Kennis voor de toekomst

Printversie

Newton, Nightingale, Darwin en Freud: wereldberoemde genieën die in het verleden hun discipline op de kaart hebben gezet. Zijn zij ook rolmodellen voor de toekomst? Hoogleraren van de Universiteit Utrecht vertellen het verhaal van een groot wetenschapper uit hun eigen vakgebied.

Psychoanalyse wordt niet meer vergoed, maar Freuds scherpe ontleding van het (onder)bewuste en zijn conclusie dat de mens een groepsdier is, krijgt een nieuwe dimensie door sociaalwetenschappelijk onderzoek. Florence Nightingale is het toonbeeld van zorgzaamheid. Minder bekend is dat zij ook statistieken bijhield over haar patiënten: een voorbeeld voor een medische wetenschap die zorg en empirisch, wetenschappelijk bewijs combineert. Ook zonder Darwin zou de evolutietheorie beschreven zijn, maar de combinatie van zijn visionaire theorievorming, gedetailleerde veldonderzoek en decennialange volharding, gelden nog steeds als leidraad voor iedere wetenschapper. En hoe zit het met Newton? Einstein toonde aan dat Newtons grote theorieën niet klopten, maar wie zou Einstein zijn zonder Newton? Deze natuurkundige met grote belangstelling voor filosofie en religie drukt nog steeds zijn stempel op het beeld dat we hebben van de wetenschap.

Soms kan het verleden je meer leren over de ontwikkelingen in de 21e eeuw dan een hypermoderne whizzkid die op de hoogte is van al het laatste nieuws.

Deze serie is onderdeel van het lustrumprogramma van de Universiteit Utrecht, die 375 jaar geleden werd opgericht.

Download nu de blogbundel van deze reeks, waarin alle nieuwsblogs van de lezingen zijn gebundeld, en kijk het filmpje:

Programma

Dinsdag 5 april - Isaac Newton
Prof. dr. Floris Cohen (Vergelijkende Geschiedenis van de Natuurwetenschap, UU)

Dinsdag 12 april - Florence Nightingale
Prof. dr. Marieke Schuurmans (Gezondheidswetenschappen, UMC/UU)

Dinsdag 19 april - Charles Darwin
Prof. dr. Jelle Reumer (Paleontologie, UU en directeur Natuurhistorisch Museum Rotterdam)

Dinsdag 26 april - Sigmund Freud
Prof. dr. Paul Schnabel (directeur SCP en Universiteitshoogleraar, UU)

Leestips & links

Theatertip 'Einstein, sneller dan het licht'

Er zijn 2 vrijkaarten voor de eerste 5 snelle beslissers voor de theatervoorstelling 'Einstein, sneller dan het licht' op zaterdag 5 maart om 19.30u in Theater Kikker. De voorstelling past goed bij de Studium Generale serie 'Kennis voor de toekomst: Wat leren toekomstige wetenschappers van genieën' die op 5 april van start gaat.

In Einstein, sneller dan licht strijden vier spelers met de zwaartekracht. Ze visualiseren Einsteins ideeën over tijd en ruimte in een snelgemonteerde voorstelling vol special effects, live muziek, zang en humor. Je hoeft overigens geen professor te zijn om alles te kunnen volgen, want Einstein zei zelf namelijk ooit: “Alles moet zo simpel mogelijk worden gemaakt, maar niet simpeler!” Kunst en wetenschap komen samen in deze Filiaalvoorstelling over een eigenzinnig en briljant man. Alleen voor nieuwsgierige mensen! Met Ramses Graus, Myrthe Klieverik, Joost Claes en Gábor Tarján. Meer info...

Mail, o.v.v. Studium Generale Actie, naar: reserveren@hetfiliaal.nl en win die kaarten!

Algemeen

• Geerdt Magiels, Freud & Darwin op de sofa. Uitgeverij Houtekiet, 2006
• Neil Postman, Building a Bridge to the 18th Century: How the Past Can Improve Our Future. Alfred Knopf, 1999
• Kenneth Brower, The Danger of Cosmic Genius. The Atlantic, december 2010
  (Over het moderne natuurkundige genie Freeman Dyson.)
• Frans Saris, En de winnaar is… Nobelprijseffecten in de natuurwetenschappen. In: Academische Boekengids, 81 (2010)

Floris Cohen

• Floris Cohen, De herschepping van de wereld. De moderne natuurwetenschap verklaard. Bert Bakker, 2007
• Floris Cohen, Isaac Newton en het ware weten. Bert Bakker, 2010
• In het VPRO-programma Boeken (23 december 2007) vertelt Floris Cohen over zijn boek De herschepping van de wereld
• In het radioprogramma De Avonden (6 augustus 2010) wordt Floris Cohen geinterviewd over zijn boek Isaac Newton en het ware weten

