Vergezichten
De toekomst van wetenschap en samenleving
In onzekere tijden hebben we behoefte aan vooruitzien. Daarom heeft Studium Generale vooraanstaande wetenschappers en bestuurders gevraagd in te gaan op ontwikkelingen in de wetenschap en maatschappij, en een visie te geven op de toekomst. Welke rol heeft wetenschap in de veranderende wereld? En hoe moeten politiek en beleid hierop inspringen?
Moeten we bang zijn voor de toekomst, waarin de wereld misschien wel wordt beheerst door pandemieën? Of is dit juist een stimulans om met virologen van China tot Mexico een wereldwijd programma op te stellen? Nanotechnologie maakt futuristische fantasieën mogelijk die veel verder reiken dan een slimme koelkast: supersnelle computers, 3D-printen, medicijnen die precies op de juiste plaats terecht komen in het lichaam, maar ook een schone waterstofeconomie.
Mogen we vooruitgang verwachten als we niet investeren in onderzoek, onderwijs en aandacht voor talent? Kunnen we om te beginnen vooruitgang anders definiëren? Bijvoorbeeld door geluk als economische factor te beschouwen? En wat zouden de onderzoeksprioriteiten moeten zijn de komende jaren? De mondiale problemen zullen alles van de wetenschap vragen. Misschien op een andere manier dan vroeger. Door niet meer alleen te werken vanuit disciplines maar ook door vakgebieden te combineren. Welke rol is er weggelegd voor fundamenteel onderzoek en samenwerking met andere partijen dan de universiteit?
Laat je inspireren door mensen die nieuwe richtingen durven aan te wijzen en discussieer mee.
Sprekers: prof. dr. Marion Koopmans, prof. dr. Jos Engelen, prof. dr. ing. Dave Blank, Femke Halsema en Doekle Terpstra.
Leestips en links
- Doekle Terpstra en Maarten Meester (2008), Benoemen en Bouwen, Uitgeverij Ten Have, ISBN: 9789025958749
- Doekle Terpstra (2004), Meer dan geld verdienen, Uitgeverij Ten Have, ISBN 9789025954130
- Femke Halsema (2008), Geluk! Voorbij de haast, hyperconsumptie en hufterigheid. Uitgeverij Bert Bakker, ISBN: 9789035133655
- Niks geleerden onder elkaar, interview NWO-voorzitter Jos Engelen, De Volkskrant, 13 juni 2009 (pdf)
- Dave Blank (2003) Lego op atomaire schaal, complexe oxides als bouwstenen voor nanotechnologie, Oratie Universiteit Twente (pdf)
- NRC Lezing in Dudok, interview met Dave Blank, NRC Handelsblad, 5 september 2006
- Jan Meeus. We komen niet in opstand. NRC next, 19 augustus 2009
- Een spel over de mexicaanse griep.
- Tim van Opijnen e.a. (2006) In de toekomst is alles fantastisch. Prikkelende toekomstvisies van de nieuwe generatie Nederlandse life scientists, Fontaine Uitgevers, ISBN: 9789059561656
Locatie en tijd
Waar: Aula van het Academiegebouw
Wanneer: Zes woensdagen vanaf 14 oktober 20.00-21.30 uur
Bekijk de lezingen online
Prof. dr. Marion Koopmans (Virologie EUR MC, Laboratorium voor infectieziekten en screening RIVM) snijdt in deze lezing een actueel thema aan. De Mexicaanse Griep heeft voor grote onrust gezorgd en doen inzien dat de strijd tegen virussen nog lang niet is gewonnen. Moeten we bang zijn voor de toekomst, waarin de wereld misschien wel wordt beheerst door pandemieën? Of zijn de ontwikkelingen in het onderzoek naar virussen hoopgevend?
Prof. dr. Jos Engelen (Voorzitter van NWO, Experimentele fysica, UvA en voormalig CERN directeur) zal in deze lezing zijn visie op de wetenschap delen met het publiek vanuit zijn positie als voorzitter van NWO en deze illustreren met voorbeelden uit zijn eigen wetenschappelijk achtergrond bij CERN. Hierbij zal de deeltjesversneller uitgebreid worden besproken. Waar zijn we in de wetenschap en waar willen we naartoe? Engelen zal het belang van samenwerken, waarde en nut van de wetenschap en multidisciplinariteit benadrukken.
Prof. dr. ing. Dave Blank (Wetenschappelijk directeur MESA+ Instituut voor Nanotechnologie, UT) laat in deze lezing de vele mogelijkheden van nanotechnologie zien. Nanotechnologie is bouwen met lego op atomaire schaal, waarbij verschillende disciplines worden gecombineerd. Maar aan wat voor toepassingen moeten we dan denken? En op welke termijn? Geavanceerde medische toepassingen, super slimme computers en waterafstotende kleding? Blank zal al deze aspecten behandelen in deze lezing.
Femke Halsema (Fractievoorzitter GroenLinks) zal een politiek alternatief laten zien van onze hyperconsumptieve samenleving aan de hand van haar boek Geluk! Voorbij de hyperconsumptie, haast en hufterigheid. Een stijgende welvaart zou moeten staan voor een gelukkiger leven. Daarentegen verandert ons land in een hyperconsumptieve samenleving waarin onderlinge competitie in luxe en macht bepalend lijken te zijn. Hoe moeten we terug naar een eerlijke en solidaire samenleving? Halsema schetst een alternatief, waarvoor nieuwe koersen van politici en burgers nodig zijn.
Doekle Terpstra (Voorzitter HBO-raad) zal de benodigdheden bespreken voor de toekomst. Welke rol is er weggelegd voor wetenschap en politiek? Wie wordt de voortrekker? Terpstra zal benadrukken dat talent optimaal benut moet worden voor wetenschappelijke en maatschappelijke vooruitgang. Er moet een evenwicht komen tussen talent, tolerantie en technologie. Hoe moet de overheid, maar ook de bestuurders van hogescholen en universiteiten hierop inspelen?
Studium Generale
Printversie