Lunchlezingen Framing food

Kijk op voeding en gezondheid

Voeding en gezondheid: er is geen onderwerp dat zo vaak de kranten haalt. Nieuwe wetenschappelijke inzichten komen meteen aan bod in nieuwsrubrieken of tijdschriften. Tegelijkertijd roept het ook veel vragen op. Koffie, rode wijn, de schijf van vier of toch weer vijf? Is biologisch voedsel gezonder of niet, maken vetten of koolhydraten dik? Voeding en gezondheid gaan hand in hand, zoveel is duidelijk, maar sluitende antwoorden zijn er niet.

Een deel van de verwarring ontstaat doordat de life sciences voedingsstoffen bestuderen en die kennis niet zo maar te vertalen is naar een gezond dieet. Eten is immers meer dan een shake met voedingstoffen, het heeft ook een sociale en culturele betekenis. Lang tafelen of fast food horen bij je levensstijl en meer kennis leidt niet zomaar tot een gezond eetpatroon. De genetica en de neuropsychologie laten zien dat onze voorkeur voor veel en vet eten aangeboren is. Wat is dan de rol van wilskracht?

In deze serie laten verschillende wetenschappers zien hoe zij bijdragen aan onze kennis over voeding van molecuul tot maatschappij.

Elke week verloten we een boek of cd en er zijn broodjes, gesponsord door UMC Utrecht, zolang de voorraad strekt.

Woensdag 6 februari
Meer weten, beter eten
Prof. dr. Jaap Seidell (Voeding en Gezondheid, VU) laat zien hoe onderzoek naar voedingsstoffen te vertalen is naar dieet. Kun je stellen dat chocolade gezond of ongezond is?

Woensdag 13 februari
Je bent wat je eet
Dr. Hans Dagevos (Consumptiesocioloog, WUR) spreekt over veranderingen in eetgedrag en voedingsstijlen. Is de McDonaldisering van onze eetcultuur een reflectie van de samenleving?

Woensdag 20 februari
Huisdieren aan de lijn
Dr. Esther Plantinga (Diergeneeskunde, UU) merkt op dat steeds meer huisdieren te dik worden. Soms geven baasjes vegetarisch voedsel aan hun kat. Projecteren we wat gezond of lekker is op huisdieren?

Woensdag 27 februari
Voer voor je brein
Dr. Paul Smeets (Image Sciences Institute, UMC Utrecht) onderzoekt verzadiging in ons brein. Hoe sturen de hersenen ons eetgedrag? Helpen deze inzichten in de strijd tegen overgewicht?

Woensdag 6 maart
Dik, dikker, dikst
Prof. dr. ir. Sander Kersten (Moleculaire Voeding, WUR) bespreekt de genetische achtergrond van obesitas. Worden we steeds dikker omdat eigenschappen die ons vroeger evolutionair voordeel boden, zich nu tegen ons keren?

Woensdag 13 maart
De grote voedselverleiding
Prof. dr. Denise de Ridder (Gezondheidspsychologie, UU) legt uit waarom het zo moeilijk is om ongezond eetgedrag te veranderen en af te vallen. Is wilskracht dan genoeg?

Woensdag 20 maart
Voeding en allergie
Dr. André Knulst (Dermatologie, UMC Utrecht) ziet dat veel mensen, en vooral kinderen, een voedselallergie ontwikkelen. Hoe draagt onze lifestyle hier aan bij en welke behandelingen zijn er?

Woensdag 27 maart
Wat je gezond noemt
Drs. Machteld Huber (Arts-onderzoeker, Louis Bolk Instituut) sluit de lunchlezingenserie af met een brede visie op gezondheid en voeding. Als eten gezond geproduceerd wordt, is het dan ook gezonder?

Leestips

Boeken
- Een pleidooi voor echt eten - Michael Pollan, Arbeiderspers 2010
- De voedselzandloper - Kris Verburgh
- What really makes us fat - Gary Taubes Hij schreef er ook een uitgebreid artikel over in de New York Times
- Reactie op het boek van Gary Taubes
- Fast food nation. Een boek van onderzoeksjournalist Eric Schlosser dat de lokale en globale invloed van de Amerikaanse fast food industrie onderzoek.
- Ingredienten van geloofwaardigheid – Bart Penders en Frans van Dam, Boom Lemma Uitgevers 2012
- Voor het eten, filosofie en ethiek van voeding - Michiel Kortshals, Boom 2002
- Hamburgers in het Paradijs - Louise O. Fresco

