Lunch Hedendaags futurisme

Printversie

Thomas Edison voorspelde in 1911 dat in de 21e eeuw reizigers met 320 kilometer per uur in kolossale machines zouden vliegen. Goud zou niet meer kostbaar zijn en meubels zouden van een vederlicht staal gemaakt zijn. Onze tijd brengt andere futuristische ontdekkingen als de nanotechnologische onzichtbaarheidmantel, 3D-printen en de kweek van menselijke organen. Wat is toekomstmuziek en wat zijn realistische uitdagingen? Krijg een glimp van de toekomst in techniek en theorie.

Het UMC Utrecht en de UU werken samen met de TU/e op het gebied van onder andere duurzame energie, medische beeldverwerking en stamcellen. In deze lunchlezingen i.s.m. Studium Generale TU/e gaan gastsprekers van de TU/e in gesprek met wetenschappers van de UU. Is er echt een verschil tussen de Willie Wortels en de dromerige denkers? Samen geven zij de toekomst vorm.

Een Nobelprijswinnaar at een broodje bij een lezing van een andere vakgroep en kwam daar op zijn winnende idee. Verruim ook je blik door voorbij je eigen grenzen te kijken en ga met Studium Generale op verkenning.

Elke week verloten we boeken van Studystore. Het FSC verzorgt broodjes en melk, zolang de voorraad strekt.

Van deze reeks is ook een blogbundel verschenen, die hier te downloaden is in pdf-formaat.

Programma

WOENSDAG 14 SEPTEMBER
Grote uitvindingen
Prof. dr. ir. Harry Lintsen (emeritus hoogleraar Technologie, Innovatie en Maatschappij, TU/e) in gesprek met prof. dr. Bert Theunissen (Geschiedenis van de Natuurwetenschappen, UU) over de geschiedenis van techniek en grote uitvindingen. De kamergeleerde, de verstrooide professor of de knutselaar: wie doet de ontdekkingen?

WOENSDAG 21 SEPTEMBER
Nano voor straks
Prof. dr. Bert Koopmans (Toegepaste Natuurkunde, TU/e) in gesprek met prof. dr. Andries Meijerink (Vaste Stof Chemie, UU) over het design van de toekomst: van nanospeeltuin tot onzichtbaarheidmantel. Nuttige ontdekkingen en wetenschap voor de fun.

WOENSDAG 28 SEPTEMBER
Het nieuwe leiderschap
Prof. dr. Sjoerd Romme (Entrepreneurship & Innovation, TU/e) in gesprek met prof. dr. Paul ’t Hart (Bestuurskunde, UU en co-decaan Nederlandse School voor Openbaar Bestuur) over het sturen van professionals. Zijn techneuten en intellectuelen wel te managen? En hoe ziet leiderschap gericht op de toekomst eruit?
Lees ook het nieuwsblog over de lezing in Eindhoven: Leiderschap onder druk

WOENSDAG 5 OKTOBER
De maakbare mens
Prof. dr. Carlijn Bouten (Cell-Matrix Interaction, TU/e) in gesprek met prof. dr. Frank Miedema (decaan Geneeskunde, UU en UMC) over de (on)mogelijkheden van kunstmatige cellen en de kweek van menselijke organen. Maken stamcellen het mogelijk leven te scheppen in het lab?

Programma SG TU/e

De returnlezingen zijn van 11.45 tot 13.00 uur incl. vragen in Eindhoven op de volgende data:

16 november Publiek leiderschap onder druk
met prof. dr. Paul 't Hart en prof. dr. Sjoerd Romme (Meer info...)

23 november De modernisering van de koe
met prof. dr. Bert Theunissen en prof. dr. Harry Lintsen (Meer info...)

30 november Nano nu en straks
met prof. dr. Andries Meijerink en prof. dr. Bert Koopmans (Meer info...)

7 december De maakbare mens
met prof. dr. Frank Miedema en prof. dr. Carlijn Bouten (Meer info...)

