Duurzaamheid als wereldbeeld

Over de rol van wetenschap in maatschappelijke verandering

We leven in tijden van overvloed, terwijl je de grondstofschaarste al aan ziet komen. Denk aan oprakende olie en zeldzame metalen in je mobieltje. We profiteren in het Westen van een open economie, maar vrezen migranten en het verlies van een eigen identiteit. Ondertussen rijst de vraag of het onderliggende financiële systeem wel is gebouwd voor de lange termijn. Ook de mogelijkheden van de medische wetenschap zijn groter dan ooit, terwijl we niet in staat blijken de Q-koorts te voorkomen.

Lang leek de keerzijde van groei en welvaart vooral ontwikkelingslanden en toekomstige generaties te treffen. Dat is niet meer zo. Er zijn hier en nu oplossingen nodig, die vragen om collectieve actie en een tijdshorizon die verder reikt dan één kabinet.

Lukt het de wetenschap om afstand te nemen van de waan van de dag en een perspectief te schetsen voor verandering? Utrechtse wetenschappers laten zich uitdagen om hun kennis, methoden en theorieën in te zetten. Wat is echte welvaart en kwaliteit van leven? Iets doen voor duurzaamheid betekent niet elke dag een dikke trui aan of eten wat je niet lekker vindt. Het kan slimmer, door vakgebieden te combineren en bijvoorbeeld door wat we mooi en belangrijk vinden te koppelen aan spannende games en sociale netwerken.

Naar aanleiding van de lezingen is er een bundel samengesteld met alle artikelen over de lezingen in de reeks. Klik hier om de bundel te downloaden.

Studiewaardeerbaar
Dit programma kwam tot stand i.s.m. de faculteiten, het Utrechts Centrum voor Aarde en Duurzaamheid en het Kenniscentrum Instituties van de Open Samenleving, en is voor alle studenten te volgen als cursus van 7.5 ECTS. Voor het behalen van de studiepunten of een certificaat dient men aanwezig te zijn bij de plenaire bijeenkomsten, deel te nemen aan de forumdiscussie, zes kortlopende opdrachten en een eindopdracht te maken. Voor het maken van de opdrachten wordt een e-platform (Studion) gebruikt. Toegang tot en instructie over het gebruik van dit platform verkrijgt men bij deelname aan de cursus. Er is voor de studenten een aanwezigheidsverplichting bij de lezingen.

Inschrijven voor studiepunten is niet meer mogelijk. De reeks is voor algemeen publiek vrij toegankelijk zonder reserveren, dus wees welkom in het Academiegebouw bij één of meer lezingen. Of volg de lezingen thuis via internet.

Studenten die de serie volgen voor studiepunten dienen uiterlijk om 19.45 uur aanwezig te zijn in de Aula van het Academiegebouw. Een stempel voor je aanwezigheid krijg je na de lezing.

Programma

Dinsdag 8 februari - De urgentie van duurzaamheid
Prof. dr. Jacqueline Cramer (directeur UCAD en Geowetenschappen, UU) en prof. ir. Klaas van Egmond (UCAD en Milieukunde, UU). Rector magnificus Hans Stoof opent de serie.

Dinsdag 15 februari - Instituties van de open samenleving
Prof. dr. Bas van Bavel (Geschiedenis, UU) en prof. dr. Hans Schenk (Economie, UU)

Dinsdag 22 februari - Van government naar governance
Prof. dr. Mark Bovens (Bestuurskunde, UU) en prof. dr. Henk Kummeling (decaan Recht en Bestuur, Staatsrecht, UU)

Dinsdag 1 maart - Lekker en gezond
Prof. dr. Frank Miedema (decaan Geneeskunde, UU & UMC Utrecht) en prof. dr. Anton Pijpers (decaan Diergeneeskunde, UU)

Dinsdag 8 maart - Migratie en nieuwe identiteit
Prof. dr. Paul Schnabel (Universiteitshoogleraar UU en directeur SCP) en prof. dr. Annelies Zoomers (International Development Studies, UU)

Dinsdag 15 maart - Push the right button: gaming voor sociale verandering
Prof. dr. Joost Raessens (Mediatheorie, UU) en prof. dr. Peter Werkhoven (TNO en Informatica, UU)

Dinsdag 22 maart - Beelden van mens en natuur
Prof. dr. Rosemarie Buikema (Art, Culture and Diversity, UU) en prof. dr. Bert Theunissen (Geschiedenis van de Natuurwetenschappen, UU)

Dinsdag 29 maart - Transities en perspectieven voor een nieuw wereldbeeld
Prof. dr. Herman Wijffels (UCAD en Geowetenschappen, UU) en prof. dr. Jan Luiten van Zanden (Geschiedenis, UU)