Algemeen
- Betuttel onze kinderen! Essay van Marie Louise Schipperen waarin zij pleit voor meer overheidsregulering op het gebied van voeding en de strijd tegen obesitas onder kinderen en jongeren. Dit stuk verscheen ook in de Volkskrant van 26 januari 2013.
- Dossier 'nudgen of verbieden': verschillende artikelen over de rol van de overheid in het voorkomen van overgewicht en ongezond eten. Moeten bepaalde producten verboden of extra belast worden, of moeten consumenten een positief zetje in de goede richting krijgen ('nudgen')?
- Een massa-experiment met een app: The Eatery. Mensen over de hele wereld maken foto’s van wat ze eten. Hier is ook een infographic van gemaakt.
- De fotograaf Klaus Pichler verhief rottend voedsel tot kunst.
- Het tv-programma Zembla wijdde een aflevering aan voedselverspilling.
- Het restaurant van de toekomst (.pdf). Een interview met directeur Nico heukels in Voeding en Gezondheid.
- Is suiker giftig? 'Is sugar toxic?', Gary Taubes, NYTimes, 13 april 2011
- 'Oud is het nieuwe dun' de zoektocht naar gezond te eten en ouder worden. Deel 1: de methode van Kris Verburgh zoals beschreven in zijn boek De Voedselzandloper. Deel 2: Hap, slik - weg, voedselmythes onder de loep. Deel 3: Interview met schrijver en arts Ivan Wolffers over de hype rondom gezond eten. Wilma de Rek, Volkskrant 9 januari 2013.
- Kijk ook op Ivan Wolffers twitteraccount voor meer voeding en gezondheid nieuws en weetjes.

Meer weten, beter eten
- Hoogleraar Voeding & Gezondheid heeft niks met diëten. Interview met Jaap Seidell, wat werkt volgens hem dan wel?
- Over voeding gaan veel mythes de ronde. Is volkorenbrood nu wel of niet gezond? 'Maakt volkoren brood alleen maar dikker? Kletskoek!' Anouk Eigenraam, NRC Next, 2 oktober 2012
- Hans van Maanen over slecht voedingsonderzoek. 'Chocola maakt slank.' De Volkskrant, 31 maart 2012
- Veel mythes over voeding, gezondheid en gewichtsverlies ontstaan door misleidend onderzoek. 'Myths of weight loss are plentiful', Gina Kolata, New York Times, 30 januari 2013.
- Meer over mythes, aannames en feiten t.a.v gewichtsverlies en obesitas. Blog Weighty Matters, Yoni Freedhoff MD, 31 januari 2013. Een wetenschappelijk artikel vind je hier (na inloggen)

Je bent wat je eet
- Voedsel en cultuur. Over religie en voedselgewoontes in het verleden en nu.
- Auteur van het boek 'You aren't what you eat' Steven Poole ageert tegen het foodism, oftewel onze obsessie met duurdoenerij over eten. Eten is het nieuwe 'sex, drugs en religie'. Sinds wanneer is de noodzakelijke bezigheid om in leven te blijven een kunst geworden?
- Voedselangst en walgen van de wansmaak van anderen. Artikel n.a.v het 'lasagna met paardenvlees schandaal' over de stigmatisering van de onderklasse aan de hand van eetpatronen. Door Linda Duits, www.dieponderzoek.nl.
- Dr. Hans Dagevos werd geïnterviewd door Radio M over zijn lezing Luister hier het fragment.
- Boeken die genoemd werden in de lezing: The future of food - Adjiedj Bakas / Fatsoenlijk eten - Karen Duve / Food Wars - Tim Lang & Michael Heasman

Huisdieren aan de lijn
- Worden huisdieren te dik doordat baasjes hen te veel eten geven? Een recente studie liet zien dat katten het gedrag en leefpatroon van hun eigenaar overnemen. Eten deze 'copycats' misschien meer omdat het baasjes ook veel en vaak eet? 'Huiskat neemt leefgewoontes baasje over' Nu.nl, 20 januari 2013
- Er zijn huisdiereigenaren die hun hond of kat alleen rauw vlees en botten geven, het zogenaamde BARF dieet. Hun, vaak diepe, overtuiging is dat dit vanuit evolutionair oogpunt beter zou zijn en veel commerciële voeding 'ongezond' is. Dit spreken dierenartsen echter tegen.

Voer voor je brein
- Snoepen voor de wetenschap, over dr. Paul Smeets' onderzoek naar smaakverzadiging
- Kun je met neuromarketing gedachtes lezen? 'MRI-scan voorspelt keuze consument' Rob Ramaker, Resource, 28 augustus 2012
- Meer over 'nutritional neuroscience'.
- Hoeveel je eet heeft niet alleen te maken met of je vol zit of niet, meer met 'wat ligt er voor je neus?'. Dit betekent dat grote porties funest zijn. Lees meer over de schokkende tactieken van de voedsel industrie en de rol van portie grootte bij de ontwikkeling van obesitas. The Guardian, 18 februari, 2013.
- Kunnen we eigenlijk wel inschatten hoeveel calorieën iets bevat? Dit zijn 200 calorieën in verschillende producten. Doe ook de quiz (engels): hoeveel calorieën heb je nodig?

