Samen, of ieder voor zich?

Terence Dores Cruz
Paul van Lange

Een grote stroomstoring, een pandemie, een overstroming: de kans is heel groot dat we in ons leven nog een grote crisis gaan meemaken. Hoe die eruit gaat zien, is onzeker. Misschien zijn de supermarkten leeg, de wegen onbegaanbaar of moet iedereen in isolatie. Wat doen we als de nood hoog is? Hoe gedragen mensen zich in situaties waarin zowel eigen belang als collectief belang een rol spelen?

Sociaal psychologen en gedragswetenschappers Terence Dores Cruz en Paul van Lange (Vrije Universiteit Amsterdam) ontwikkelden een experiment om daar antwoord op te krijgen.

Doe mee en maak kans op een noodpakket!

Doe mee

Klik op Verder om dit onderzoek te starten.

Voordat we verder gaan

Voordat we verder gaan hebben we je akkoord nodig op het gebruik van de data die je met ons deelt in dit online experiment.

Door akkoord te gaan stem je in met het volgende:

  • Je deelname.
  • Dat je 18 jaar of ouder bent.
  • Je antwoorden anoniem en veilig bewaard worden door de Vrije Universiteit Amsterdam volgens de privacywet (AVG).
  • Je gegevens alleen gebruikt voor onderzoek en bewaard voor 10 jaar.
  • Je antwoorden gebruikt worden voor een wetenschappelijk artikel.
  • Aan het eind vragen we enkele persoonlijke gegevens (zoals leeftijd en gender), deze gegevens worden alleen gebruikt om de groep deelnemers te beschrijven.

Dit onderzoek is goedgekeurd door de ethische commissie van de Faculteit Gedrags- en Bewegingswetenschappen van Vrije Universiteit Amsterdam (VCWE-S-21-00228).

Vragen over dit onderzoek?
Mail Dr. Terence Dores Cruz: t.dorescruz@vu.nl

Klachten over dit onderzoek?
Mail Vrije Universiteit Amsterdam: vcwe.fgb@vu.nl

Instructie

Er is een crisis uitgebroken, waarbij het gebruik van noodpakketten nodig is. Die zijn bedoeld om het 3 dagen vol te houden.

Instructie

Jij hebt 4 noodpakketten.

Instructie

Je zit in een groep met 3 andere personen uit jouw buurt: die hebben ook allemaal 4 noodpakketten.

Instructie

Elk pakket is 1 punt waard. Hoe meer punten je hebt, hoe beter je de crisis doorkomt.

Instructie

Je moet straks bepalen hoeveel pakketten je zelf houdt, en hoeveel je aan de groep wil geven.

Geven aan de groep kan ervoor zorgen dat jullie samen de crisis beter doorkomen. Denk bijvoorbeeld aan het maken van een voedzamere maaltijd met verschillende ingrediënten zoals rijst uit jouw noodpakket en bonen van een ander, of het combineren van verschillende spullen uit elkaars noodpakket zoals jouw batterijen met de radio van ander om die langer aan te houden voor meer informatie.

Instructie

Let op: dat betekent dat ieder noodpakket dat je aan de groep geeft, in waarde wordt verdubbeld. Het pakket wordt dus dan twee punten waard. Die worden vervolgens verdeeld over de groep.

Instructie

Tijd voor een rekenvoorbeeld. Stel jij brengt 2 noodpakketten in en houdt er 2 voor jezelf, en je groepsgenoten leggen er allemaal 1 in en houden er 3 voor zichzelf. Hoeveel punten hebben jij en de anderen dan?

Instructie

Als het goed is begrijp je nu wat we gaan doen. Om dat zeker te weten doen we even een test.

Stel jij legt er 1 in. De anderen 3, 3 en 2. Hoeveel punten heb jij dan?

Instructie

(Fout)

(Goed)

(Fout)

Instructie

Let op! Hoe je dit spel speelt, beïnvloedt je kans om een prijs te winnen: een echt noodpakket. We verloten drie noodpakketten onder de deelnemers. Elk punt is een lootje om een noodpakket te winnen.

