Filosofie van de geest

Over hersenen, bewustzijn en vrije wil

Prof. dr. mr. Herman Philipse

Foto: John Consoli, University of Maryland

Zijn wij ons brein? De afgelopen maanden reageerden Utrechtse wetenschappers op vragen over de vrije wil, brein, lichaam en geest - en op elkaar. Deze Kettingreactie wordt voorafgaand aan de eerste lezing op 4 april gepresenteerd als e-book.

Zijn wij ons brein? Bestaat de vrije wil? Vragen die door de ontwikkelingen in de neurowetenschap een enorme boost hebben gekregen. Hersenscans leggen de innerlijke wereld bloot en metingen van zuurstofniveaus in ons brein lijken ons gedrag te verklaren. Zo weten we steeds meer over de werking van onze hersenen. Maar hebben we daardoor ook meer kennis van ons bewustzijn en zoiets als de vrije wil? Getuige de bestsellerlijsten houden deze vragen niet alleen wetenschappers en filosofen bezig. Logisch, want ze gaan over ons allemaal, over de vraag wat het betekent om mens te zijn.

Prof. dr. mr. Herman Philipse (Universiteitshoogleraar, UU) zal in vier colleges filosofische en kritische vragen in de neurowetenschappen identificeren. Welke visies zijn er op de verhouding tussen hersenen, bewustzijn en gedrag? Hoe kan de filosofie de begrippen in dit debat analyseren? Wat bedoelen we als we spreken over ‘vrije wil’? Ook wetenschapsfilosofische vragen komen aan de orde. Zegt hersenactiviteit iets over waarom we doen wat we doen? Misschien verklaart het wel waardoor we onze armen omhoog en omlaag bewegen, maar is dat te vergelijken met keuzes die we maken op het gebied van studie, werk of relaties? Ga mee op onderzoek in dit overzichtscollege neurofilosofie.

In samenwerking met Home Academy.

Van deze lezingenreeks is ook een blogbundel verschenen, die hier te downloaden is in pdf-formaat.

Programma

Woensdag 4 april
Neurowetenschap en de vrije wil
Toont neurowetenschappelijk onderzoek aan dat wilsvrijheid illusoir is?

Woensdag 11 april
Van substantiedualisme naar emergentie
Hoe verhoudt bewustzijn zich tot processen in de hersenen?

Woensdag 18 april
Wat verklaart ons gedrag?
Folk psychology, eliminatief materialisme, oorzaken en redenen

Woensdag 25 april
De filosoof als conceptuele therapeut
Drogreden en andere begripsverwarringen

Leestips en links

- Na 20.00 uur op woensdag 4 april download je op deze pagina het e-book van de Kettingreactie 'Zijn wij ons brein?'.

- Kijk ook eens een andere lezing van prof. dr. mr. Herman Philipse terug.

- Het nieuwste boek van Herman Philipse, God in the Age of Science? A Critique of Religious Reason is tot 1 juni 2012 met korting te bestellen bij Oxford University Press. Gebruik daarvoor dit formulier (pdf).

- Op het nieuwsblog kun je de Kettingreactie: zijn wij ons brein volgen, waarin wetenschappers uit verschillende disciplines reageren op vragen over het brein en de vrije wil en op elkaar.

- Marjan Slob, Vrij zijn betekent willen wat je wilt, Filosofiemagazine.nl.

- Stuk uit de Stanford Encyclopedia of Philosophy over scepticisme en externalisme, oftewel het gedachte experiment 'hersenen in een vat'.

- Maarten Meester, Leven zonder schuld en verantwoordelijkheid, Filosofiemagazine.nl.

- Bekijk de Studium Generale-film over Lichaam en geest:

- John Cleese en een 'serieuze' discussie over de organisatie van het brein: