Levenskunst 2009

Maarten van Buuren en Joep Dohmen over schrijvers en denkers

‘Waarom zou niet iedereen een kunstwerk van zijn leven kunnen maken? Waarom is die lamp, dit huis wel een kunstwerk en mijn leven niet?’ Dit zijn de woorden van de Franse filosoof Michel Foucault, waarin wij ons 25 jaar later steeds meer herkennen, nu de grote idealen en utopieën zijn verbleekt. Foucaults ideeën sluiten aan bij een cultuur van levenskunst die algemeen aanvaard was in de klassieke oudheid.

Denkers en schrijvers van de klassieke oudheid tot nu verschillen echter van mening over de invulling daarvan. Sommigen van hen presenteren een krachtige en optimistische levensvisie en geloven in de maakbaarheid, anderen zijn sceptisch en terughoudend, soms op het sombere af. In tien lezingen bespreken Joep Dohmen (hoogleraar Wijsgerige en Praktische Ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek) en Maarten van Buuren (hoogleraar Moderne Letterkunde, UU) om en om beroemde denkers en schrijvers.

Maarten van Buuren zal zich richten op de donkere, pessimistische geesten en Joep Dohmen op de lichte, meer optimistisch gestemde denkers. Van Buuren bespreekt romans waarin de personages zich gesteld zien voor zulke grote levensvragen dat geen geloof of theorie ze had kunnen voorbereiden. Ze moeten zelf hun levenshouding bepalen en troost en richting vinden. Joep Dohmen gaat aan de hand van grote filosofen in op het klassieke idee dat ieder tijdens zijn leven zijn eigen praktische wijsheid opdoet.

Oog in oog met het leven en de dood, liefde en pijn, met de schrijvers en denkers, het publiek en elkaar. Pasklare antwoorden bestaan niet. Discussie is essentieel om er achter te komen wat literatuur en filosofie te bieden hebben voor onze eigen levensweg.

De lezingen vinden plaats elke tweede dinsdag van de maand. Zo heeft iedereen die dat wil de tijd om de besproken werken te lezen. Hieronder staat een lijst van teksten die aan bod komen. Ze zijn verkrijgbaar in de boekhandel, en in sommige gevallen ook te lezen op internet. De lezingen zijn als reeks of afzonderlijk te volgen. Meelezen kan, maar is niet noodzakelijk! Ook zonder voorkennis valt er genoeg te genieten.

De serie loopt door in het voorjaar van 2010 en sluit aan op het programma Oefening baart kunst.

Van deze serie is een bundeling te downloaden, met alle berichten op het nieuwsblog, leestips en verdere verwijzingen: Levenskunst in hoge kwaliteit en in een lichter formaat (beide pdf)

Leestips en links

Alle informatie over Levenskunst bij Studium Generale vind je op deze overzichtspagina.
hier zijn de opnames van deze lezingen op cd te verkrijgen. Deze lezingen zijn opgenomen door Home Academy.
Levenskunst tussen maakbaarheid en misantropie. Aankondiging op de website van het Humanistisch Verbond
Joep Dohmen, Het leven als kunstwerk. Stichting Maand van de Filosofie, 2008, ISBN 9789047700654
Maarten van Buuren, De innerlijke ervaring, Historische Uitgeverij, ISBN 9789065544735
Maarten van Buuren, Kikker gaat fietsen, Uitgeverij Lemniscaat, 2008, ISBN 9789047701231
Dossier over Levenskunst op het Humanistisch Verbond
Daphne van Paassen, Filosoof Joep Dohmen: ‘Levenskunst zou een schoolvak moeten zijn’. In: Intermediair, 18 april 2007
Tegen de vooruitgang. Maarten van Buuren over Michel Houellebecq. Op de website van het Humanistisch Verbond
De verbeelding gebruiken om je wil te ontdekken. Joep Dohmen over Mercier/Bieri. Op de website van het Humanistisch Verbond

Boeken van de in deze serie besproken auteurs:

Michel de Montaigne, Essays, Athenaeum-Polak & Van Gennep, ISBN 9789025334161
De Essais zijn online beschikbaar in het Frans.
Een deel van de Nederlandse vertaling van Frank de Graaff Essays is online te lezen in Google Books.
Op Project Gutenberg zijn de volledige Essays van Montaigne te lezen in Engelse vertaling.
Op Litterature audio.com zijn essays van Montaigne als luisterboek te downloaden.
Michel de Montaigne op Wikipedia.
François de la Rochefoucauld, Maximen: bespiegelingen van menselijk gedrag, Historische Uitgeverij, ISBN 9789065541437 (vertaald uit het Frans door Maarten van Buuren)
De Maximes zijn online beschikbaar in het Frans en in het Engels op Project Gutenberg
François de la Rochefoucauld op Wikipedia (Engels).
Friedrich Nietzsche, Menselijk al te menselijk, Arbeiderspers, ISBN 9789029565844 (het voorwoord wordt gebruikt in deze serie)
Friedrich Nietzsche, Genealogie van de moraal, Arbeiderspers, ISBN 9789029563819
Friedrich Nietzsche, Ecce homo, Arbeiderspers, ISBN 9789029562904
Menschliches, Allzumenschliches op Project Gutenberg
Ecce homo op Project Gutenberg (Duits)
Nietzsche op Wikipedia.
Fjodor Dostojevski, Aantekeningen uit het ondergrondse, Athenaeum-Polak & Van Gennep, ISBN 9789025308827
Fjodor Dostojevski, De broers Karamazov, Van Oorschot, ISBN 9789028240407
Robert Musil, De man zonder eigenschappen, J.M. Meulenhoff, ISBN 9789029076807
Charles Taylor, De bronnen van het zelf, Lemniscaat
Charles Taylor, De malaise van de moderniteit, Kok Agora / Pelckmans
Charles Taylor, Multiculturalisme, Boom
Charles Taylor, Wat betekent religie vandaag? Kok Agora / Pelckmans
Charles Taylor, Een seculiere tijd, Lemniscaat
Georges Bataille, Erotism: Death and Sensuality, City Lights Publishers, ISBN 9780872861909
Peter Bieri, Handwerk van de vrijheid, Wereldbibliotheek, ISBN 9789028421615
Pascal Mercier, Nachttrein naar Lissabon, Wereldbibliotheek, ISBN 9789028421011
Michel Houellebecq, Elementaire deeltjes, Arbeiderspers, ISBN 9789029522328
Michel Houellebecq, Extension Du Domaine de La Lutte, Editions J'Ai Lu, ISBN 9782290349526. Vertaald als De wereld als markt en strijd. Arbeiderspers, ISBN 978902952190