Dik, dikker, dikst
- Worden we dik door onze genen of hebben we geen discipline? Of zijn het de koolhydraten? 'Obesitas: genen, luiheid, of eten?' Ronald Veldhuizen, Kennislink, 18 februari 2011
- Sander Kersten over de geloofwaardigheid van het voedingsonderzoek: 'Voedingsprof: wees voorzichtig met publiciteit.' Rob Ramaker, Kennislink, 10 mei 2012
- Sander Kersten over wat Nutrigenomics is en wat het voor de samenleving kan betekenen: 'Nutrigenomics: over eten, genen en gezondheid.' Paul Poley, Voeding & Visie, 2010

De grote voedselverleiding
- De psychologie van eten: 'Meer bewegen en minder eten helpt niet bij obesitas.' Psy, 19 oktober 2011
- Bioloog Ronald Veldhuizen en psycholoog Asha ten Broeke onthullen in hun boek Eet mij: de psychologie van eten, diëten en teveel eten waaróm mensen te veel eten en te weinig verbranden, en hoe onze omgeving daar schuld aan heeft.
- Interview met Denise de Ridder, de Volkskrant, 31 december 2011
- Handboekje, dat mede geschreven werd door De Ridder, moet jongeren helpen voedselverleidingen te weerstaan. Voedingscentrum, 25 januari 2013.
- De Utrechtse radiozender FunX interviewde prof. dr. Denise de Ridder na afloop van haar lezing over de rol van wilskracht bij afvallen en gezond eten. Beluister hier het fragment. (14-03-2013)

Voeding en allergie
- De link tussen allergie en obesitas. www.everydayhealth.com
- Allergie wat is dat eigenlijk? www.huisinfo.nl
- Boerderijkinderen zijn gezonder dan stadskinderen, waarschijnlijk omdat ze regelmatig in contact komen met micro-organismen van dieren en in rauw, onbewerkt voedsel. Foodlog, 15 januari 2013.
- Wetenschappelijk artikel over de link tussen obesitas, allergie en astma (.pdf) Nederlands tijdschrift voor allergie, vol. 9 nr. 3, 2009.

Wat je gezond noemt
- Is biologisch gezonder? 'Onderzoeksanalyse: biologisch eten niet gezonder', Ellen de Visser, de Volkskrant, 4 september 2012
- Machteld Huber over de gezondheidswaarde van biologische voeding. 'Biologisch en dús gezonder?' Kees de Vré, Trouw, 18 mei 2011
- Volgens sommige mensen "helpt biologisch eten de wereld om zeep", vanwege de niet duurzame productiemethoden. Foodlog.nl 12 februari, 2013.

Blogs

vrijdag 28 juni 2013
Voedingswetenschappers zijn het erover eens: ga nooit op dieet!
donderdag 28 maart 2013
Het is de afgelopen weken in de reeks Framing Food duidelijk geworden dat het moeilijk te zeggen is wat een gezond product is.
woensdag 20 maart 2013
Net zoals veel onderwerpen rondom voeding en gezondheid roept voedselallergie veel vragen op bij wetenschappers, maar ook bij het publiek.
donderdag 14 maart 2013
Waarom is gezond eten en op gewicht blijven toch zo moeilijk?
donderdag 7 maart 2013
Gemiddeld eet een Nederlander per jaar onder andere zo'n 110 broden, 200 appels, 100 kilo vlees en drinkt men 500 liter bier (dit getal wordt waarschijnlijk aardig opgekrikt door studenten).
donderdag 28 februari 2013
Waarom heb je vaak zin in zoet na het avondeten, heb je dan nog honger?
donderdag 21 februari 2013
Wist je dat een kat eigenlijk een ‘moordenaar’ is? Het dier doodt ongeveer vijftig muizen en vogels per jaar.
woensdag 13 februari 2013
Gezondheidsfanaten, Bourgondiërs, groene consumenten (organics), foodies, en 'dumpster divers' (zij gaan vuilnisbakken af op zoek naar eten): allemaal extreme soorten van voedingsconsumenten.
woensdag 6 februari 2013
In 1567 schilderde Pieter Brueghel de Oude 'Luilekkerland': een sprookjesland vol overvloedig eten en drinken, met volgevroten mensen, vlaaien op de daken en wandelende gebraden varkens.

Delen