Creativiteit

Van muziek tot in het brein

Waar komt creativiteit vandaan? Ga mee op verkenning en ontdek hoe wetenschappers uit verschillende disciplines creativiteit benaderen. Hoe onderzoek je iets dat ongrijpbaar lijkt?

Een creatieveling denkt buiten de gebaande paden en onderscheidt zich door vernieuwing. Maar creativiteit is niet alleen iets van een geniaal individu, ook de context zoals de stad en de tijd waarin je leeft kan van invloed zijn. Wat is een creatieve stad en waarom is dat economisch belangrijk? Wat maakt dat de ene periode in de geschiedenis creatiever is dan de andere? Kun je leren creatief te zijn of moet je juist regels doorbreken en fouten durven maken? Als we weten hoe het werkt in het brein, kunnen we het creatieve proces dan nabootsen met computers?

Wetenschappers uit verschillende vakgebieden vertellen hoe zij creativiteit onderzoeken, van neurowetenschapper tot historicus en van muziekwetenschapper tot stadsgeograaf. Welke rol speelt creativiteit in de wetenschap zelf?

Studiewaardeerbaar

Dit programma is voor alle studenten te volgen als onderdeel van de cursus Wetenschapsfilosofie (201300030) voor 7,5 ECTS en wordt georganiseerd i.s.m. de faculteiten Bètawetenschappen, Geesteswetenschappen en Sociale Wetenschappen.

Woensdag 5 februari
GOUDEN TIJDEN
Prof. dr. Maarten Prak (Economische en Sociale Geschiedenis, UU)

Maandag 10 februari
INSTRUCTIEBIJEENKOMST VOOR STUDENTEN
Dr. Ruud Abma (Cursuscoördinator Wetenschapsfilosofie, UU)
Deze bijeenkomst is in principe toegankelijk voor iedereen maar speciaal voor de studenten die zich hebben ingeschreven voor de cursus.

Woensdag 12 februari
KENNIS IN DE MAAK
Prof. dr. ir. Mieke Boon (Filosofie van wetenschap in praktijk, UT)

Woensdag 19 februari
ZICHTBAAR IN HET BREIN?
Dr. Ysbrand van der Werf (Nederlands Herseninstituut en VUmc)

Woensdag 26 februari
DE CREATIEVE STAD
Dr. Irina van Aalst (Stadsgeografie, UU)

Woensdag 5 maart
CREATIVITY IN EXPERIMENTAL MUSIC
Prof. dr. Julia Kursell (Muziekwetenschap, UvA)

Woensdag 12 maart
KUNSTMATIG CREATIEF?
Prof. dr. Pieter Adriaans (Informatica & filosofie, UvA)

Woensdag 19 maart
ONTWIKKEL JE VERBEELDING
Dr. Gerrit Breeuwsma (Ontwikkelingspsychologie, RUG)

Leestips

Algemeen

Gouden Tijden

Kennis in de maak

  • Oratieboekje Mieke Boon 'Structureren en interpreteren: kennismaken met de filosofie' (.pdf)
  • Creativiteit in de natuurwetenschap. Creativiteit is ook in wetenschappelijk onderzoek een cruciaal element. Toch is er een wezenlijk verschil tussen de creativiteit van de kunstenaar en die van de wetenschapper, aldus prof. dr. Arnold van den Hooff. NWT, 1996, nu op Kennislink.

Zichtbaar in het brein

De creatieve stad

  • Bigger cities do more with less. Nieuwe wetenschap laat zien waarom steden creatiever en efficiënter worden als ze groter worden. Scientific American, september 2011.
  • Engines of innovation. Het merendeel van de mensheid leeft nu in een grote stad. Dit simpele feit helpt ons constante succes als soort voort te zetten. Scientific American, september 2011.

