E-mailPrint

Lunch Geloof hoop en liefde

Foto: fult / Photocase.com

Geluk staat bovenaan als je vraagt wat het doel van het leven is, maar ook gezondheid en liefde scoren hoog. Sla de tijdschriften er maar op na. Wetenschap hield zich tot voor kort verre van deze zweverige idealen.

Maar het tij is aan het keren. Er vindt steeds meer onderzoek plaats dat deze drijfveren en ons vermogen tot geloof, hoop en liefde met harde feiten onderbouwt. Zonder ijle beloftes of vage termen, maar juist door met beide benen op de grond te blijven.

Sprekers uit verschillende vakgebieden zoals de sociologie, de psychologie en de filosofie laten zien dat we veel aanleg hebben voor geluk. Kan wetenschap ons helpen de natuurlijke neigingen van de mens te versterken en daar gebruik van te maken?

Elke week verloten we boeken van Studystore. Het FSC verzorgt broodjes en melk, zolang de voorraad strekt.

Van deze reeks is ook een blogbundel verschenen, die hier te downloaden is in pdf-formaat.

Programma

Woensdag 15 februari
Geluk
Prof. dr. Paul Schnabel (directeur SCP en Universiteitshoogleraar, UU) geeft zijn visie op het geluk van Nederland en laat zien hoe we uit kunnen gaan van de vele dingen in de maatschappij die goed gaan.

Woensdag 22 februari
Uiterlijke schoonheid
Dr. Nienke Vulink (Psychiatrie, AMC, UvA) bestudeert het Body Dysmorphic Disorder, waarbij patiënten een zeer vertekend beeld van hun uiterlijk hebben. Wat zegt dat over schoonheid en lelijkheid?

Woensdag 29 februari
Zelfvertrouwen en ambitie
Dr. Rendel de Jong (Sociale en Organisatiepsychologie, UU) doet onderzoek naar de rol van ambitie en zelfvertrouwen bij succes. Van heilzame effecten tot lastige bijwerkingen.

Woensdag 7 maart
Johannes Passion: ontroering en overgave
Dr. Pieter Dirksen (musicus en musicoloog) ging op zoek naar de oerversie van de Johannes Passion en vertelt waarin de aantrekkingskracht en ontroering ligt van dit muziekstuk.

Woensdag 14 maart
Uithofdebat - Open Access (meer informatie)

Woensdag 21 maart
Romantische liefde
Marjan Slob (publicist en filosoof) onderzoekt de romantische liefde via de filosofie en literatuur. Wat vertellen verhalen ons, van de boeketreeks tot hoogstaande romans?

Woensdag 28 maart
Ongeremd goed doen
Prof. dr. Kees van den Bos (Sociale Psychologie, UU) gaat in op zijn onderzoek naar goed gedrag en ongeremdheid. Als je je te veel aantrekt van wat anderen van je denken, ben je juist minder sociaal.

Woensdag 4 april
Een gezond brein
Prof. dr. René Kahn (Psychiatrie, UMCU) schreef de tien geboden voor het brein en legt uit hoe we kunnen zorgen voor gezondheid in onze hersenpan.

Woensdag 11 april
(On)bestendige relaties
Dr. Esther Kluwer (Sociale Psychologie, UU) vertelt over de invloed van relaties op ons welbevinden. Hoe kunnen we emotioneel omgaan met verbroken relaties?

Woensdag 18 april
Uithofdebat (meer informatie)

Leestips en links

Paul Schnabel
- Paul Schnabel, Harder lopen om op dezelfde plaats te blijven. Alternatieve troonrede. Soeterbeeck Programma, 21 september 2011.
- Bekijk het IKON-profiel van Paul Schnabel via Uitzendinggemist.nl.
- Rutger Bregman, Het evangelie van geluk gaat de wereld over. nrc.next, 14 maart 2012.

