootte van netwerken dringt zich de vraag op of er wellicht sociale effecten meetbaar zijn. Vereenzamen mensen als ze teveel tijd doorbringen achter hun computer? Hoe veranderen vriendschappen? En hoe zit het met privacy? Sommige mensen zijn immers wel erg scheutig met hun persoonlijke informatie online.

Antheunis is over het algemeen positief gestemd als het gaat om bovenstaande punten van zorg. Wat vriendschapsvorming betreft is een site als Hyves een goed middel omdat je jezelf wat positiever kan representeren online. Mensen maken snel een eerste indruk en kunnen op internet niet oordelen over bijvoorbeeld je houding. Mensen vinden elkaar online aardiger, blijkt uit haar onderzoek. Doordat de communicatie gemedieerd is door de computer, zullen gebruikers een andere strategie gebruiken dan als ze iemand in een bar leren kennen. Ze zijn eerder geneigd persoonlijke informatie te delen of vragen te stellen aan elkaar en vinden zo sneller persoonlijke raakvlakken.

Maar zijn online vriendschappen even sterk als offline vriendschappen? Nee, maar vriendschappen waarbij je elkaar eerst virtueel hebt leren kennen en vervolgens in ‘het echte leven’ afspreekt zijn wel erg sterk. Je hebt elkaar immers online al uitgeselecteerd en beter leren kennen en door het online contact heb je bovendien een gedeelde ervaring.

Netwerken lijken vooral geschikt voor het onderhouden van de wat zwakkere vriendschappen. Zoals de vrienden die je niet dagelijks ziet, maar waar je wel interesse in hebt en contact mee wil houden. Communicatie zorgt altijd voor een impuls in vriendschappen, ook in vriendschappen die al sterk waren. Je gaat elkaar niet minder zien door online communicatie, blijkt uit het onderzoek. De conclusies zijn positief; de effecten van sociale netwerken zijn over het algemeen goed, excessen daargelaten.

Hoe verdienen netwerken geld?
Sjors Timmer, afgestudeerd in Digital Media design aan de HKU, belicht de netwerken vervolgens vanuit een meer technische en commerciele insteek. Immers; hoe verdienen netwerken eigenlijk hun geld? De gebruikers betalen nergens voor. De vraag is dan ook volgens Timmer hoe je als netwerk je inkomsten verhoogt zonder gebruikers te verliezen. Internetreclame blijkt daarbij de bepalende factor. Of beter gezegd; reclame die zo min mogelijk stoort en goed is afgestemd op de gebruiker.

Internetreclame draait om ‘pageviews’. Als een gebruiker klikt op zo’n reclame, krijgt het netwerk geld. Bijvoorbeeld 40 euro voor honderdduizend ‘clicks’. Tot jaren terug werden deze reclames als zeer hinderlijk gezien. Tijdens een internetsessie sprong dikwijls een fluorescerende, hevig knipperende beeldvullende reclame (banner) in beeld waar de gebruiker op kon klikken, bijvoorbeeld omdat hij de miljoenste bezoeker van die website was. Deze manier van reclame maken, reclame uitstorten over alle bezoekers, is ondertussen al achterhaald. Het wordt nog steeds gebruikt, maar met de technologie die momenteel voorhanden is, is het mogelijk om veel specifieker te werk te gaan zonder dat de bezoeker direct wordt weggejaagd.

Allereerst kunnen de banners worden geselecteerd op doelgroep of locatie. Op een netwerk als Hyves zijn duizenden kleinere netwerken waar bijvoorbeeld fans van een bepaald product of mensen met eenzelfde hobby zich verzamelen. Door de inhoud van de reclame aan te passen op een dergelijke doelgroep groeit de kans dat gebruikers bereid zijn om verder te klikken. Nog intelligenter is een reclameprogramma dat op netwerken bekijkt met wie je bevriend bent, wat de interesses van zowel hen als jou zijn, en welke reclames daar het best bij passen. Het blijkt dat als vrienden op een banner klikken, de kans groeit dat jij er ook op klikt. Dit geldt vooral wanneer het om goede vrienden gaat. Daar ligt dus nog een uitdaging: software die kan zien met wie je goed bevriend bent.

De campagne van Obama
Drs. David Nieborg (Media en Cultuur, UvA) was lid van het campagneteam van Barack Obama. Als laatste spreker van het symposium gaat hij in op de slimme strategie die de huidige president van Amerika heeft gevoerd tijdens zijn campagne voor het presidentsschap.

Voor veel internetgebruikers zijn sociale netwerk sites belangrijke plekken geworden om in contact te blijven met vrienden, de tijd te verdrijven met spelletjes, of foto’s te delen. Met honderd miljoenen gebruikers wereldwijd zijn zulke netwerken in toenemende mate interessant voor een ieder met een boodschap. Meer dan ooit vervagen de grenzen tussen virtuele en fysieke netwerken.

Tegen deze achtergrond begon Barack Obama zijn verkiezingscampagne. Twee jaar lang was hij in staat om bestaande politieke regels overboord te gooien. Met een boodschap van hoop en verandering, en de inzet van nieuwe media. Emails, SMS berichten, filmpjes op Youtube, een eigen sociaal netwerk; alles werd uit de kast gehaald om geld in te zamelen, vrijwilligers op te trommelen en vooral veel mensen in contact te laten komen met de kandidaat. Het resultaat is bekend. Op dit moment is Obama president en hij blijft doorgaan met het inzetten van innovatieve nieuwe media toepassingen. 

Terug naar Home