Betrouwbare kennis

Plato en Aristoteles probeerden al een helder onderscheid uit te werken tussen betrouwbare kennis enerzijds en de meningen van mensen anderzijds. Het onderscheid tussen feiten en meningen is van praktisch belang in het dagelijks leven maar ook van groot theoretisch belang bij het beoefenen van wetenschap. Want wat doe je als theorieën elkaar tegenspreken?

Van de wetenschap worden oplossingen verwacht, terwijl ze vaak geen absolute zekerheid kan geven. Waarom moeten we dan toch vertrouwen op goed bevestigde theorieën in plaats van spirituele of religieuze opvattingen? Welke vorm heeft betrouwbare kennis? En welke methoden zijn nodig om de betrouwbaarheid te toetsen? Dat zijn kernvragen in de wetenschapsfilosofie.

Het streven naar absoluut zekere grondbeginselen is door wetenschappers inmiddels grotendeels opgegeven. In plaats daarvan beschouwen we wetenschappelijke theorieën steeds meer als hypothesen, bevestigd of ontkracht door empirisch onderzoek. Maar wat is de logica hierachter? En is empirisch bewijs wél betrouwbaar?

In deze serie gaat universiteitshoogleraar Herman Philipse in op deze vragen. Vanuit een historisch perspectief, waarbij Aristoteles, Descartes, Hume, Kant, de logisch positivisten en hedendaagse wetenschapsfilosofen aan de orde komen, behandelt hij onderwerpen als het inductieprobleem, falsificationisme, waarschijnlijkheid, natuurwetten, realisme en unificatie.

De lezingen zijn ook afzonderlijk te volgen en worden opgenomen door Home Academy.

Van deze serie is een bundeling te downloaden, met alle berichten op het nieuwsblog, leestips en verdere verwijzingen: Betrouwbare kennis in hoge kwaliteit en in een lichter formaat (beide pdf)

Leestips en links

Home Academy heeft een cd uitgebracht van deze lezingen. U kunt deze hier bestellen.

kijk ook naar de lezingenreeks Vrijheid en verplichting, voorjaar 2011.

Nederlandse vereniging voor de wetenschapsfilosofie

Philipse sprak eerder bij Studium Generale over Atheïsme (voorjaar 2009) en over Grote botsingen, conflicten tussen wetenschap en godsdienst (voorjaar 2007).

Filosofische bijsluiter: Wetenschapsfilosofie van de twintigste eeuw

Aristoteles (384-322 vC) Analytica Posteriora

Copernicus, Nicolaus (1543) De Revolutionibus. fac-sim. de : Norimbergæ, J. Petreium

Descartes, René (1637) Discours de la Methode. Ian Maire

Descartes, René (1641) ‘Meditationes de prima philosophia’. In: Oeuvres de Descartes, vol. 7. Ed. C. Adam en P. Tannery. Parijs: Librairie Philosophique J. Vrin

Harre, Rom & E.H. Madden (1975) Causal Powers. Oxford: Blackwell

Hume, David (1748) An Enquiry concerning Human Understanding

Kant, Emanuel (1781) Kritik der reinen Vernunft

Kuhn, T.S. (1970) The Structure of Scientific Revolutions. Chicago : Univ. of Chicago Pr.

Lakatos, Imre (1971) ‘History of Science and its Rational Reconstructions’, PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association, Vol. 1970, (1970), pp. 91-136

Lakatos, Imre (1973) ‘Science and Pseudoscience’, Philosophical Papers I. Cambridge: Cambridge University Press

Lewis, David (1973) Counterfactuals. Blackwell Publishers

Nagel, Ernest (1961) The Structure of Science: Problems in the Logic of Scientific Explanation. London: Routledge

Newton, Isaac (1687) Principia mathematica philosophiae naturales

Plato (368 vC) Theaetetus

Popper, Karl (1959) The Logic of Scientific Discovery. London: Routledge

Quine, W.V.O. (1951) ‘Two Dogmas of Empiricism,’ The Philosophical Review 60: 20-43.

Quine, W.V.O. (1974) The Roots of Reference. La Salle: Open Court

Reichenbach, Hans (1927) Philosophie der Raum-Zeit-Lehre

Reichenbach, Hans (1951) The Rise of Scientific Philosophy. California: University of California Press

Russell & Whitehead (1910) Principia Mathematica, 3 vols, Cambridge University Press, 1910, 1912, and 1913. Second edition, 1925 (Vol. 1), 1927 (Vols 2, 3). Abridged as Principia Mathematica to *56, Cambridge University Press, 1962.

Sextus Empiricus, Oulines of Pyrrhonism II, Ch. XV, 204, Loeb ed. Vol 1

Wittgenstein (1922) Tractatus Logico-Philosophicus. London: Routledge & Kegan Paul

In samenwerking met...

Home Academy

Locatie en tijd

Waar: Aula van het Academiegebouw, Utrecht

Wanneer: Acht maandagen vanaf 8 februari, 20.00-21.30 uur

Bekijk de lezingen online