Betrouwbare kennis

Wetenschapsfilosofie: historische en thematische introductie

Plato en Aristoteles probeerden al een helder onderscheid uit te werken tussen betrouwbare kennis enerzijds en de meningen van mensen anderzijds. Het onderscheid tussen feiten en meningen is van praktisch belang in het dagelijks leven maar ook van groot theoretisch belang bij het beoefenen van wetenschap. Want wat doe je als theorieën elkaar tegenspreken?

Van de wetenschap worden oplossingen verwacht, terwijl ze vaak geen absolute zekerheid kan geven. Waarom moeten we dan toch vertrouwen op goed bevestigde theorieën in plaats van spirituele of religieuze opvattingen? Welke vorm heeft betrouwbare kennis? En welke methoden zijn nodig om de betrouwbaarheid te toetsen? Dat zijn kernvragen in de wetenschapsfilosofie.

Het streven naar absoluut zekere grondbeginselen is door wetenschappers inmiddels grotendeels opgegeven. In plaats daarvan beschouwen we wetenschappelijke theorieën steeds meer als hypothesen, bevestigd of ontkracht door empirisch onderzoek. Maar wat is de logica hierachter? En is empirisch bewijs wél betrouwbaar?

In deze serie gaat universiteitshoogleraar prof. dr. mr. Herman Philipse in op deze vragen. Vanuit een historisch perspectief, waarbij Aristoteles, Descartes, Hume, Kant, de logisch positivisten en hedendaagse wetenschapsfilosofen aan de orde komen, behandelt hij onderwerpen als het inductieprobleem, falsificationisme, waarschijnlijkheid, natuurwetten, realisme en unificatie.

De lezingen zijn ook afzonderlijk te volgen en worden opgenomen door Home Academy.

In samenwerking met...

Home Academy

Leestips

Leestips en links

Door Philipse genoemde literatuur

  • Aristoteles (384-322 vC) Analytica Posteriora
  • Copernicus, Nicolaus (1543) De Revolutionibus. fac-sim. de : Norimbergæ, J. Petreium
  • Descartes, René (1637) Discours de la Methode. Ian Maire
  • Descartes, René (1641) ‘Meditationes de prima philosophia’. In: Oeuvres de Descartes, vol. 7. Ed. C. Adam en P. Tannery. Parijs: Librairie Philosophique J. Vrin
  • Harre, Rom & E.H. Madden (1975) Causal Powers. Oxford: Blackwell
  • Hume, David (1748) An Enquiry concerning Human Understanding
  • Kant, Emanuel (1781) Kritik der reinen Vernunft
  • Kuhn, T.S. (1970) The Structure of Scientific Revolutions. Chicago : Univ. of Chicago Pr.
  • Lakatos, Imre (1971) ‘History of Science and its Rational Reconstructions’, PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association, Vol. 1970, (1970), pp. 91-136
  • Lakatos, Imre (1973) ‘Science and Pseudoscience’, Philosophical Papers I. Cambridge: Cambridge University Press
  • Lewis, David (1973) Counterfactuals. Blackwell Publishers
  • Nagel, Ernest (1961) The Structure of Science: Problems in the Logic of Scientific Explanation. London: Routledge
  • Newton, Isaac (1687) Principia mathematica philosophiae naturales
  • Plato (368 vC) Theaetetus
  • Popper, Karl (1959) The Logic of Scientific Discovery. London: Routledge
  • Quine, W.V.O. (1951) ‘Two Dogmas of Empiricism,’ The Philosophical Review 60: 20-43.
  • Quine, W.V.O. (1974) The Roots of Reference. La Salle: Open Court
  • Reichenbach, Hans (1927) Philosophie der Raum-Zeit-Lehre
  • Reichenbach, Hans (1951) The Rise of Scientific Philosophy. California: University of California Press
  • Russell & Whitehead (1910) Principia Mathematica, 3 vols, Cambridge University Press, 1910, 1912, and 1913. Second edition, 1925 (Vol. 1), 1927 (Vols 2, 3). Abridged as Principia Mathematica to *56, Cambridge University Press, 1962.
  • Sextus Empiricus, Oulines of Pyrrhonism II, Ch. XV, 204, Loeb ed. Vol 1
  • Wittgenstein (1922) Tractatus Logico-Philosophicus. London: Routledge & Kegan Paul

Blogs

dinsdag 30 maart 2010
Hoe ver reikt onze kennis eigenlijk?
dinsdag 23 maart 2010
Zijn wij de optelsom van de cellen, genen moleculen waaruit wij zijn opgebouwd?
dinsdag 16 maart 2010
Het is een vanzelfsprekende opvatting over wetenschap dat deze ons de beste verklaring geeft. Maar het is natuurlijk hartstikke ingewikkeld om te bepalen wat de ‘beste’ verklaring is.
dinsdag 9 maart 2010
We verkiezen een theorie die waarschijnlijker is boven een minder aannemelijke theorie.
maandag 1 maart 2010
Sinds de twintigste eeuw zijn we ons door de explosieve groei van kennis juist meer bewust geworden van wat we niet weten.
dinsdag 23 februari 2010
Wat heeft het logisch empirisme ons gebracht?
donderdag 18 februari 2010
Wat maakt de ene theoretische voorspelling zekerder dan de andere? Filosofen onder wie Hume en Kant deden dat door inductie.
donderdag 11 februari 2010
Of hoe meer kennis we hebben, hoe meer we weten wat we niet weten.
zondag 7 februari 2010
Alle weekendbijlagen staan er vol mee: het klimaatrapport bevat fouten. Is dat te tolereren? De belangen zijn groot en een fout kan grote gevolgen hebben.

Delen