Vrouwen in de wetenschap

Dossier
Waarom zijn er zoveel minder vrouwelijke hoogleraren dan mannelijke? Alles over rolmodellen, glazen plafonds en discriminatie.

Om vrouwen wat extra in de schijnwerpers te zetten wordt hier aandacht besteed aan opmerkelijke vrouwelijke wetenschappers, zowel zij die in het verleden onderbelicht zijn gebleven, als moderne wetenschappers die het goed doen op het podium. Waarom zijn er zoveel minder vrouwelijke hoogleraren dan mannelijke? En waarom worden vrouwelijke wetenschappers weinig gevraagd als experts in nieuwsprogramma’s?

Het glazen plafond voor vrouwen

In het nieuws is het glazen plafond voor vrouwen vaak ter discussie gesteld. Bestaat dit glazen plafond? Is er daadwerkelijk sprake van discriminatie voor vrouwen, zowel in het onderwijs als in de zakenwereld? Of het glazen plafond nu bestaat of niet, in deze reeks van het Studium Generale biedt het Studium Generale zelfs tips om als vrouw aan de top te komen.

Vrouwelijke rolmodellen

De belichaming van iets waarvan je wil dat het binnen de mogelijkheden ligt: een rolmodel. Een rolmodel belichaamt de waarden en vaardigheden nodig zijn voor het behalen van die mogelijkheden. In dit dossier wordt onder andere een ontdekkingsreiziger als voorbeeld genomen en is er uitgebreid onderzoek gedaan naar rolmodellen in het algemeen en voor vrouwen specifiek.

 

Blogs

Drie rechtszaken in de afgelopen jaren illustreren de problematiek rondom gender gelijkheid aan universiteiten. Wie worden er nu eigenlijk gediscrimineerd? Zijn dat mannen of vrouwen?
De stereotypes rondom ‘mannenberoepen’ en ‘vrouwenberoepen’ bestaan ook tegenwoordig nog. Ook in berichtgeving over wetenschap moet apart vermeldt worden dat iemand vrouw is. Wat te doen?
Prof. Johanna Westerdijk was de 1e vrouwelijke hoogleraar van Nederland. Een bijzondere vrouw die zich door de jaren heen inzette voor politieke raciale en religieuze neutraliteit in de wetenschap.
Eén van de eerste Europese “naturalisten” die op eigen financiering naar de nieuwe wereld reisde geen stoere mannelijke ontdekkingsreiziger maar een stoere vrouw: Maria Sibylla Merian.
Moederschap kan problematisch zijn voor een wetenschappelijke carrière, maar tegelijkertijd heeft onderzoek uitgewezen dat ook vrouwen zonder kinderen moeilijker carrière maken dan mannen. Waarom?
Vooral in de bètawetenschappen ontbreekt het studentes vaak aan een vrouwelijk rolmodel. Een Europese campagne moest daar verandering in brengen, maar faalde hopeloos. Wat ging er mis?
In het lijstje 'top 10 meest inspirerende vrouwelijke wetenschappers aller tijden' van New Scientist stonden bar weinig recente heldinnen. Waarom is er geen hedendaagse Marie Curie?
Er zijn nog steeds te weinig vrouwen te gast in nieuws- en opinieprogramma's. Dat is kwalijk, want de media dragen bij aan de vorming van gangbare opvattingen over emancipatie en gelijkheid.
Als je als vrouw strijdt voor gelijke rechten tussen mannen en vrouwen in Nederland wordt je vaak weggezet als 'zeur'. De emancipatie is nog lang niet af. Ook niet op de universiteit!
Niet Aletta Jacobs, maar Anna Maria van Schurman, was de eerste vrouwelijke student van de UU. Hoe lukte het haar om in de zeventiende eeuw als vrouw college te volgen?
Meisjes zijn goed in wiskunde. Waarom kiezen toch zo weinig vrouwen voor een bètarichting? Dit heeft te maken met zelfbeeld en onderwijsmethoden.
Onderzoek vindt altijd plaats in een sociale context en het is daarom goed dat wetenschappers zich inzetten voor het aankaarten van maatschappelijke problemen. Ook voor die van vrouwen.
Van Petra Stienen en Beatrice de Graaf kun je veel leren. Drie tips voor vrouwen om de top te bereiken.
Genderstereotypen zitten diepgeworteld in onze natuur en cultuur. Maar juist omdat stereotypes onbewuste aannames zijn, is het lastig om ze te corrigeren en kunnen ze leiden tot discriminatie.
Het kijken naar een combinatie van maatschappelijke verschillen, intersectioneel denken, kan ons helpen om de slechte positie van zwarte vrouwen in de wetenschap te begrijpen.
Laten we proberen vrouwen wat vaker aan het woord te laten, niet ómdat het vrouwen zijn, maar omdat er expertise achterblijft wanneer vrouwelijke academici niet aan het woord komen.
Meer vrouwen op tv is niet per se een goede zaak. Zowel bij DWDD als Pauw & Witteman werden ze niet gevraagd naar hun expertise maar naar hun 'vrouw-zijn'. Dat doen we bij mannen toch ook niet?