Marieke Schuurmans

• Marieke Schuurmans, Florence voorbij? Over verplegen, passie & wetenschappelijk onderzoek. (pdf) Oratie, 31 maart 2010
• Jasmijn Masius en Joyce Vanhommerig, De tijd van grijze krullebollen is voorbij. Interview met Marieke Schuurmans in Trajectum,
  27 mei 2009

Jelle Reumer

• Jelle Reumer, Geachte Darwin. Brieven aan de grondlegger van de evolutietheorie. Athenaeum - Polak & Van Gennep, 2009
• Jelle Reumer, Darwin leeft, al is hij dood, artikel in de Volkskrant over het boek Geachte Darwin.
• Jelle Reumer, De ontplofte aap. Opkomst en ondergang van de mens. Contact, 2005

Paul Schnabel

• Paul Schnabel, Psychoanalyse langs de lat. NRC Handelsblad, 12 juni 2010
• Paul Schnabel, Gammacanon (Inleiding): Greep op ons eigen bestaan. Kennislink.nl, 2 januari 2010
• Paul Schnabel, Kijken tussen de oren. Psychische gezondheid in proefschriften, 1984-2008. Fonds Psychische Gezondheid, 2008

Video

Jelle Reumer bij De Wereld Draait Door, 20 mei 2009

In samenwerking met...

Lustrumbureau Universiteit Utrecht

Locatie en tijd

Waar: Aula, Academiegebouw, Utrecht

Wanneer: Vier dinsdagen vanaf 5 april, 20.00 tot 21.30 uur

Bekijk de lezingen online

Isaac Newton

Prof. dr. Floris Cohen

5 april 2011

Nieuwsblog

Isaac Newton geldt als een van de grootste wetenschappers ooit. Een genie met meerdere talenten en een buitengewoon doorzettingsvermogen. Hij formuleerde niet alleen de wet van de zwaartekracht, maar bleef net zo lang werken tot hij ook het sluitende bewijs had gevonden. Tegelijk was hij een haast onmogelijke man. Prof. dr. Floris Cohen spreekt over de vraag wat toekomstige wetenschappers van een genie als Newton kunnen leren.

Florence Nightingale

Prof. dr. Marieke Schuurmans

12 april 2011

Nieuwsblog

Verpleging en onderzoek doen zijn nauw met elkaar verbonden. Dat is geen nieuw idee, Florence Nightingale bracht dit al in de praktijk, zo zal prof. dr. Marieke Schuurmans laten zien. Wat heeft Nightingale betekend voor de verpleegwetenschap? En wat heeft zij ons in de 21e eeuw te zeggen? Nightingale is een voorbeeld en inspiratiebron vanwege haar combinatie van zorg, vastberadenheid en academische kwaliteiten. Waarom heeft dit gedachtegoed in later eeuwen toch niet echt postgevat? Marieke Schuurmans stelt dat we meer Florence Nightingales nodig hebben om de problemen in de zorg te tackelen.

Charles Darwin

Prof. dr. Jelle Reumer

19 april 2011

Nieuwsblog

De evolutietheorie van Charles Darwin is inmiddels anderhalve eeuw oud en mag een van de meest robuuste wetenschappelijke theorieën worden genoemd. Nog steeds werken biologen, maar ook onderzoekers in andere disciplines van de sociale tot de alfawetenschappen verder aan de onderbouwing ervan. Prof. dr. Jelle Reumer vertelt over het onvermoeibare genie van Darwin, die met zijn ontdekkingen de wereld veranderde en gaat in op de verwachtingen voor evolutionair onderzoek in de toekomst.

Sigmund Freud

Prof. dr. Paul Schnabel

26 april 2011

Nieuwsblog

Hoewel het werk van Sigmund Freud een niet te onderschatten invloed heeft gehad op onze cultuur en ons denken over de psyche, is Freud in wetenschappelijk opzicht omstreden. De psychoanalyse wordt niet meer vergoed, omdat het effect niet bewezen zou zijn en de kosten te hoog. Prof. dr. Paul Schnabel laat zien hoe groot de invloed van Freud niettemin is, op de psychotherapeutische praktijk, maar ook in het dagelijks leven. Freud was de eerste die het luisteren naar de patiënt voorop stelde, zonder direct een moreel oordeel te vellen. Ook haalde hij seksualiteit uit de taboesfeer. Ook bij Freud blijkt weer hoezeer genie gepaard moet gaan aan hard werken om een omwenteling in het denken teweeg te brengen.