Klaar om te beginnen?

Oké, ben je klaar om het te beginnen met het experiment? Daar gaan we!

Crisis

Stel je voor. Er is een crisis uitgebroken, waarbij het gebruik van noodpakketten nodig is. Die zijn bedoeld om het 3 dagen vol te houden.

Het is duidelijk dat de overheid bezig is met een plan voor na die eerste drie dagen.

Je bent met een groep van 3 andere personen uit jouw buurt.

Hoeveel noodpakketten wil jij bijdragen aan de groep? Sleep de noodpakketten naar het midden.

Crisis

Bedankt voor je bijdrage! We zijn ook erg benieuwd naar wat jij denkt dat de drie anderen in je groep van andere mensen uit jouw buurt doen in dezelfde situatie.

Sleep de noodpakketten van je groepsgenoten naar het midden.

Crisis

Als je een aantal noodpakketten zou moeten kiezen wat je denkt dat de meeste andere mensen uit jouw buurt zouden bijdragen, wat zou dat dan zijn?

noodpakketten
Tijd voor de resultaten!

Jij droeg zelf 0 pakket(ten) bij aan de groep en dacht dat andere mensen uit jouw buurt 0, 0 en 0 pakketten zouden bijdragen.

In totaal zouden er 0 pakketten aan de groep zijn bijgedragen.

Jouw uitkomst zou dan 0 punten zijn:

0 gehouden noodpakket(ten) x 1 = 0 punten
0 noodpakketten uit de groep x 0.5 = 0 punten
Totaal = 0 punten

Ben je benieuwd naar wat andere deelnemers van dit spel invulden? En wat eerder onderzoek ons zegt over de bereidheid van mensen om bij te dragen aan de groep? Beantwoord dan eerst een paar vragen.

Vragen
Hoe eerlijk vond je de uitkomsten?
Hoe realistisch vond je het om je voor te stellen hoe jij en andere mensen uit jouw buurt zich zouden gedragen in een crisis in dit experiment?
Op basis van jouw verwachtingen over andere mensen uit jouw buurt: passen de uitkomsten bij hoe jij denkt dat het echt zou gaan?
Waarom wel of niet?
0/200
Situaties

Het komt nog wel eens voor dat mensen een keuze maken die ze willen veranderen nadat ze zien wat anderen hebben gedaan. We laten je een aantal situaties zien en vragen wat je zou doen.

Situatie

De andere mensen uit jouw buurt hebben duidelijk minder noodpakketten bijgedragen aan de groep dan jij.

Hoeveel van jouw punten zou je dan willen opgeven om jouw bijdrage te veranderen?
Hoe zou je jouw bijdrage willen veranderen?
Situatie

De andere mensen uit jouw buurt hebben duidelijk meer noodpakketten bijgedragen aan de groep dan jij.

Hoeveel van jouw punten zou je dan willen opgeven om jouw bijdrage te veranderen?
Hoe zou je jouw bijdrage willen veranderen?
Situatie

Een ander uit jouw buurt heeft duidelijk minder noodpakketten bijgedragen aan de groep dan jij en de rest van de groep.

Hoeveel van jouw punten zou je dan willen opgeven om jouw bijdrage te veranderen?
Hoe zou je jouw bijdrage willen veranderen?
Situatie

Een ander uit jouw buurt heeft duidelijk meer noodpakketten bijgedragen aan de groep dan jij en de rest van de groep.

Hoeveel van jouw punten zou je dan willen opgeven om jouw bijdrage te veranderen?
Hoe zou je jouw bijdrage willen veranderen?
Vragen
Waarom heb je gekozen om 0 noodpakket(ten) bij te dragen aan de groep met andere mensen uit jouw buurt?
0/200
Waarom dacht je dat de andere drie uit jouw buurt zouden kiezen om 0, 0 en 0 noodpakketten bij te dragen?
0/200
Social gepast?
Hoe sociaal gepast vind je het om 0 punten bij te dragen?
Helemaal niet gepast
Heel erg gepast
Hoe sociaal gepast vind je het om 1 punt bij te dragen?
Helemaal niet gepast
Heel erg gepast
Hoe sociaal gepast vind je het om 2 punten bij te dragen?
Helemaal niet gepast
Heel erg gepast
Hoe sociaal gepast vind je het om 3 punten bij te dragen?
Helemaal niet gepast
Heel erg gepast
Hoe sociaal gepast vind je het om 4 punten bij te dragen?
Helemaal niet gepast
Heel erg gepast
Wie draagt wat bij?