Nienke Vulink
- Nienke Vulink en Damiaan Denys, Body Dysmorphic Disorder. Koninklijke Van Gorcum, 2011.
- Maud Effting, 'Ik vond mezelf monsterlijk.' de Volkskrant, 19 oktober 2011.

Rendel de Jong
- Annemieke van Dongen, Ambitie kweekt succes maar helaas geen geluk. De Pers, 28 januari 2008.

Pieter Dirksen
-
Homepage Pieter Dirksen
-Op 16 en 17 maart wordt dit stuk uitgevoerd door de Utrechtse Studenten Cantorij. Voor informatie en kaartverkoop zie hier.

Marjan Slob
- Homepage Marjan Slob
- Bouquetreeks is méér dan een reeks clichés. nu.nl, 5 juli 2009.
- VPRO Import: Geheime genoegens.

Kees van den Bos
- Vertrouwen in medemens, politici en politie stijgt. nrc.next, 12 januari 2012.
- Francine Aarts. 'We moeten af van de lijstjescultuur.' Interview met Kees van den Bos. DUB, 5 december 2011.
- Kees van den Bos, Wat je niet snapt is eng; Dus moet een manager of minister meteen zeggen wat er mis is. nrc.next, 9 juni 2011. (pdf)
- Kees van den Bos e.a., On the Benign Qualities of Behavioral Disinhibition: Because of the Prosocial Nature of People, Behavioral Disinhibition Can Weaken Pleasure With Getting More Than You Deserve. Journal of Personality and Social Psychology, 2011, Vol. 101, No. 4, 791–811. (pdf)

René Kahn
- René Kahn, De tien geboden van het brein. Balans, 2011.
- Elisabeth Lockhorn, Psychiater René Kahn: 'Wij zijn er niet voor levensvragen’. Vrij Nederland, 29 maart 2008.

Esther Kluwer
- Malou van Hintum, Vriendelijk uit elkaar. Interview met Esther Kluwer. de Volkskrant, 15 oktober 2011. (pdf).
- José van der Sman, Gezond, rijk en gelukkig, met dank aan het huwelijk. (pdf) Elsevier, 11 februari 2012.
- Esther Kluwer en Annemiek Leclaire, Het geheim van een succesvolle relatie. Vrij Nederland, 14-02-2012.
-Kluwer, E.S. (2012). Vergeving na scheiding: heeft dat (nog) zin? Tijdschrift Conflicthantering, 1-2012.
-Kluwer, E. S., & Karremans, J. C. (2009). Unforgiving motivations following infidelity: Should
we make peace with our past?
Journal of Social and Clinical Psychology, 28, 1298-1325.

In samenwerking met

- Studystore
- FSC (Facilitair Service Centrum, UU)

