Tip 1: Maak een noodplan
Als er iets misgaat, wil je niet op dat moment nog moeten bedenken wat je moet doen. Maak daarom vooraf een noodplan met de mensen om je heen. Bijvoorbeeld hoe je elkaar kunt bereiken of ontmoeten en wie er extra hulp nodig heeft. Denk na over vragen als:
- Je bent op je werk of school, maar je telefoon werkt niet, de treinen rijden niet en op de snelwegen staat alles vast. Hoe kom je thuis en wie haalt de kinderen op of laat de hond uit?
- Je bent slecht ter been en de lift werkt niet. Hoe kom je naar buiten?
- Je kunt je partner of huisgenoten niet bereiken. Waar ontmoeten jullie elkaar?
- Je bent afhankelijk van medische apparatuur. Hoe krijg je de zorg die je nodig hebt?
- Je woont in een andere stad dan je familie. Hoe blijf je in contact?
- Er is geen internet. Waar vind je betrouwbare informatie?
Mocht bij jou de brochure niet in een zwart gat zijn verdwenen: er zit een noodkaart in die je kunt invullen. Ook hebben ze online een uitgebreide versie die je kunt downloaden (print die snel uit, voordat het internet wegvalt!).
Tip 2: Maak een noodpakket
Dit klinkt als een klus, maar het samenstellen van een noodpakket waarmee je 72 uur kunt overleven is makkelijk en de meeste spullen heb je waarschijnlijk al in huis. Vergeet niet het eten en water dat je ergens hebt bewaard om de zoveel tijd om te wisselen voor een verse lading. En zorg dat jij en je geliefden het ook al een keer hebben geproefd en het lekker vinden. Anders grijp je tijdens de noodsituatie naar ingeblikte ravioli die drie jaar over datum is of blijkt iedereen een hekel te hebben aan linzen. Met kleine kinderen is het zaak om melkpoeder of Olvarit-potjes op voorraad te hebben en natuurlijk luiers. Als je wil weten hoe het is om te overleven op een noodpakket, lees dan dit ervaringsverslag van Hanna Hosman in NRC. Op een rijtje:
- Flessen water. Denk aan 3 liter per persoon per dag.
- Eten dat lang houdbaar is, zoals noten, groente in blik en gedroogd fruit.
- Blijf op de hoogte via een radio op batterijen en een telefoon met powerbank.
- Zaklamp met extra batterijen, kaarsen en lucifers.
- EHBO-doos met gebruiksaanwijzing.
- Dekens om warm te blijven.
- Fluitje om hulpdiensten te laten weten waar je bent.
- Contant geld.
- Gereedschap, zoals hamer, zaag en kniptang.
- Desinfecterende gel, wc-papier, natte doekjes, maandverband, tandpasta en tandenborstel.
- Kopieën van identiteitsbewijzen en een lijstje met belangrijke telefoonnummers en reservesleutels van huis en auto. Overigens is een fiets altijd handig, want benzine raakt mogelijk snel op.
- Spelletjes om de saaie momenten door te komen of een goed boek. Je moet er misschien niet aan denken, maar waarschijnlijk is er geen internet... dus wees voorbereid!
Tip 3: Ga het gesprek aan
Voorbereiden gaat verder dan die blikken ravioli en paspoortkopieën. Nadenken over wat te doen als de Russen / Amerikanen / Chinezen* (*doorhalen wat niet van toepassing is) komen, of wat als er een pandemie, hack van het stroomnet of eindeloze regenbui komt, is soms al genoeg om een paniekaanval op te wekken. Dus leuk is het niet. Maar praten helpt om je rustiger te voelen. Door met elkaar te praten, voel je je minder alleen. Je hoort hoe anderen met zorgen omgaan en je kunt elkaar helpen. Misschien heeft iemand nog helemaal niet nagedacht over wat te doen en kun jij diegene op weg helpen. Of misschien maak jij je zorgen en helpt het als iemand met je meedenkt. Het kan ook zijn dat iemand al veel ervaring heeft met voorbereiden (bonustip: hou diegene sowieso in de buurt). Dus bij het volgende etentje met vrienden, familie of buur, pak niet Hitster erbij, maar deze vragen:
- Ben jij al voorbereid op een noodsituatie?
- Wie in onze omgeving heeft extra hulp nodig in een noodsituatie?
- Met wie moeten we nog meer in gesprek zijn om samen beter voorbereid te zijn?
- Wat kunnen wij nu alvast doen om samen beter voorbereid te zijn?
- Maak jij je zorgen over een noodsituatie in Nederland?
Tip 4: Bouw aan je sociale noodpakket
Dit is een logisch vervolg op de vorige tip, want gedeelde smart is halve smart. Een noodsituatie overleef je simpelweg niet alleen en ook niet alleen met hulp van de overheid. Uiteindelijk zijn relaties, netwerken en het vertrouwen tussen mensen het belangrijkst. Je buren zijn dichterbij, je familie en vrienden kennen je goed en je weet wat je aan hen hebt. Karen van Oudenhoven, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), zei het mooi: "Als je huis overstroomt, zijn het je buren met wie je zandzakken legt".
De geschiedenis laat zien dat mensen elkaar helpen wanneer de nood het hoogst is. Zo zette in de jaren zestig de Black Panther-beweging ontbijtprogramma's op voor kinderen in zwarte gemeenschappen om voedselongelijkheid aan te pakken. Tijdens de AIDS-crisis in de jaren 80 en 90 richtten LGBTQ+-gemeenschappen gezondheidsklinieken, therapiegroepen en voedselbanken op om mensen te ondersteunen die waren getroffen. Tijdens de COVID-19-pandemie werden lokale hulpgroepen gevormd om voedsel, persoonlijke beschermingsmiddelen en andere goederen te verdelen onder mensen in nood. En heel recent zagen we in Minneapolis hoe bewoners van de stad zich samen verzetten tegen de razzia's van ICE en kwetsbare minderheidsgroepen beschermden.
Zulke vormen van onderlinge steun worden ook wel mutual aid genoemd. Misschien heb jij zelf ook wel eens boodschappen gedaan voor een zieke buur of eten voor iemand voor de deur gezet. Juist daarom is het slim om nu al te weten waar je elkaar straks kunt vinden en waar betrouwbare informatie te krijgen is. Zoek dus alvast uit waar in jouw buurt informatiepunten ontstaan als er een noodsituatie uitbreekt. Wil je meer weten over mutual aid, luister dan de podcastaflevering van The Daily 'No one will save us but ourselves'.
Niemand zit op een crisis te wachten en liever denk je er niet over na. Maar het zijn onzekere tijden. De klimaatcrisis vormt een reële dreiging voor de nationale veiligheid, oorlog is geen ver-van-ons-bed-show en ook een volgende pandemie is niet ondenkbaar. Een noodsituatie ligt wel degelijk op de loer. Praat erover met vrienden en familie, lees je in en maak je noodpakket en noodplan. Juist daarin zit misschien ook iets hoopvols: dat mensen elkaar in een crisis vaak weten te vinden.
Wie na deze vier tips verder wil denken over crisisvoorbereiding, kan ook nog deze twee video's bekijken. Ze gaan minder over batterijen en blikken bonen, en meer over de grotere vragen daarachter: solidariteit, macht en de samenleving onder druk.