Als er 100 deelnemers zouden meedoen aan dit experiment, hoeveel van hen denk je dat 0, 1, 2, 3 of 4 noodpakketten bijdragen?

0 noodpakketten
deelnemers
1 noodpakket
deelnemers
2 noodpakketten
deelnemers
3 noodpakketten
deelnemers
4 noodpakketten
deelnemers
Stellingen

In hoeverre ben je het eens met de volgende stellingen?

Over het algemeen is Nederland weerbaar voor een crisis
Helemaal mee oneens
Helemaal mee eens
Over het algemeen is mijn buurt weerbaar voor een crisis
Helemaal mee oneens
Helemaal mee eens
Stellingen

In hoeverre ben je het eens met de volgende stellingen?

Ik vertrouw de meeste anderen uit jouw buurt volledig.
Helemaal mee oneens
Helemaal mee eens
Als het er echt op aankomt, heb ik geen vertrouwen in de meeste anderen uit jouw buurt.
Helemaal mee oneens
Helemaal mee eens
Ik zou echt mijn lot in de handen van de meeste anderen uit jouw buurt durven leggen.
Helemaal mee oneens
Helemaal mee eens
Stellingen

In hoeverre ben je het eens met de volgende stellingen?

Ik vertrouw overheid volledig.
Helemaal mee oneens
Helemaal mee eens
Als het er echt op aankomt, heb ik geen vertrouwen in de overheid.
Helemaal mee oneens
Helemaal mee eens
Ik zou echt mijn lot in de handen van de overheid durven leggen.
Helemaal mee oneens
Helemaal mee eens
Opmerkingen
Heb je nog andere opmerkingen over dit experiment?
Optioneel
0/400
Lorem dolar

Lorem dolar

Wat is je leeftijd?
Optioneel
jaar
Hoe identificeer je jezelf?
Mijn hoogst genoten opleiding is
(Eventueel nog mee bezig)
Waar woon je?
Zou je je postcode willen delen?
Optioneel. Dit wordt vertrouwelijk opgeslagen en enkel gebruikt om meer informatie over jouw buurt te coderen; na dit coderen wordt de postcode verwijderd.
Wat is je politieke voorkeur?
Lorem dolar

Lorem dolar

Heb je een noodpakket in huis?
Wat zit er in jouw noodpakket?
Als je geen noodpakket hebt: wat zou je in jouw noodpakket stoppen?
Bedankt!

Je bent vast benieuwd naar wat anderen hebben gekozen!

Win een noodpakket

Om echt te weten hoe samenwerking gaat is het nodig om jouw antwoorden te verbinden aan de antwoorden van andere 'echte' deelnemers aan het experiment. Heb jij veel punten bij elkaar verzameld door te delen of juist door voor jezelf noodpakketten te houden? Hoe meer punten, hoe meer kans! De drie winnaars ontvangen een echt noodpakket. Kans maken? Laat dan je emailadres achter, zodat we je kunnen mailen als je hebt gewonnen (dit wordt vertrouwelijk opgeslagen en enkel gebruikt om contact op te nemen als je hebt gewonnen; na het bepalen wie een noodpakket krijgt worden alle emailadressen verwijderd).

Emailadres
Optioneel
Meer over dit onderzoek

In deze studie onderzochten we hoe mensen samenwerken in situaties waarin (korte termijn) eigenbelang en (lange termijn) groepsbelang met elkaar botsen: een sociaal dilemma. De grote crises die onze samenleving kunnen treffen leiden vaak tot zo'n sociaal dilemma. De vraag is dan of mensen elkaar helpen of bestrijden als middelen plots schaars zijn.