Locatie en tijd

Waar: Boothzaal, Universiteitsbibliotheek, Uithof

Wanneer: Woensdagen vanaf 15 februari, 13.00 tot 14.00 uur

Bekijk de lezingen online

Hoewel de wetenschap van het geluk vooral de laatste jaren erg veel in de belangstelling staat, heeft ze een lange geschiedenis die teruggaat naar de jaren zestig. Paul Schnabel vertelt over geluk als wetenschappelijk onderzoeksobject. Hoe meet je geluk en hoe is dat veranderd in de loop van de tijd? Ook gaat hij in op de staat van geluk in Nederland. Er lijkt een groot verschil te zijn tussen persoonlijk en maatschappelijk welbevinden. Hoe verhouden die twee zich tot elkaar?
Kort interview van 4 minuten.
Nienke Vulink doet onderzoek naar de psychiatrische stoornis 'Body Dysmorphic Disorder'. Patiënten met deze stoornis hebben een zeer vertekend beeld van hun uiterlijk en vinden zichzelf lelijk of zelfs mismaakt. Wat vertelt dat ons over schoonheid en lelijkheid? Hoe komt onze perceptie van ons uiterlijk tot stand en hoe subjectief is dat? Vulink gaat ook in op de vraag hoe de psychiatrie hier onderzoek naar doet en wat de remedie kan zijn.
Kort interview van 2 minuten.
Succes op je werk hangt samen met hoe je je voelt, dat spreekt voor zich. Maar de verbanden zijn complexer dan je op het eerste gezicht denkt, zo blijkt uit onderzoek van Rendel de Jong. Zo blijkt een hoog zelfbeeld of een zeer optimistische levenshouding vaak samen te gaan met een negatieve instelling tegenover werk. Als sleutelbegrip op de weg naar succes is vooral ondernemingszin te noemen.
Kort interview van 3 minuten.
Pieter Dirksen reconstrueerde de oerversie van Bachs Johannes Passion, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Wat maakt deze muziek tot een hoogtepunt van menselijke creativiteit, en dat al eeuwenlang? Wat beweegt de onderzoeker in zijn zoektocht en hoe gaat hij te werk bij zo'n reconstructie? Wellicht leidt bestudering van deze geschiedenis tot een nieuw inzicht in de ontroering die Bachs meesterwerk nog elk jaar bij het publiek weet op te wekken. Op 16 en 17 maart zal de Utrechtse Studenten Cantorij de oerversie opvoeren.
Kort interview van 3 minuten.
We kennen allemaal het genot dat je krijgt van het lezen over liefde. Maar is dat wel zo onschuldig? Filosoof Marjan Slob deed onderzoek naar boekjes uit de bouquetreeks - met een miljoenenoplage het best gelezen genre ooit - en het beeld van de liefde dat daaruit naar voren komt. De stereotypering van mannen en vrouwen laat een fantasiewereld zien die niets met de realiteit te maken heeft. We weten dat het niet echt is, maar toch vormen dat soort beelden ons. Misschien kunnen we stellen dat in dit geval de werkelijkheid van de romantische liefde beter is dan de illusoire wereld die in deze boekjes wordt voorgesteld.
Kort interview van 5 minuten.
Sociale vaardigheden staan hoog op het lijstje van goede eigenschappen die iedereen zou moeten aanleren. Kan een teveel aan sociaal gedrag ook tegen je werken? Psychologisch onderzoek van Kees van den Bos wijst in die richting. Doordat mensen sociale wezens zijn, trekken zij zich veel aan van wat anderen van hen denken. Hoewel zij graag het goede zouden doen, worden ze daarvan afgehouden door die vrees voor het oordeel van de ander. Je iets minder aantrekken van wat anderen van je vinden en je publiekelijk dus wat ongeremder gedragen, kan daarom paradoxaal genoeg zorgen voor socialer gedrag.
René Kahn is psychiater en formuleerde de 'tien geboden voor het brein'. Als we die stelregels volgen, van goed slapen tot goede sociale relaties, dan kunnen we vertrouwen op een goede psychische gezondheid. Wat zijn de laatste inzichten in de wetenschap van het brein? Is een gezond brein daadwerkelijk te trainen, of zijn we daarvoor toch afhankelijk van onze genetische aanleg?
Kort interview van 3 minuten
Conflict was tot voor kort het startpunt van wetenschappelijk onderzoek. De laatste jaren komt een thema als vergeving echter steeds hoger op de agenda. Vergeving wordt van oudsher gezien als iets positiefs, bijvoorbeeld in religieus opzicht. Maar is dat altijd het geval? Esther Kluwer doet onderzoek naar vergeving en de condities waaronder vergeving inderdaad positief is. In relaties is het uitermate belangrijk om te vergeven, omdat het conflict anders blijft smeulen en gaat wringen. Ook als partners uit elkaar gaan kan het belangrijk zijn, hoewel het dan eerder gaat om de intentie van gedrag. Met dit soort feiten over vergelding en vergeving in de hand zijn bijvoorbeeld echtscheidingen beter te begeleiden.