Leestips & links

Algemeen

• Karel Knip, Stalen kaften en schepen van goud; Hoe Thomas Edison een eeuw geleden de techniek van 2011 zag. (pdf) NRC Handelsblad, 27 januari 2011.
• Martin Junginger, Wilfried van Sark en Andre Faaij (red.), Technological Learning in the Energy Sector: Lessons for Policy, Industry and Science. Edward Elgar Pub, 2010.
• Erik Hardeman, Bert Weckhuysen gebruikt katalyse voor speurtocht naar alternatieve energiebronnen. Biomassa gaat een 'klapper' worden. Ublad, 10 mei 2007.
• Esther Wittenberg, Hoe Philips verdwijnt uit Eindhoven. (pdf) NRC Handelsblad, 9 maart 2011.
• Marc Leijendekker, Met stip op 114: de TU Eindhoven. Vandaag komt er een nieuwe ranglijst uit van de beste universiteiten wereldwijd. (pdf) NRC Handelsblad, 16 maart 2010.
• Carola Houtekamer, Wanneer gaat technologie over de grens?. (pdf) NRC Handelsblad, 24 augustus 2011.
• Arjan van Weele en Matthieu Weggeman, 'Maak bedrijfswetenschap weer nuttig'. (pdf) de Volkskrant, 20 augustus 2011.
• Rob van Essen, Herinnering + spijt =  tijdmachine. De Amerikaan Charles Yu schreef een uitbundig en tegelijk melancholisch debuut. (pdf) nrc.next, 5 september 2011.
• Elisa Hermanides, Digitaal boogschieten met pure denkkracht. (pdf) Het Financieele Dagblad, 17 september 2011.
• ‘Studenten en docenten zijn zo in Eindhoven’. Interview met Arno Peels, collegevoorzitter van de TU/e. DUB, 12 september 2011

Grote uitvindingen

• Harry Lintsen. Techniek in Nederland in de 20^e eeuw. Walburg Pers, 2003.

Nano voor straks

• Alles over nanotechnologie op kennislink.nl
• Ronald Veldhuizen, Is nano gevaarlijk? Nano (nog) geen risico.

Kennislink, 26 november 2009.

• Palmyre Oomen, Theo Wobbes & Theo Bemelmans (red.), Nanotechnologie. Betekenis, beloftes en dilemma’s. Valkhoff Pers, 2010.

Het nieuwe leiderschap

• André Meiresonne. Zin! Leidinggeven aan jezelf en anderen. Uitgeverij Quist, 2006.
• Arnoud Boot, Diffuse informatie en gebrek aan verankering vormen de bijl aan de wortel van goed leiderschap. Leiders hadden vroeger het DNA van de groepering waaruit zij voortkwamen en dat gaf vertrouwen. (pdf), Het Financieele Dagblad, 10 september 2011.

De maakbare mens

• Namaken van eigen orgaan komt dichterbij. (pdf) nrc.next, 11 juli 2011.
• Bert-Jan Koops en Peter-Paul Verbeek, De maakbare mens. Op VPRO Boeken, 11 oktober 2009.
• - Carlijn Bouten, Laat het lichaam maar zelf dokteren, Het Financieele Dagblad, 11 februari 2012 (pdf)

In samenwerking met...

Studystore

Facilitair Bedrijf Utrecht

Locatie en tijd

Waar: Boothzaal, Universiteitsbibliotheek, De Uithof

Wanneer: Vier woensdagen vanaf 14 september, 13.00-14.00 uur

Bekijk de lezingen online

Hedendaags futurisme Grote uitvindingen

Prof. dr. ir. Harry Lintsen

Prof. dr. Bert Theunissen

14 september 2011

Nieuwsblog

Iedereen kent het beeld van de professor en zijn ‘Eureka!’-moment. Het komt overeen met het beeld dat veel mensen zullen hebben bij de grote technologische uitvindingen uit de geschiedenis. Zonder technische genieën zou onze samenleving op dit moment niet zo welvarend zijn. Maar zijn nut en noodzaak van deze uitvindingen altijd direct aangetoond? Hoewel wij nu het belang van de wc inzien voor de hygiëne, heeft het verschillende generaties gekost voordat hij zo is ingeburgerd. Er is blijkbaar een wisselwerking tussen technische oplossingen en maatschappelijke problemen. Wat zorgt ervoor dat grote uitvindingen worden gedaan? Spelen eenlingen en onderzoeksgroepen hierin de voortrekkersrol, of zorgen maatschappelijke problemen, zoals bijvoorbeeld een slechte hygiëne, voor het ‘klimaat’ waarin deze uitvindingen ‘ontstaan’? En hoe kunnen antwoorden op deze vragen ons helpen een duurzame samenleving (daadwerkelijk) vorm te geven?

Hedendaags futurisme Nano voor straks

Prof. dr. Bert Koopmans

Prof. dr. Andries Meijerink

21 september 2011

Nieuwsblog

Van alle mogelijkheden die nanotechnologie in zich heeft is nog maar een heel klein gedeelte benut. Het is dan ook niet vreemd dat er veel wordt gespeculeerd over de toepassingen van deze techniek. Hoeveel van deze speculaties – van een onzichtbaarheidsmantel uit de boeken van Harry Potter tot nanovoedsel – ook daadwerkelijk kunnen worden gerealiseerd, is nog de vraag. Wanneer gaan we hier als gebruiker iets van merken? En wat is de rol van de wetenschap hier? Moet het enthousiasme worden afgeremd door te focussen op de feiten die bekend zijn? Of is de wetenschap juist de aangewezen institutie om deze innovatieve geestdrift aan te wakkeren? Wetenschap voor de fun hoeft niet per definitie verkeerd te zijn, mits de risico’s goed in het oog worden gehouden.