Creativity in experimental music

  • Inner Sparks. Het bestuderen van de hersenen tijdens improvisatie sessies, kan beter begrip opleveren van creativiteit en nieuw inzicht geven in het muzikale genie van John Coltrane. Scientific American, mei 2011.
  • Musicians may be most creative 'when not actually playing instrument'. Nieuw onderzoek naar wanneer en hoe creativiteit opspeelt laat zien dat gewone dagelijkse activiteit al inspirerend kunnen zijn. The Guardian, oktober 2013.
  • David Byrne, oprichter en liedjesschrijver van de new wave band Talking Heads, schreef een boek 'How music works'. Een mix van sociale wetenschap, geschiedenis, antropologie en media theorie, die onderzoekt hoe context muziek beïnvloedt en nieuwe ideeen over de werking van creativiteit. Brain Pickings, 13 september 2013.

Kunstmatig creatief?

  • Can computers be creative? Wat kunstmatig intelligentie studie hierover zegt. Universiteit van Toronto.
  • Is een computer creatiever dan een mens? In een experiment moesten mensen (niet gespecialiseerd in reclames maken) het opnemen tegen een computer (geprogrammeerd met een speciaal algoritme) in een wedstrijd wie de beste reclame kan bedenken. De resultaten lees je hier. New York Times, 1999.
  • Meer over creativiteit en computers, wat zouden de criteria moeten zijn om een machine creatief te noemen?
  • PhD student van Adriaans, Eelco den Heijer, laat computers via algoritmes kunst maken. Zijn website.
  • Aan Siri - de assistente op de Apple iPhone - kun je vragen stellen, maar ze heeft niet overal antwoord op. Computers lopen tegen problemen op als er meerdere antwoorden mogelijk zijn op een vraag of als er geen definitief antwoord is. Daar is creativiteit voor nodig. Een stuk op de Huffington Post over de vraag 'Can computers be creative?' 14 december 2012.
  • Kunnen computers creatief zijn? The Painting Fool, AARON en e-David, bewijzen van wel. De eerste is zelfs zelf-kritisch en kan verschillende buien hebben: gelukkig of ongelukkig. Artificial artists: when computers become creative. Wired, 7 augustus 2013.

Ontwikkel je verbeelding

  • Predicting Artistic Brilliance. Extreem visueel getalenteerde kinderen zien hun omgeving anders dan leeftijdsgenoten. Zij lopen vele jaren vooruit op het gebied van compositie technieken, maar ook zelfmotivaties en het verbeteren van hun kwaliteiten. Deze vroege signalen helpen onderzoekers te voorspellen welke kinderen een kunstzinnige carriére zullen maken in de toekomst. Scientific American, november/december 2012.
  • So you want to be a genius. Wanneer het gaat over 'kweken' van een genie, is talent van belang, maar motivatie lijkt belangrijker. Scientific American, oktober 2012.
  • Is today's youth less creative and imagitive? Experts zeggen dat creativiteit aangeboren is en het dus niet verloren kan gaan, maar het moet wel aangemoedigd worden om tot uiting te komen. Livescience, 12 augustus 2011.

 

Blogs

woensdag 27 augustus 2014
Experimenteren om het experimenteren gebeurt in de kunst en in de wetenschap
woensdag 9 juli 2014
Alles wat je wilde weten over creativiteit
vrijdag 9 mei 2014
Zeven wetenschappers en hun visie op creativiteit. De conclusies van de reeks 'creativiteit' zijn verbeeld in een korte film.
vrijdag 21 maart 2014
Zonde: Onze verbeelding verliezen we met de jaren
vrijdag 14 maart 2014
Creativiteit is doelgerichte organisatie van toeval
vrijdag 7 maart 2014
Over het vinden en esthetisch waarderen van het onverwachte.
vrijdag 28 februari 2014
Waarom Utrecht wel een broedplek voor creativiteit kan zijn en Venlo dit nooit zal worden
vrijdag 21 februari 2014
Neurowetenschapper Ysbrand van der Werf neemt een kijkje in het brein van Arnon Grunberg. Is dit de demystificatie van creativiteit?
zaterdag 15 februari 2014
Wetenschap ont-dekken = out-of-the-box denken
vrijdag 7 februari 2014
Wanneer staan de Rembrandts, Shakespeares en de Michelangelo’s van nu massaal op?

Delen