Dit is een eeuwenoude vraag: werken mensen van nature samen, of zijn ze voortdurend in competitie met elkaar? Het antwoord is: allebei. Mensen organiseren zich graag in groepen waarin ze met elkaar samenwerken, maar er is een limiet aan hoe veel we voor een ander willen en kunnen doen. En dat hangt af van omstandigheden: de groepsgrootte, de relaties die we met anderen of instituties zoals de overheid hebben, of er schaarste of overvloed is, onze ideeën over wat normaal of eerlijk is, of het mogelijk is om offers te maken om het gedrag van onszelf of anderen te beoordelen of veranderen.

De meeste mensen hebben veel over voor anderen die ze goed kennen, zoals familie of vrienden. Maar hoe veel zijn ze bereid om op te offeren voor een grotere groep, zoals hun buurt, dorp, stad of zelfs het hele land? Denk aan het naleven van maatregelen tijdens een pandemie, het verminderen van CO2-uitstoot of het tegengaan van desinformatie. Ook is het belangrijk hoe groot offers zijn en wat de opbrengsten zijn, bijvoorbeeld hoe lang duren maatregelen en wat doet de overheid om te ondersteunen. Om te begrijpen hoe mensen zich gedragen in crisissituaties, is het belangrijk om te weten hoe mensen een balans zoeken tussen eigen belang en het collectief.

Om deze vraag te beantwoorden gebruikten we een zogenoemd public goods game (vertaling: publieke goederen spel). In dit spel kreeg je noodpakketten die je voor jezelf kon houden of kon delen met de groep. Vergelijkbare spellen worden vaak met geld of abstracte punten als middelen gespeeld. Voor de groep als geheel is het beste als iedereen bijdraagt. Tegelijkertijd is het voor ieder individu aantrekkelijk om zelf minder (of niets) bij te dragen en toch te profiteren van wat anderen inleggen. Het spel staat daarmee model voor hoe we ons zouden kunnen gedragen in een crisis.

 

Een belangrijke bevinding uit onderzoek naar dit soort spellen is dat de meeste mensen wél bereid zijn om samen te werken. Veel deelnemers dragen een deel van hun middelen bij aan de gezamenlijke pot, ook al zouden ze er persoonlijk meer aan kunnen overhouden door niets te geven. Maar die bereidheid is niet onvoorwaardelijk. Wat mensen doen, hangt het sterkst af van wat ze denken dat anderen zullen doen. Als mensen verwachten dat anderen ook bijdragen, zijn ze zelf geneigd om mee te werken. Wanneer mensen daarentegen denken dat anderen weinig of niets bijdragen, neemt hun eigen bereidheid vaak af.

Vragen over dit onderzoek?
Mail Dr. Terence Dores Cruz: t.dorescruz@vu.nl

Klachten over dit onderzoek?
Mail Vrije Universiteit Amsterdam: vcwe.fgb@vu.nl

Bronnen

Van Lange, P. A. M., & Rand, D. G. (2022). Human Cooperation and the Crises of Climate Change, COVID-19, and Misinformation. Annual Review of Psychology, 73(1), 379–402. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-020821-110044.

Balliet, D., Molho, C., Columbus, S., & Dores Cruz, T. D. (2022). Prosocial and punishment behaviors in everyday life. Current Opinion in Psychology, 43, 278–283. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.08.015.

Van Lange, P. A. M., Joireman, J., Parks, C. D., & Van Dijk, E. (2013). The psychology of social dilemmas: A review. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 120(2), 125–141. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2012.11.003.

Henrich, J., & Muthukrishna, M. (2021). The Origins and Psychology of Human Cooperation. Annual Review of Psychology, 72(1), 207–240. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-081920-042106.

Spadaro, G., Tiddi, I., Columbus, S., Jin, S., ten Teije, A., & Balliet, D. (2022). The Cooperation Databank: Machine-Readable Science Accelerates Research Synthesis. Perspectives on Psychological Science, 17(5), 1472–1489. https://doi.org/10.1177/17456916211053319.

Studium Generale — 2026

Uh-oh