Hedendaags futurisme Het nieuwe leiderschap

Prof. dr. Sjoerd Romme

Prof. dr. Paul 't Hart

28 september 2011

Nieuwsblog

Is het managen van een organisatie moeilijker dan het maken van een gecompliceerde technische berekening? Het is in ieder geval minder eenduidig. Vooral in onze steeds kennisintensievere organisaties, die in toenemende mate bestaan uit hoogopgeleide professionals. Van oudsher verstaan we onder leiderschap het aansturen van een of meerdere mensen en hun werkprocessen. Maar door de toenemende complexiteit en dynamiek van (vooral grote) ondernemingen en andere organisaties is deze interpretatie van leiderschap achterhaald. Welk soort leiderschap wordt van de manager van de toekomst verwacht? Hoe kunnen leiders hun organisaties zo aansturen dat de zakelijke bedrijfsvoering en zingeving via het ontwikkelen van een gezamenlijke ambitie elkaar niet in de weg staan, maar juist versterken? Wat kunnen de sociale en ingenieurswetenschappen hier aan bijdragen?

Hedendaags futurisme De maakbare mens

Prof. dr. Carlijn Bouten

Prof. dr. Frank Miedema

5 oktober 2011

Nieuwsblog

In laboratoria zijn wetenschappers bezig met het kweken van kunstmatige cellen en menselijke organen. Denk maar terug aan de muis met een menselijk oor op zijn rug. Het scheppen van leven kan al jaren in het lab. Maar de echte uitdaging zit hem niet in het lab, maar juist in de mens. Niet mechanisch en synthetisch maar levend en groeiend materiaal is nodig om werkende longen, nieren, levers en zelfs harten na te maken. Dergelijk onderzoek gaat steeds verder tot aan lab on a chip. Er bestaan nog een hoop gevoelige issues rondom de maakbare mens als ethiek, regelgeving, voor- en nadelen etc. Wat is nu werkelijkheid en wat toekomstmuziek? Over de hypes en hopes en (on)mogelijkheden van kunstmatige cellen en kweekorganen.

Return futurisme De modernisering van de koe

Prof. dr. Bert Theunissen

Prof. dr. ir. Harry Lintsen

23 november 2011

Prof. dr. Bert Theunissen (Geschiedenis van de Natuurwetenschappen, UU) onderzoekt deze vraag aan de hand van de modernisering van de Nederlandse landbouw na de Tweede Wereldoorlog. De resultaten geven te denken over de wijdverbreide gedachte dat die modernisering van de landbouw ‘onvermijdelijk’ en ‘noodzakelijk’ was. En dat geeft weer te denken over hoe we het in de toekomst moeten aanpakken. Met een reactie van prof. dr. ir. Harry Lintsen (emeritus hoogleraar Technologie, Innovatie en Maatschappij, TU/e).

Return futurisme Nano nu en straks

Prof. dr. Andries Meijerink

Prof. dr. Bert Koopmans

30 november 2011

Prof. dr.  Andries Meijerink (Vaste Stof Chemie, UU) introduceert de verbazingwekkende wereld van de nanowetenschap. Verlichting, zonnecellen, dataopslag, cosmetica en medicijnen worden nu en in de toekomst beter dankzij nanotechnologie. Een nieuwe technologie brengt ook risico’s met zich mee. Voor de gewone man is nano fascinerend, maar is er ook angst voor het onbekende. Hoe informeren wetenschappers het grote publiek over zo’n ingewikkelde en veelzijdige techniek? Prof. dr.  Bert Koopmans  (Toegepaste Natuurkunde, TU/e) verzorgt een coreferaat.

Return futurisme De maakbare mens

Prof. dr. Frank Miedema

Prof. dr. Carlijn Bouten

7 december 2011

Nieuwsblog

Nieuwe technologieën maken alternatieve medische behandelingen. Het ontwikkelingen van deze nieuwe technologieën, waaronder bijvoorbeeld regeneratieve geneeskunde, is echter duur. Prof. dr. Frank Miedema (decaan Geneeskunde, UU en UMC) gaat in op huidige en toekomstige technische en medische behandelingen die mogelijk worden door een verdergaande convergentie van technische en biomedische wetenschappen. Hij stelt de vraagt of de hoge kosten te verdedigen zijn in een maatschappij waar de uitgaven voor de gezondheidzorg al jaren sterk stijgen en hoe de belangen van patiënten en economische factoren daarbij gewogen moeten worden. Prof. dr. Carlijn Bouten (Cell-Matrix Interaction, TU/e) verzorgt een commentaar.