Leestips & links

Over het thema duurzaamheid bij Studium Generale:

  • Lees de lezingen van dr. ir. Melanie Peters en dr. Herman Wijffels over 'Duurzaamheid'  terug.
  • Op Trendtree verschijnen regelmatig artikelen over duurzaamheid: over duurzame kunst bijvoorbeeld.
  • Mens milieu en meerwaarde. O.a. prof. ir. Klaas van Egmond, prof. dr. Herman Wijffels en prof. dr. Louise Vet spreken over hoe een groene toekomst eruit kan zien.
  • Lees de lezing van prof. dr. J. Cramer, Hink, stap sprong naar een duurzame samenleving. Studium Generale 8 februari 2011
  • UCAD symposium: Waar is de duurzame agenda gebleven? Duurzaamheid lijkt even niet zo prominent aanwezig in de politiek, maar dat is schijn. Allerlei partijen in de samenleving hebben duurzaamheid hoog op de agenda. Met dr. Jacqueline Cramer en prof. dr. Herman Wijffels.
  • Nederland krijgt energie. Drie debatten over de toekomst van onze energievoorziening met o.a. Colette Alma (directeur Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie), prof. Herman Wijffels, Eelco Brinkman en prof. Jacqueline Cramer.
  • Symposium Millennium Development Goals. Met het opstellen van de Millenniumdoelen stond de bestrijding van armoede weer op de kaart. Tien jaar verder lijkt het onmogelijk om de gemaakte afspraken na te komen. Kom naar dit symposium en onderzoek waar de uitdagingen liggen.
  • Bekijk via deze link de blogbundel die gemaakt is n.a.v. de serie 'Mens, milieu en meerwaarde' in het voorjaar van 2010 bij Studium Generale.

Boeken

  • Jerome R. Ravetz, The No-Nonsense Guide to Science, New Internationalist Publications Ltd., 2006
  • Evert-jan Quak, Het onzichtbare label. Perspectief op duurzaam handelen, KIT Publishers, 2010
  • Klaas van Egmond, Een vorm van beschaving, Christofoor/Vrij Geestesleven, 2010
  • Rapport Commissie de Wit 'Verloren krediet'. Voorwoord en H1 (pdf)
  • Tim Soens. Polders zonder poldermodel (pdf)
  • Bert Theunissen, De koe. Het verhaal van het Nederlandse melkvee 1900-2000, Bert Bakker, 2010

Artikelen

Bedrijven & initiatieven

  • Op 18 en 19 mei 2011 vindt de Utrecht Sustainability Challenge plaats, wil jij wat doen om Utrecht duurzamer te maken? Lees er hier meer over en schrijf je dan in (tot 25 april).
  • Lees hier meer over 'One Health' waar Prof. dr. Frans Miedema over sprak.
  • In de publicatie Young mentality en duurzaamheid (pdf) vind je informatie over Natuur- en milieueducatie (NME) voor jongeren van twaalf tot en met achttien jaar. In opdracht van het Programma NME hebben YoungWorks en Motivaction hiernaar onderzoek gedaan. De publicatie biedt handvatten voor iedereen die met jongeren wil communiceren over duurzaamheidsthema’s.
  • De Club van 30: Dertigers, allen directeur of manager uit het bedrijfsleven, die werken aan duurzaamheid.
  • Lees ook over hoe de Universiteit Utrecht Duurzaamheid invult. (jpg)
  • MVO Referentiekader. Meer weten over de rol van het bedrijfsleven voor duurzaamheid? Het boekje ‘MVO referentiekader 2007′ van het MVO platform vertelt je meer over ‘people, planet, profit’. Stuur een mail naar info[at]sg.uu.nl (waarbij je at vervangt door @) t.a.v. ‘Boekje MVO platform’ met je naam en adres en je krijgt het boekje gratis thuisbezorgd!

Video's

Een filmimpressie van de lezingenreeks:

Of bekijk de Prezi gemaakt over de serie:

Film naar aanleiding van de lezingenreeks Mens, milieu en meerwaarde: Duurzaamheid in de 21e eeuw (voorjaar 2010)

Filmpje n.a.v. de lezing van dr. Appy Sluijs (Biomariene Wetenschappen, UU). Sluijs zoekt naar fossiele slachtoffers van klimaatveranderingen in het verleden, om hedendaagse klimaatmodellen te verbeteren.

Filmpje n.a.v. de lezing van prof. dr. ir. Ben Scheres. Scheres (Moleculaire Genetica, UU) doet onderzoek naar stamcellen in planten en stelt dat ze ons veel leren over de gezondheid van vlieg, muis en mens.

In samenwerking met...

Utrecht Centrum voor Aarde en Duurzaamheid

Kenniscentrum Instituties van de Open Samenleving

Faculteit Geowetenschappen